Rudi Fuchs en de kunst in het pre-digitale tijdperk

Gisteren de afscheidstentoonstelling ‘Opwinding’ van Rudi Fuchs in het Stedelijk Museum Amsterdam bezocht waarin de oud-directeur van het Stedelijk zijn topstukken bijeen heeft gebracht. Tussen 1975 en 2002 was Rudi Fuchs respectievelijk directeur van het Van Abbe museum, Documenta 7 in Kassel, het Haags Gemeentemuseum en als laatste het Stedelijk Museum Amsterdam.  Zijn opvolgster Beatrix Ruf gaf Rudi Fuchs, die na een conflict over geld in bij het Stedelijk vertrok, de vrije ruimte  een tentoonstelling naar eigen inzicht in te richten. Niet gebruikelijk onder museum directeuren om je voorganger zo op de kaart te zetten dus hulde voor Beatrix. Hierdoor krijgen wij de mogelijkheid het werk van de kunstenaars die Fuchs bewonderde en waarmee hij vaak persoonlijk bevriend was in één overzichtstentoonstelling te zien: een ‘Mini Documenta’ zoals hij het zelf noemt in het NRC afgelopen zaterdag.

Rudi Fuchs

Een mooie aanleiding voor mij gisteren de tentoonstelling te bezoeken en te kijken wat volgens mij de rode draad is van de tentoonstelling ‘Opwinding’: wat hebben deze werken gemeen en wat zegt dat over de kunst gemaakt in de laatste periode van de vorige eeuw toen Rudi Fuchs veel invloed had in de Nederlandse maar ook Internationale kunstwereld?

De meeste werken staan op zich zelf en zijn een individuele expressie van de kunstenaar en niet onderdeel van een stroming of classificatie die we gewend zijn binnen de kunstsector (cobra, impressionist, etc.). Dit past natuurlijk goed bij de tijdsgeest waarin deze kunstenaars werkten na de democratiserings en individualiserings golf van de jaren zestig. Als je iemand op een schilderij ziet staan is het er vaak één en niet zelden een zelfportret: het collectieve wordt door al deze individuele kunstenaars geschuwd. Verder viel op dat de meeste kunstenaars Amerikaans of West Europees zijn met een oververtegenwoordiging van de Duitsers. Kunst was toen nog een met name Westerse aangelegenheid, deze dominantie  zou tegenwoordig waarschijnlijk vragen oproepen…

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

De meeste werken zijn vierkante platte vlakken waarop verf is aangebracht gevolgd door een aantal houten of metalen objecten. Er zijn maar een paar video  en neon objecten die overigens flink de aandacht trekken van het tegenwoordige visueel en op beweging ingestelde online publiek, geluid komt alleen voor in de vorm van een gesproken gedicht. Opvallend is daarbij dat kleur een belangrijke rol speelt wat je bij binnenkomst meteen een vrolijk gevoel geeft en je aandacht trekt. ‘Opwinding’ is dus een passende titel bij deze tentoonstelling die gaat over de periode 1975 – 2002 en die in schril contrast staat met de somberte van het huidige tijdperk.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Wat me het meest opviel is dat het hier gaat om werk uit het pre-digitale tijdperk: de tijd voordat Internet en Marketing voor de cultuur sector het belangrijkst  werden en en voordat de bezuinigingen op de cultuursector begonnen en het bedrijfsleven en investeerders greep kregen op deze sector. Geen van de werken vertoond is een icoon geworden in die zin dat het een beeldmerk is geworden dat door het grote publiek direct herkend wordt zoals dat heden ten dage wel het geval is bij kunstenaars als Jef Koens, Damien Hirsch en Ai Weiwei die gebruik maken van websites, social media en marketing technieken om een groot publiek aan te spreken. Toen ik afgelopen zondag tijdens het eerste weekend van de tentoonstelling aan kwam lopen stond er geen rij, kon ik zo naar binnen en liep ik rond in zowat lege zalen, hoewel het volgens de suppoosten erg druk was. Op het grasveld naar het Stedelijk was tijdens van ons bezoek overigens de druk bezochte Amsterdam Art Fair aan de gang, ik denk dat veel van de bezoekers daar nog nooit van Rudi Fuchs gehoord hebben of ooit een kunstenaar überhaupt een hand hebben gegeven…

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Rudi Fuchs had vaak een persoonlijke relatie met de kunstenaars en kon vanuit zijn positie als museum directeur veel voor deze kunstenaars betekenen, hij heeft volgens het interview in de NRC tegenwoordig nog steeds veel contact met ze. In een filmpje van het Stedelijk op Facebook stelt het kunstenaarsduo Gilbert en George dat hij in belangrijke mate heeft bijgedragen aan hun succes noemen ze hem de ‘Friend of the Artist’, een mooi compliment! Eenmaal op de kaart gezet door Fuchs dan kwam het succes er vanzelf achteraan door het kwaliteitsstempel dat hij zo op hun werk zette. Eigenlijk was hij dus een kunst makelaar…

In inderdaad, rond lopend op de tentoonstelling stralen alle werken op deze tentoonstelling een bijzondere kwaliteit uit en dat is de grote kwaliteit van Rudi Fuchs die destijds in de gelukkige positie zat zijn visie op kunst om te zetten in het beleid van een museum en ook zelf acquisities kon doen. Menig huidig Museum directeur zal daar nu jaloers op zijn. Tegenwoordig ben je als museum directeur meer bezig met sponsors die eisen stellen en het soebatten om geld voor kunstaankopen dan de interactie met de kunstenaars zelf.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Een aanrader dus om Rudi Fuchs ‘Malerwald’ te bezoeken!

Sylvana Simons en het bestaansrecht van DENK

Ik heb het altijd een beetje vreemd gevonden dat er in Nederland nog geen Islamitische partij in de Tweede Kamer zit.  We hebben immers in Nederland een cultuur van partijen die zich laten inspireren op de bijbel zoals het CDA, de GVP en de Christen Unie, dus waarom geen partij gebaseerd op Islamitische uitgangspunten?  Daar is niks op tegen en potentieel zijn ze waarschijnlijk goed voor een paar zetels. Een van de belangrijkste redenen waarom zo’n partij er tot nu toe niet gekomen is is dat veel stemmers met een Marokkaanse of Turkse achtergrond traditioneel op de PvdA stemden omdat deze partij vroeger voor de belangen van arbeiders en migranten opkwam.Denk 7

Daar kwam verandering in toen Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk in november 2014 uit de PvdA werden gezet nadat ze openlijk kritiek hadden geuit op het integratiebeleid van minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken: interne discussies worden tegenwoordig binnen de PvdA als bedreiging gezien. Beide heren vertegenwoordigen een stevige achterban en haalden samen in september 2012 zo’n 33.000 voorkeurstemmen. Sindsdien hebben ze hun partij DENK de nodige ideologische fundering gegeven zoals blijkt uit hun politiek manifest van februari 2015 waarin ze hun uitgangspunten neerlegden en zich niet als islamitische partij profileren maar als emancipatie beweging.

Hoewel er, met namen sociaal economisch, veel overlap is met het PvdA programma zijn de kernthema’s van DENK migratie, het asielbeleid en discriminatie. DENK stelt dat de integratie van veel Nederlanders met een buitenlandse afkomst al vergevorderd is en het nu tijd wordt voor acceptatie. In die zin wil DENK een emancipatie beweging zijn die meer zelfbewustzijn bij hun eigen doelgroep creëert. Niet voor niks stond recent onderstaand citaat van Malcolm X op hun Facebook pagina, een activistisch strijder voor gelijke rechten voor de zwarte burgers in de VS.Denk 8

Door het binnenhalen van Farid Azarkan en Sylvana Simons, twee zelfbewuste Nederlanders die hun standpunt goed kunnen verwoorden met een Marokkaanse en Surinaamse achtergrond, verbreedt DENK zijn achterban en dat is een goede zaak. Emancipatie bewegingen hebben nu eenmaal aansprekende leiders nodig die voor de troepen uit lopen en soms ongenuanceerd zijn in hun uitspraken met als doel iets teweeg te brengen.

In de recentste peiling voor de kamerverkiezingen volgend jaar van De Hond is DENK nu goed voor 2 zetels en is er een potentieel van 5 zetels voor deze partij. Interessant zijn de volgende vragen die eveneens zijn gesteld door De Hond aan de steekproef:

De Hond 1

Opvallende resultaten die het bestaansrecht van DENK rechtvaardigen zou ik zeggen. De doelgroep van DENK ziet deze partij niet als een Islamitische partij terwijl de totale steekproef  dat overwegend wel ziet en tevens vindt een meerderheid van de Nederlanders dat onze landgenoten met een niet Westerse achtergrond al goed vertegenwoordigd zijn in de Tweede Kamer. En maar 31 % van de steekproef ziet mensen afkomstig uit andere landen als een aanwinst terwijl de doelgroep van DENK dat overwegend wel ziet. Tevens opvallend dat er significante verschillen zijn tussen de doelgroep en de PvdA met name met betrekking tot het mislukken van de multiculturele samenleving en het bestaansrecht van DENK.

De cijfers tonen aan dat het goed is dat DENK er is, we moeten hun geluid serieus nemen en het debat met Tunahan, Selçuk, Farid en Sylvana aangaan want er is wel degelijk een serieus probleem met de integratie van Nederlanders met een niet Westerse achtergrond in onze samenleving als een meerderheid van ons vindt dat de multiculturele samenleving mislukt is en Sylvana Simons op de social media zoveel bagger over zich heen krijgt omdat ze zegt wat ze denkt. Dan schaam je je er voor dat je Nederlander bent!

Brain drain US vanwege Trump al op gang?

Eerder deze week had ik een adviesgesprek met een Amerikaan die bezig is voor zijn bedrijf een vestiging in Nederland op te richten. Toen ik na afloop van het gesprek hem vroeg wat nu eigenlijk de echte reden is waarom hij hier aan de slag wil keek hij mij aan en zei: “Trump.” Dat verbaasde me nog al, ik had niet verwacht dat dit nu al zo speelt binnen Amerikaanse bedrijven.

Hij vertelde me dat hij zich veel zorgen maakt over de politieke en economische koers van Trump als deze gekozen wordt en de onzekerheden die dit zal geven voor bedrijven. Trump heeft maatregelen aangekondigd op het terrein van de belastingen (minder, simpeler) en handelsbeperkende maatregelen voor producten uit het buitenland (met name China), Zijn focus zal liggen op het creëren van banen op de Amerikaanse markt onder de slogans ““We’re bringing your business back” en “I can fix it. I can fix it pretty quickly.”

Hoe hij dat precies gaat doen en wat de impact daarvan zal zijn is echter onduidelijk, we moeten er volgens Trump maar op vertrouwen dat zijn programma gaat werken omdat hij een succesvol ondernemer is en weet hoe het werkt. Een beetje vage basis lijkt me met de nodige onzekerheid op korte termijn, daar houden bedrijven over het algemeen niet van.

Trump Brain Drain

Ik kan me voorstellen als je een bedrijf hebt dat afhankelijk is van internationale handel je je terecht zorgen maakt over de nabije toekomst. indien Trump wordt gekozen (en die kans wordt steeds groter) dan kunnen zijn economische maatregelen al over een jaar effect hebben op je bedrijfsvoering. En dan is het logisch dat je er over nadenkt hoe te anticiperen op de aangekondigde handelsbeperkende maatregelen, het hebben van een Europese vestiging kan dan een voordeel zijn, ook vanwege fiscale redenen. Het zou dus wel eens zo kunnen zijn dat we een toenemend aantal Amerikaanse bedrijven zullen zien die hier vestigingen gaan starten, je weet immers maar nooit waarvoor dit handig kan zijn…

IMG-20160520-WA0000

Dat de verkiezingen gevoelig liggen bij veel Amerikanen blijkt ook uit bovenstaande advertentie. Mary Anne Noland uit Virginia overleed afgelopen weekend op 68 jarige leeftijd aan kanker en haar nabestaanden plaatsen daarop bovenstaande overlijdensadvertentie. Virginia is een van oudsher arme staat waar het sinds de inkrimping van de kolenindustrie steeds slechter gaat. Hillary Clinton beloofde daar tijdens de campagne te gaan investeren in infrastructuur en schone industrie en Trump beloofde de kolenindustrie terug te brengen en alle vrijhandelsverdragen op te zeggen zodat er weer interne vraag komt. De advertentie is bedoeld als grap maar wel tegen de achtergrond dat het blijkbaar lastig kiezen is tussen de twee overgebleven kandidaten Trump en Clinton die niet in staat zijn een echt perspectief te geven voor veel Amerikanen…

Het politieke klimaat in de US is door de verkiezingsstrijd drastisch veranderd en het is te verwachten dat een jonge goed opgeleide Amerikanen, net als de Amerikaan die ik deze week sprak, de keuze zullen maken onze kant op te komen. Veel succesvolle startups sturen niet alleen op winst maar ook op sociale doelstellingen zoals “duurzaamheid” en “social responsibility.” Dit zou een “Brain drain” kunnen veroorzaken van jonge creatieve entrepreneurs  wanneer dit soort waarden onder Trump ingrijpend veranderen en hen doen besluiten elders hun heil te zoeken. Dan krijg je een nieuw soort economische vluchtelingen maar dan wel van het soort dat zijn eigen geld en werk meeneemt.

Hebben we naast een potentiële Brexit wellicht ook een USexit aan de horizon…

Het Eurovisie Songfestival

Toen ik deze week naar de halve finale van het Eurovisie Songfestival zat te kijken realiseerde ik me ineens dat dit festival eigenlijk het enige evenement is waar je je als Europeaan Europeaan voelt.Douwe Bob Euopa

Nederland heeft het Nederlands elftal, de Elfstedentocht en Koningsdag: evenementen waarbij je je Nederlander voelt (Sinterklaas is helaas recent afgevallen). Als Europeaan moeten we het helaas doen met het Eurovisie Songfestival waar we dit jaar de coole Douwe Bob hebben die vanuit zijn bar in een kelder in Stockholm ons mee laat genieten van zijn voorbereidingen, een soort Heineken house zoals we dat bij grote sportevenementen inzetten.

Het thema van het Eurovisie Songfestival 2016 luidt Come Together, een geweldig thema lijkt me in deze tijd vol spanningen in Europa. De vluchtelingen crisis, de persvrijheid in Turkije, de potentiële Brexit en de problemen in Griekenland: het Europa project staat behoorlijk onder druk en kan wel een feestje gebruiken.

Europa heeft weliswaar een vlag en een volkslied maar ook een identiteit probleem. Het begint al met de definitie van Europa: waar hebben we het eigenlijk over? De Europese Unie bestaat uit 28 landen en dan hebben we ook nog de Eurozone, onze monetaire unie die uit 19 landen bestaat. Aan het Eurovisie Songfestival 2016 doen overigen 43 landen mee waaronder Rusland, Israel en Australië, we hebben als Europa dus nog wat groeipotentieel!

Een grondwet hebben we niet want daar waren we tegen dus is die via een achterdeurtje toch ingevoerd en waar mogelijk worden we geconfronteerd met ondoorzichtige besluitvorming zoals bij het TTIP verdrag waar onze gekozen parlementariërs alleen inzage hebben in de status van de onderhandelingen en wij als burger niet door onze vertegenwoordigers worden geïnformeerd. Hier is dus nog wel een en ander te doen om het draagvlak te vergroten…

Vraag op straat wie onze president (1)  is en je krijgt waarschijnlijk geen antwoord, datzelfde geldt voor onze Europese helden, sporters, schrijvers en wetenschappers: niemand in Europa profileert zich graag als Europeaan en geeft ons een Europa gevoel. Behalve dan tijdens het Eurovisie Songfestival waarbij dat gevoel er wel is en we met al die landen in Europa waarmee we in wisselende samenstelling aan het bakkeleien zijn lekker gezellig voor de buis ouderwets aan het televoten zijn (niks liken!) waarbij je niet op jezelf mag stemmen en de meest vreemde personen langs ziet komen die juist staan voor onze diversiteit (en wellicht ligt daarin wel onze identiteit…).

Heerlijk zo’n avondje met heel Europa naar een liedjeswedstrijd kijken zonder gedonder!

Hup Douwe zaterdag!

(1) Els B. maakte me er op attent dat we in Europa geen Europees President hebben in de vorm van een staatshoofd. We hebben wel Jean-Claude Juncker die President is van de Europese Commissie, het uitvoerende orgaan van de Europese Unie, en Donald Tusk die President is van de Europese Raad het politieke orgaan van de Europese Unie. Inhoudelijk zou ik zeggen dat ze eerder voorzitter zijn dan leider van de club dus de term president is wellicht inderdaad een beetje misplaatst.