Nederland staat fors op achterstand qua innovatief vermogen

Vandaag werd een interessant artikel gepubliceerd in de Harvard Business review van Bhaskar Chakravorti en Ravi Shankar Chaturvedi  ‘Europe’s glaring tech gap is growing’ over de digitale recessie waarin Europa zich bevindt en in het bijzonder Nederland dat, volgens onderstaande index, qua opbouw aan digitaal innovatief vermogen erg slecht scoort en sneller achteruit gaat dan een aantal andere Europese landen. In dit filmpje vindt je een samenvatting van het rapport.

image

Volgens de auteurs bevindt Europa zich in een ‘Digitale recessie’: maar drie Europese landen zijn op dit moment attractief voor investeerders vanwege hun digitale ecosysteem: Zwitserland, Ierland en Estland. 15 Europese landen zijn ten opzichte van de stand van 2008 achteruit gegaan en Nederland sluit de rij op afstand’, landen als Duitsland, Frankrijk, Denemarken, Noorwegen en zelfs België doen het ook slecht maar niet zo slecht als wij!

De US en China lopen momenteel qua innovatief digitaal vermogen voorop en Europa is niet in staat tegen deze powerhouses te concurreren. Alle interessante innovatieve ontwikkelingen op het gebied van het Internet, de Cloud, The Internet of Things, Social Media komen tegenwoordig uit de US of Azië. In het artikel worden een paar oorzaken genoemd waarom Europa het zo slecht doet:

  • De EU is gefrustreerd door het US overwicht en bestrijdt dit overwicht niet door het beter te doen maar door het opvoeren van repressieve wetgeving op het terrein van de privacy en mededinging, zoals het recht gegevens te wissen bij Google of de privacy rechten van Facebook gebruikers. Het staat Europese ondernemingen natuurlijk vrij zelf alternatieven te ontwikkelen, waarom stimuleert Europa dat niet?
  • De EU heeft geen eigen interne digitale markt en er zijn vele standaarden die verschillen per land. Neem bijvoorbeeld de discussie over de roaming tarieven binnen Europa, van marktwerking is hier geen sprake.

De auteurs stellen daarom de volgende vier maatregelen voor:

  1. Harmoniseren van e-Commerce infrastructuur: het is in Europa makkelijker de grens over te steken dan digitaal te communiceren. de telecommunicatie, betalingen en logistieke platformen zijn vaak nog nationaal waardoor er weinig digitaal verkeer is over de landsgrenzen, ook de meertaligheid draagt niet bij aan het soepeler verlopen van de handel.
  2. Investeren in innovatief vermogen: Europa geeft 2% van haar BNP uit aan R&D, de US 2,8%. Ook het aantal succesvolle IT startups die tot stand zijn gekomen door gebruik makend van Venture Capital en met een waarde van meer dan 1 miljoen dollar is laag in Europa: 8%, Azië heeft een aandeel van 25% en de US 67%.
  3. Ontwikkelen van een ondernemende cultuur: uit onderzoek blijkt dat veel Europeanen de stap niet durven te maken om te gaan investeren en risico’s te nemen. Het starten van ‘Technology hubs’ in de omgeving van Universiteiten zoals in Berlijn, Londen of Barcelona kan bijdragen aan een positieve cultuuromslag waardoor ondernemers meer risico durven nemen.
  4. Veranderen van het immigratie beleid: Europa zou een meer progressief immigratie beleid moeten hebben, niet alleen ten aanzien van het binnenhalen van technologische experts van buiten Europa maar ook door het snel omscholen van vluchtelingen naar functies waar een grote vraag naar is. Alleen al vanwege de vergijzing is dit een goed idee maar uit onderzoek blijkt ook dat migranten eerder met een technologische startup beginnen dan onze meer behoudzuchtige medelanders: 40% van de Fortune 500 bedrijven is ooit opgericht door een immigrant!

Best wel schokkend verhaal eigenlijk wat betreft de Nederlandse positie en interessante aanbevelingen door de schrijvers. Wel behoorlijk Amerikaans gekleurd maar op een groot aantal punten hebben ze volgens mij gelijk. Werk aan de winkel dus voor Neelie Kroes met haar StartupDelta wat nu zo’n beetje een jaar actief is, ben benieuwd naar het eerste jaarverslag! Overigens heeft StartupDelta zelf een heel ander beeld over de positie van Amsterdam als innovatie centrum zoals blijkt uit onderstaande slide van StartupDelta.

image

De kernvraag bij dit soort plaatjes is natuurlijk wat je nu eigenlijk precies meet: meertaligheid is mooi maar hebben we niet eerder technische mensen met business kennis nodig? En zorgt een hoge levenstandaard niet juist voor minder ondernemers die risico willen nemen? Het World Economic Forum kwam deze week met een ander plaatje dat deze problematiek weer vanuit een ander perspectief bekijkt: de creativiteitsindex. Deze index meet technologie, talent en tolerantie, qua technologie staan we in deze index op de 20ste plaats terwijl we qua talent en tolerantie hoog scoren, net als in de steden index van StartupDelta. Overigens Interessant te zien dat StartupDelta zich in haar index afzet tegenover steden in landen die volgens het World Economic Forum juist dicht bij elkaar staan.

image

Toch zit er wel een overlap tussen al deze indexen en de kern daarvan is volgens mij dat Nederland het slecht doet op het terrein van technologische innovatie en veel talentvolle hoogopgeleide werknemers heeft die het liefst een baan hebben in de creatieve of dienstverlenende sector en niet in de handel, industrie of distributie. Het artikel in de Harvard Business Review ondersteunt deze stelling en de andere indexen bevestigen dit alleen maar.

Ons grootste probleem is dat wij op dit moment in Nederland een sociaal economisch klimaat hebben waarbij ondernemen in de private sector niet erg gewaardeerd wordt en het technologisch innovatie beleid niet hoog op de politieke agenda staat. Daarbij komt dat het economisch goed gaat met Nederland, zoals ik  Minister Dijsselbloem deze week nog hoorde zeggen naar aanleiding van de ABN Amro beursgang.  En onze politici hebben nu andere zaken aan hun hoofd dan het investeren in technologische innovatie: op korte termijn wellicht een goede keuze maar op lange termijn funest voor onze economie!

 

De Grondwet en de ‘Fiscal Ruling’ praktijk…

Gisteren zat minister Plasterk trots bij Pauw te vertellen dat onze grondwet in het Arabisch vertaald gaat worden, reden voor mij de volledige tekst er weer eens bij op te zoeken, hier de eerste 6 artikelen:De Grondwet

Artikel 1 begint mooi en maakt meteen duidelijk waarom onze wet “De grondwet” heet en niet de “De rechten van de Nederlander”: het gaat in dit artikel over iedereen die zich op Nederlands grondgebied bevinden, niet specifiek “de Nederlander”. Pas in artikel 2 gaat het over de Nederlander en de vreemdeling, meer categorieën zijn er helaas niet in ons gastvrije land (je heb ook nog vakantiegangers, bezoekers, expats etc.). Artikel 5 en 6 zijn weer niet gespecificeerd naar status dus zijn deze artikelen waarschijnlijk voor iedereen op Nederlands grondgebied van toepassing.

Het tweede opvallende is dat er vaak naar de wet wordt verwezen, terecht, je kan niet alles in detail in de grondwet opnemen! Gelukkig kunnen we allemaal invloed uitoefenen op het tot stand komen van wetten door het passief of actief stemrecht uit te oefenen: we kennen in Nederland een scheiding tussen wetgevende uitvoerende en controlerende macht dus dat zit wel snor met onze grondrechten!

Toch valt het mij op dat er tegenwoordig veel buiten deze kaders wordt geregeld waardoor er iets mis gaat met deze democratische constructie. Neem bijvoorbeeld het dreigen met bestuurlijke maatregelen door Ministers als zij in het parlement hun zin niet krijgen. Ook worden veel zaken in Nederland op bestuurlijk niveau afgehandeld en niet door middel van wetgeving opgelost waardoor de schijn van willekeur en vriendjespolitiek ontstaat bij de burger.

starbucks

Een goed voorbeeld de ‘fiscal ruling’ praktijk van de belastingdienst die vandaag weer eens in het nieuws kwam vanwege de Starbucks case, hierbij gaat het echt om groot geld dat de Nederlandse staat nu misloopt. Waar de gewone burger tegenwoordig volledig geautomatiseerd worden aangeslagen door de belastingdienst (wel zelf controleren of de belastingdienst iets fout heeft gedaan!) kunnen grote internationale bedrijven rechtsreeks afspraken maken met de individuele inspecteurs van deze uitvoerende dienst en zo de wetgeving en parlementaire controle omzeilen, deze rulings worden niet vastgelegd in een rehister en zijn zelfs voor onze volksvertegenwoordigers geheim. Uit de Starbucks case, aan de orde gesteld door de Europese commissie, blijkt dat we hierdoor miljoenen belastinggeld zijn misgelopen waardoor er sprake is van verboden staatssteun. Staatssecretaris Wiebes is het overigens niet eens met deze uitspraak van Margrethe Vestager, Eurocommissaris voor mededinging.

image

In het geval van Starbucks is het dus niet de Nederlandse controlerende macht die dit soort misstanden aan de kaak stelt maar de Europese. Onze nationale politici en de Rekenkamer hebben dus geen grip op deze praktijk waarbij op zijn minst  vraagtekens kunnen worden gezet. Deze ontwikkeling is niet goed voor het draagvlak van de Nederlandse politiek en zorgt ze ervoor dat er een discrepantie is tussen onze grondrechten en de beleving hiervan door burgers, neem bijv. het eerste artikel en de Starbucks case: “Iedereen wordt in gelijke gevallen gelijk behandeld”.

Wellicht zou een Engelse vertaling van onze grondwet daarom ook handig zijn en zou staatssecretaris Wiebes deze samen met de belastingaanslag elektronisch mee kunnen zenden aan grote multinationals die gebruik maken van deze fiscale ruling praktijk…

Angst essen Seele auf

Tegenwoordig gaat er geen dag voorbij of je ziet op TV woedende burgers die zich opwinden over de toestroom van vluchtelingen naar Nederland. Vanavond was het weer raak in Rotterdam waar burgemeester Aboutaleb moedig stand hield tegenover de machteloos woedende medelanders die tegen de opening van een AZC zijn. Bij het zien van dit soort beelden moet ik steeds weer denken aan de titel van de film van Rainer Werner Fassbinders uit 1974 ‘Angst essen Seele auf’ die gaat over een 60 jarige Emmi die verlieft wordt op een 29 jaar jongere Marokkaanse gastarbeider Salem. En dat roept behoorlijk wat weerstand op in de omgeving van beiden waarop beide flink worden geïntimideerd en op een gegeven moment moeten vluchten.image

Fassbinders film is in Nederland uitgebracht onder de naam ‘Alle Turken heten Ali’, de Duitse naam spreekt mij meer aan omdat die volgens mij ook meer dekkend is voor de inhoud: angst maakt mensen hard en zuur en er in het algemeen niet leuker op!

Het vluchtelingen debat roept veel emoties op en een rationele discussie onmogelijk, niet voor niets staat de PVV zo hoog in de peilingen. Kijkend naar de beelden van de inspraakavonden wordt je niet erg vrolijk al die emotionele uitlatingen, goed dat Aboutaleb de confrontatie aangaat! De zoon van een gastarbeider uit de jaren zeventig is inmiddels zelf burgemeester geworden en een verdomd goede ook!

image

Ps. ‘Angst essen Seele auf’ is geen correct Duits, moet eigenlijk zijn ‘Angst isst Seele auf’, Fassbinder wilde hiermee een verwijzing maken naar de wijze waarop gastarbeiders Duits spreken als ze net beginnen de taal te leren. Dit gezegde is inmiddels in Duitsland een standaard uitdrukking geworden.

Kleinschalige opvang vluchtelingen in Amersfoort

Vandaag dagje meegelopen als vrijwilliger bij de kleinschalige vluchtelingopvang in de voormalige Anne Annemaschool in Amersfoort, een lokatie waar sinds donderdag zo’n 100 vluchtelingen wonen. De organisatie drijft voornamelijk op vrijwilligers die zich enthousiast inzetten en allerlei hand en span diensten verrichten onder leiding van een even enthousiaste locatie manager in dienst van de gemeente Amersfoort Ruth Gorissen.

image

Hoewel deze nieuwe locatie pas vier dagen open is zie je nu al dat de vluchtelingen allerlei taken, die eerst door vijwilligers werden uitgevoerd, zelf op zich nemen zoals de schoonmaak en het verzorgen van de maaltijden. Tevens zijn er veel enthousiaste Amersfoorters die zich spontaan aanmelden met speelgoed of iets willen organiseren zoals stoepkrijten of spelletjes doen met kinderen.

Vanmorgen was er door Simone Kennedy, raadslid in Amersfoort, vervoer geregeld naar verschillende kerken en stond de gang vol met vrijwilligers, twee keer zo veel als eigenlijk nodig! De vluchtelingen konden kiezen tussen een Nederlandse of Arabische dienst en grappig genoeg kozen de meeste spontaan voor Nederlands. Een groep vrijwilligers is intussen bezig met het organiseren van taallessen.

imageMooie formule deze kleinschalige opvang, misschien kost het iets meer dan een grootschalige voorziening maar deze opvang is wel veel duurzaamder, heeft minder impact op de woonomgeving en maakt interactie met de maatschappij en de integratie simpeler.

Het was een mooie ervaring een dag mee te kunnen werken en eens te zien hoe het nu echt toe gaat in zo’n vluchtelingen centrum. Alleen maar aardige en behulpzame mensen tegen gekomen die echt wat voor hun medemensen kunnen betekenen. Wellicht kunnen andere steden dit goede voorbeeld van Amersfoort volgen?

Safe Harbor

Deze week deed het Europees Hof uitspraak in de zaak Max Schrems die volgens het Hof aantoonde dat Het Amerikaans recht en Amerikaanse overheidsorganisaties de privacy van Europese burgers onvoldoende beschermen. Een uitspraak met potentieel grote impact voor alle IT bedrijven, zowel in de VS als hier.image

Veel van de IT innovaties die de laatste decenia zijn ontwikkeld komen uit de VS, denk maar aan Facebook, Twitter, Apple en Microsoft. Met name in Silicon Valley zitten veel startups die nieuwe inovatieve producten ontwikkelen die hun weg snel weten te vinden op de wereldmarkt, Investeerders die deze innovaties snel kunnen omzetten in een goed business model hebben potentieel kansen op de wereldmarkt deze producten massaal en met een hoge marge te verkopen.

Er zijn echter twee grote problemen die IT bedrijven nog niet hebben kunnen oplossen en waar we steeds meer mee geconfronteerd worden: privacy en security, twee onderwerpen die veel met elkaar te maken hebben.

image

Allereerst security, nog steeds levert de IT industrie software op die schijnbaar makkelijk te hacken is en gevoelig is voor virussen. Dat ligt toch echt niet aan de gebruikers maar aan de leveranciers die ons steeds bestoken met nieuwe updates die security issues oplossen waarbij ze alle aansprakelijkheid als het fout gaat in de algemene voorwaarden uitsluiten. Stel dat je een auto koopt en daarbij een contract tekent dat als er in de garantieperiode iets mis gaat jij zelf verantwoordelijk bent, zou je die dan kopen? Toch doen we dat dus allemaal massaal en nemen we de nadelen op de koop toe: onze koopbeslissing is immers niet afhankelijk van de reputatie van de leverancier op het gebied van security.

Dan de privacy, het onderwerp waar de procedure van Max Schrems over ging. Tot nu toe iets waar de meeste mensen zich niet echt zorgen over maken: iedereen gebruikt immers massaal Facebook zonder zich af te vragen hoe het met de privacy zit. Wie heeft er zin in de algemene voorwaarden te kezen of zich te verdiepen hoe je Facebook zo instelt dat je privacy geborgd is (doe ik zelf ook niet)? Maar hoe kan je dit oplossen en welke kansen liggen er eigenlijk op dit vlak voor bedrijven die deze zaken wel serieus oppakken? Volgens mij heeft dit alles te maken met twee factoren die aan elkaar gekoppeld zijn: kosten en technologische ontwikkeling.

data breach

Bedrijven maar ook burgers zullen er aan moeten wennen dat als ze een betere security willen dat geld kost: het is best mogelijk een goed beveiligde verbinding en datacentrum te hebben maar daar hangt natuurlijk wel een prijskaartje aan. En technologisch is er al veel mogelijk en zullen bedrijven vast snel met nieuwe oplossingen komen voor deze twee problemen nu dat vanwege de wetgeving noodzakelijk is. Waarschijnlijk wordt er binnen menig IT bedrijf op dit moment flink over gebrainstormd hoe dit commercieel uit te buiten…