World Wide Trends 2016

At the end of the year it’s always good to look back and try to get a picture of the long term trends going on at this moment: what is going on and is influencing our daily lives significant?

Without going into the details below 10 trends maybe already going on for some time which could explain a lot of the turbulence in the public domain in 2016:

  1. Elections are not about ideology but about personalities, being rich and famous helps being elected
  2. Policies are made after elections and not before so voters don’t know where they are voting for
  3. Predicting elections is not easy because of social media hypes and voters volatility
  4. Ideology is based on keeping existing privileges for the community you belong to
  5. People want to belong to a virtual community by which they can influence politics rather than becoming political active in one particular political party
  6. The number of religious people is decreasing worldwide but the ones still believing are more  orthodox in their own religious community
  7. International collaboration is not successful any more and bilateral agreements between countries become more popular causing more inequality between states
  8. International immigration on economic reasons for those who are not privileged can’t be stopped and will increase when inequality between countries increases
  9. Wars are started because of economical reasons using religious or nationalistic arguments as an excuse
  10. Fighting a war outside your country is becoming popular for the ones who are not privileged, this problem will grow as long as inequality increases worldwide

Predicting the future is always very difficult but analysing major trends may help, feel free to send me your comments, it would be very interesting to know what you think about this top 10 list!

For feedback email: Gerard.Geerlings@gmail.com

@ 31 december 2016: column Arnon Grunberg on the same topic:

Trump Tower, New York, Kerstnacht 2017, 3:17

Donald Trump kon de slaap niet vatten en zat in zijn kamerjas achter zijn bureau op de 26e verdieping uitkijkend over Central Park dat sinds een paar weken niet meer voor het publiek toegankelijk was. Na de mislukte raketaanval op Trump Tower hadden de veiligheidsdiensten tot deze ingrijpende maatregel besloten. Er was in eerste instantie veel weerstand geweest van de New Yorkers tegen deze maatregel maar na wat onderhandelen had hij een deal met het stadsbestuur kunnen maken waarbij op termijn een consortium van Central Park een pretpark zou maken met een strenge toegangscontrole en hij een licentie zou krijgen voor een helikopter landingsplaats in het park waar nu de ijsbaan was, dat zou hem minuten vliegtijd naar Washington schelen en op termijn een potentieel nieuwe inkomstenbron voor zijn Trump Foundation.

Maar dat was niet de reden waarom hij de slaap niet kon vatten. Hij was nu bijna een jaar POTUS en de eerste 100 dagen waren zeer succesvol geweest met name omdat hij een aantal “Quick Wins” had weten te implementeren die hem nog populairder maakten dan hij al was. De media waren allemaal zeer te spreken over de nieuwe wind die er waaide in Washington en de eerste resultaten die hij had geboekt. Een van de belangrijkste dingen die hij had gedaan was het scheiden van zijn operationeel team, dat vanuit het Witte Huis opereerde, en zijn Strategie en Communicatie team, dat door hem persoonlijk werd aangestuurd vanuit New York. Wie wat van Trump gedaan wou krijgen moest bij hem op audiëntie in zijn Trump Tower dat hij voor een mooi prijsje had verhuurd aan de Presidents Office en waar het een komen en gaan was van CEO’s, staatshoofden, “celebrities” en de intimi die behoorden tot zijn “Inner Circle”.

In het voorjaar werd hij voor het eerste geconfronteerd met een aantal problemen die zijn VP Mike Pence en manager van het operationeel team, niet zelf kon oplossen en waardoor hij gedwongen was in te grijpen. Dit had ertoe geleid dat hij wat kabinetsleden had moeten vervangen die blijkbaar niet goed gekwalificeerd waren, helaas had dit tot gevolg gehad dat er de nodige vuile was op straat was komen liggen.  En daar hadden de traditionele media natuurlijk flink van gesmuld in hun oude anti Trump gedrag terugvallend. Gelukkig kon hij nog steeds gebruik maken van de diensten van zijn voormalige campagne manager Kellyanne Conway die een steeds belangrijkere rol speelde in zijn staf en zo langzamerhand ook in zijn privé leven… Zo had ze Trump goed geholpen toen een wel erg ambitieuze schoonzoon de macht wou grijpen in zijn Trump empirium zodat hij zelf geen zeggenschap meer zou hebben. Dit was uiteindelijk opgelost door hem af te kopen zonder dat dat tot een officiële scheiding leidde zodat de buitenwereld hier niks van had gemerkt maar dit had hem wel veel tijd gekost, hij haatte het wel met crisis management bezig te moeten zijn, liever was hij aan het bouwen..

Een van de eerste besluiten die Trump nam na zijn installatie tot President was het vaststellen van de zogenaamde “Trump doctrine” die uitgangspunt zou zijn voor zijn buitenlandse beleid onder aanvoering van voormalig Exxon Mobil baas Rex Tillerson. Kern daarvan was dat de wereld opnieuw zou worden ingedeeld in invloedssferen en dat niet langer één land het voor het zeggen had maar de wereld door de belangrijkste landen verdeeld zou worden in invloedssferen. Een andere belangrijke peiler van zijn nieuwe beleid was het inzetten van de nucleaire dreiging waarbij Trump de inzet van kernwapens waar ook op de wereld niet uitsloot. Om dit te regelen had hij de drie belangrijkste regeringsleiders bij elkaar geroepen: Poetin, Trump en Xi Jinping naar het voorbeeld van de Yalta conferentie in 1945, alleen deed deze keer Engeland niet mee mar China. De conferentie was georganiseerd in Honolulu op Hawaï omdat deze drie landen daar geografisch gezien aan elkaar grenzen maar ook wel een beetje om een plaagstootje uit te delen aan Barack Obama…

Na drie lange dagen onderhandelen hadden de grootmachten de wereld opnieuw verdeeld waarbij de geografische, militaire en economische grenzen opnieuw waren vastgelegd in invloedssferen met als mantra dat de conflicten binnen een bepaalde invloedssfeer door de desbetreffende grootmacht zelf opgelost zouden worden. Zowel bij Poetin, Trump en Xi Jinping stonden begrippen als “Democratie” en “Burgerrechten” niet hoog op de agenda en daarom waren ze het er al vrij snel over eens geworden dat pragmatisme de leidraad moest worden voor samenwerking en niet morele en ethische waarden. Rusland legde een claim op het Midden Oosten, China wilde Afrika en de US Zuid Amerika, Japan, Zuid Korea en Canada. In de periferie van de conferentie werd besloten dat Europa gewoon Europa bleef, daar viel immers niets te halen, met uitzondering van Groot Brittannië dat een aantal Commonwealth landen claimde waar ze al eeuwen een relatie mee hebben zoals bijvoorbeeld India, Australië en Nieuw Zeeland, daar had het trio geen probleem mee, een mooi resultaat voor Theresa May die midden in de Brexit onderhandelingen zat en wel een succesje kon gebruiken!

Het eerste wat er na deze conferentie gebeurde was dat China meteen een invasie pleegde op Taiwan en dat ging erg vlotjes. Formeel werd er à la Hong Kong een transitie regering geïnstalleerd maar al snel legden de Taiwanezen zich bij deze bezetting neer. Poetin op zijn beurt maakte een deal met Erdogan en in no time werden door beide partijen de problemen met ISIS in Irak en Syrië opgelost of beter gezegd weg gebombardeerd. Dit had een nieuwe stroom vluchtelingen naar Europa tot gevolg waardoor een grote hoeveelheid terroristen hun werkveld verlegden naar Europa. In het kort gezegd kwam het erop neer dat de grootmachten nu orde op zaken konden stellen in hun eigen territorium: iets dat ze al langer wilden doen maar vanwege de oude verhoudingen niet durfden. Dat dat soms gepaard ging met wat duw en trekwerk viel te verwachten maar deze nieuwe doctrine leverde ook veel mooie nieuwe dingen op, met name op economisch vlak. In no time sloten de drie grootmachten handelsverdragen met elkaar af waarbij het een beetje sneu was dat het Europa, vanwege de interne verdeeldheid, maar niet lukte zich hierbij aan te sluiten. Het najaar was dus een turbulente periode geweest voor Trump maar, zoals dat altijd gaat bij grote reorganisaties, moet je eerst door het zuur voordat je bij het zoet kan komen en economisch was zijn nieuwe beleid een doorslaand succes! Met name de relatie van de VS met Rusland was sterk verbeterd en Rex Tillerson was het gelukt een paar mooie deals af te sluiten met Russische oligarchen die hij nog kende uit zijn tijd bij Exxon Mobil.

In oktober, op het moment dat het Witte Huis werd gesloten en een bestemming als Museum kreeg, ontstond er plots een conflict tussen Pakistan en India over Kashmir. De problemen in Kashmir waren een jaar eerder ontstaan na het dood van Burhan Wani, die streed voor de onafhankelijkheid van Kashmir, hij was neergeschoten door Indiase ordetroepen. Gebruik makend van de chaos in Kashmir besloot Pakistan met India de strijd aan te gaan over gebieden die zij al lange tijd van elkaar betwisten. In korte tijd werden er steeds meer landen bij dit conflict betrokken waaronder China dat aan Kashmir grensde en dat al meer dan 70 jaar gebieden van Kashmir bezet hield.

Eigenlijk was dit conflict een goede stress test of de Trump Doctrine wel goed werkte. De gevechten tussen India en Pakistan werden steeds heviger en toen India versterking kreeg van Engeland zette Pakistan begin december een atoombom in met als gevolg meer dan 180.000 doden  en 1,3 miljoen slachtoffers. Plots werd er voor het eerst sinds Hiroshima en Nagasaki weer een atoombom gebruikt en stonden er atoommachten tegenover elkaar (China & Pakistan vs. India)  waardoor een escalatie dreigde terwijl de VS formeel en volgens haar eigen doctrine niet betrokken was bij dit conflict. Wel kwam er vanuit de UK een hulpvraag van Theresa May, Amerika’s langste en trouwste bondgenoot. Ondertussen was China bezig zijn troepen richting de grens met Kashmir te sturen en werden er ook troepenbewegingen gesignaleerd richting Tibet. Terwijl Premier Modi van India probeerde een oplossing te bedenken dreigde dit conflict flink uit de hand te lopen.

De dag ervoor had Trump over deze kwestie geprobeerd overleg te voeren met Poetin en Xi Jinping maar beide waren niet geïnteresseerd in een overleg: de VS had niets met dit conflict te maken want het behoorde niet tot zijn invloedssfeer. Rusland had al overleg gehad met China en China had een oplossing voor ogen die voornamelijk militair was: afgesproken was dat China de problemen daar zelf zou oplossen. Ondertussen nam In de VS de druk van de publieke opinie op Trump steeds meer toe om iets te doen aan deze humanitaire ramp. De media deden uitgebreid verslag van de ramp en drongen aan op ingrijpen. In de VS wonen veel mensen afkomstig uit Kashmir en Tibet en deze begonnen zich flink te roeren: hij moest wat doen besefte hij en de adviezen van de haviken in het Pentagon waren geen echte bijdrage tot een oplossing. Hij moest iemand zien te vinden die hem kon adviseren en die gezag had bij alle partijen die betrokken waren bij dit conflict en een grote staat van diens had. Wie kon hij in vertrouwen bellen en om advies vragen? Iemand met ervaring en die de betrokken regeringsleiders goed kende? In eigen gelederen kon hij zo snel niemand vinden…

Trump pakte zijn beveiligde telefoon en belde het nummer dat hij als eerste in zijn telefoon had geprogrammeerd toen hij deze van de CIA kreeg en dat hij nog nooit gebeld had. De telefoon ging twee keer over en werd toen opgenomen met een kort “Barack”. “Ik hoop niet dat ik je stoor” zei Trump, “Maar kan ik je even spreken, ik heb dringend je advies nodig”. “Natuurlijk” zei Barack, “Ik ga even hiernaast zitten, Michelle slaapt”. Het was even stil en toen zei Barack “Vertel me Donald, wat is er aan de hand, ik ben altijd beschikbaar als ik je ergens mee kan helpen”. Trump legde kort zijn dilemma uit: het verdrag met China en Rusland respecteren en niks doen of humanitair en militair ingrijpen in een conflict dat potentieel explosief is en de VS kon meeslepen in een jarenlang conflict met China en Rusland onder de dreiging van een nucleaire oorlog.

“Lastig dilemma” zei Barack, “Maar waarom militair ingrijpen, dat werkt toch alleen maar escalerend? Waarom niet het voortouw nemen met humanitair ingrijpen, dan creëer je draagvlak en krijg je de mensen mee. Ga praten met Modi van India want die heeft gezag in de regio en goede contacten met zowel Rusland en China begin samen met hem en Engeland de hulpverlening op te zetten. En als dat eenmaal loopt zou ik met China contact opnemen en ze vragen de hulpverlening niet te dwarsbomen, dan win je tijd voor het vinden van een oplossing, ik denk niet dat China erg geïnteresseerd is in een nucleair avontuur aan haar landsgrenzen maar als je met China gaat praten moet je wel wisselgeld hebben, wat levert ze het op als ze niet ingrijpen? Belangrijk in deze is dat Pakistan de agressor is en dat India geen belang heeft bij een conflict met China.”

“Klinkt goed”, dacht Trump, hij had in het afgelopen jaar steeds meer respect gekregen voor Obama, toch maar 8 jaar president geweest zonder affaires, schandalen en immens populair bij zijn eigen achterban en in het buitenland, met name Europa. Jammer dat hij tijdens Barack’s Presidentschap geen contact met hem had kunnen maken, elke poging van zijn kant om een ontvangst te krijgen op het Witte Huis was mislukt en vanuit deze frustratie was hij destijds zelfs de politiek ingestapt.

“Dank je wel Barack, hier heb ik wat aan, is het goed als ik je af en toe bel? Kan je advies erg waarderen, wil je deze communicatie overigens tussen ons houden? Dat ligt gevoelig bij mijn achterban…”. Barack moest lachen, “Natuurlijk doe ik dat Donald, ik kan echter niks garanderen want zoals je weet luistert de NSA ook mee… Als het kan graag overdag bellen, ben er juist aan gewend geraakt  ’s nachts door te slapen!”. “OK”, zei Trump “en nog een prettige kerstdagen”.  Trump legde de hoorn naast zich neer en staarde weer naar buiten.

De stad zag er verlaten uit, over een paar uren zou New York ontwaken voor de eerste kerst onder zijn Presidentschap. Eén jaar gelden zat Barack Obama nog in het Witte Huis, Trump had toen niet kunnen bedenken dat hij  in deze kerstnacht met Barack aan de telefoon zou hangen voor advies. “Jammer dat Barack voor de verkeerde partij heeft gekozen” dacht hij, “Hij zou een goede CEO kunnen zijn voor een van mijn bedrijven”.

Democratie en Debat

Eerst hadden we advocaat Peter Plasman die met de Partij voor de Niet-Stemmers aan de Tweede Kamerverkiezingen deel wil nemen, zijn belangrijkste belofte aan zijn kiezers: ‘In het parlement zullen wij nooit stemmen’. Plasman’s partij richt zich op de circa 25% niet stemmers die hij in het parlement een gezicht wil geven door via de verkiezingen wel zetels te behalen maar daar geen invloed me uit te oefenen op de politieke besluitvorming (de meerderheid wordt dan als al die 25% zouden stemmen 150 -/- 25% = 100,  met 51 zetels heb je dan de meerderheid).

En gisteren kwam  Jan Dijkgraaf in samenwerking met GeenStijl met de nieuwe partij GeenPeil, deze partij komt met een soort gelijk voorstel tot democratische vernieuwing onder het mom een systeem van  ‘directe democratie’ waarbij de leden elke week, voor iedere stemming’ en bij alle voorstellen het standpunt van de partij bepalen. Ook hier is er geen geen partijprogramma en zijn er geen standpunten: bij GeenPeil bepalen de leden de standpunten elke week opnieuw en voor iedere stemming.

Twee initiatieven die getuigen van een goed gevoel voor politieke marketing in een land waar de machtelozen geen stem hebben, zich niet vertegenwoordigd voelen door de politieke elite maar zich wel steeds luider laten horen. Dit soort partijen knagen aan de grondvesten van ons politieke democratische systeem en dagen de traditionele politieke partijen uit na te denken over democratische vernieuwing in een wereld waar de burger steeds meer middelen heeft om zijn mening of onvrede te uiten. De cyclus van eens in de vier jaar te stemmen werkt niet meer in deze snel veranderende wereld en de burger wil meer invloed op het beleid.

schermafbeelding-2016-12-06-om-10-45-21

Afgelopen zondag boog de bevlogen vrije denker David van Reybrouck in Buitenhof zich over dit onderwerp. David is al jaren een vurig pleitbezorger voor het zoeken naar nieuwe middelen om de democratie te versterken zoals bijvoorbeeld het G1000 initiatief. In Buitenhof pleitte hij voor het introduceren van een tussenvorm tussen verkiezingen en een referendum waarbij de vraagstelling tot debat moet uitlokken en er meerdere opties mogelijk zijn (een multiple choice referendum dus) . Goed voor het debat lijkt me maar lastig ten aanzien van de besluitvorming. Alleen al het bepalen van de vraagstelling lijkt me lastig, wie zou dat moeten doen? De politiek of  een burger initiatief? En wat doe je als de politiek de uitkomst niet respecteert zoals nu met het Oekraïne referendum? Dat geeft alleen nog maar meer onvrede.

Interessant is het daarom eens goed te kijken naar het G1000 initiatief zoals dat inmiddels ook in mijn woonplaats Amersfoort is opgepakt. Dit project loopt nu vanaf 2014 en heeft als doel “om een groep burgers en vertegenwoordigers van de stad een plek te geven waar zij samen bepalen wat ze belangrijk vinden voor Amersfoort” met als resultaat “10 plannen waar de stad zelf me aan de slag kan”. Dit plaatje komt van hun website en legt het basisprincipe uit:

De deelname aan de G1000 is gebaseerd op loting aangevuld door werkgevers en  politici en ambtenaren en de categorie ‘Vrije denkers”, niet voor niets rood in het plaatje want elke stad heeft tegenwoordig wel zijn eigen “freischwebenden Intelligenz” (naar Karl Mannheim), vaak “betrokken burgers”, goed gebekt en flink actief op social media. Deze ‘Vrije denkers” weten al hoe de wereld in elkaar zou moeten zitten maar willen zelf geen verantwoordelijkheid dragen door bijvoorbeeld politiek actief te worden: ze staan liever aan de zijlijn de politici, ambtenaren en weggevers te beïnvloeden. Aangezien ik tot geen van de “niet burger” partijen behoor zal het dus nog wel even duren voordat ik ingeloot wordt. Een debat gebaseerd op loting lijkt me een slecht idee, zeker omdat het de twee keer dat deze G1000 in Amersfoort is georganiseerd niet gelukt is de 10.000 ingelote burgers ook daadwerkelijk naar de bijeenkomst te krijgen, volgens de site hebben in 2016 500 mensen deelgenomen en dat is dan incl. de “niet burger” groepen, de organisatie en de journalisten: de aantallen per categorie zijn overigens moeilijk op de website te vinden.

Een leuk initiatief maar niet iets waar ik erg warm voor loop dus, als je een breed maatschappelijke draagvlak wil voor politieke beslissingen moet je wel alle burgers bij de discussie bereiken: de kleinste eenheid in een democratie is nu eenmaal de burger met stemrecht en het probleem is nu juist dat die tegenwoordig vindt dat zijn stem niet gehoord wordt. Ik voel daarom veel meer voor het institutionaliseren van het “brede maatschappelijk debat” (BMD) zoals bijvoorbeeld destijds over de kernenergie dat tussen 1981 tot 1983 werd gevoerd. Dit initiatief zou waarbij informeren, discussiëren, meningsvorming en besluitvorming centraal staan zou weer eens uit de ijskast moeten worden gehaald. Het eerste initiatief voor de BMD over de kernenergie kwam van de toenmalige minister van Economische Zaken Jan Terlouw, dezelfde die deze week bij DWDD een pleidooi hield voor een duurzame wereld waarin de mensen elkaar weer vertrouwen. De uitkomst van deze eerste BMD heeft overigens wel gezorgd voor een mortuarium op het bouwen van nieuwe kerncentrales dat nu nog steeds overeind staat.

mde

Volgens mij moeten politiek en debat weer bij elkaar gaan horen en dat is tegenwoordig steeds minder het geval. Bij de recente verkiezingen ging het niet om de inhoud maar op de personen en niet om de feiten maar om de emotie: door het debat breng je dit weer bij elkaar. En we hebben tegenwoordig met de komst van het Internet en social media veel meer middelen om dit te doen dan het organiseren van discussies in achteraf zaaltjes waar de vergadertijgers te vinden zijn, de doelgroep waar de traditionele partijen hun kader uit rekruteren. Daarbij past het niet burgers uit te sluiten bij deze discussie of een elite meer invloed te geven op het dabat dan de gewone burgers: daar komt juist veel onvrede over het huidige politiek systeem van vandaan (de achterkamertjes).

Wat mij betreft zou de volgende brede maatschappelijke discussie over de toekomst van Europa moeten gaan, daar kunnen we niet onderuit. Graag dit allemaal in jullie verkiezingsprogramma’s opnemen want als we dat niet doen zal de afkeer tegen Europa alleen maar toenemen.