De energietransitie

Gisteren netjes op tijd mijn inkomstenbelasting ingestuurd. Dat gaat inderdaad steeds makkelijker nu de Belastingdienst steeds meer gegevens van derden kan inlezen. Voor mij een mooie aanleiding mijn persoonlijke huishoudboekje weer eens te bekijken of er nog wat gewijzigd is en of er nog wat bespaard kan worden op mijn maandelijks vaste kosten. Het grootste gedeelte van mijn inkomen gaat maandelijks naar mijn hypotheek, gevolgd door de energie rekening en de auto- en verzekeringskosten en als laatste de communicatiekosten (TV, Internet, mobiel, Netflix, Spotify etc.).

Eigenlijk is dat al jaren ongeveer hetzelfde en soms kan je door naar een andere partij over te stappen je voordeel doen. Zo ben ik per 1 januari naar een andere energie leverancier overgelopen en dat scheelde me mooi 30 euro per maand. En van mijn telecomprovider kreeg ik vorig jaar een mooie nieuwe aanbieding waardoor mijn totale kosten lager werden terwijl ik er meer services voor terug krijg en maandelijks minder aan variabele kosten hoefde te betalen. Al met al niet slecht dus en ik weet voorlopig weer waar ik aan toe ben.

Toch maak ik me een beetje zorgen over de toekomst van mijn portemonnee omdat er door de overheid een aantal ingrijpende veranderingen zijn aangekondigd die dit plaatje wel eens drastisch kunnen gaan veranderen en die hebben allemaal te maken met de energietransitie als gevolg van de afspraken die drie jaar geleden zijn gemaakt bij het Klimaatakkoord van Parijs.  Als we de daar vastgestelde doeltellingen willen realiseren moeten we een aantal drastische maatregelen nemen. De contouren daarvan worden steeds duidelijker en kunnen al op korte termijn gevolgen hebben voor de portemonnee van de burger, zo is de verwachting dat onze energierekening in 2021 zo’n 138 euro hoger zal zijn dan nu en betaal ik zo dus al bijna meer voor mijn energie als voor mijn hypotheek en dan komen er nog allerlei andere maatregelen aan met impact op mijn huishoudboekje.

De eerste impact heb ik al ondervonden en dat heeft te maken met het feit dat ik twee jaar geleden zo stom ben geweest een diesel aan te schaffen onder het mom van ‘die zijn tegenwoordig toch even milieuvriendelijk als benzine auto’s’, althans dat beweerde de autoverkoper destijds. Tot vlak daarna naar buiten kwam dat de autoproducenten hadden zitten sjoemelen met de testgegevens en momenteel steeds meer steden besluiten diesels uit de steden te weren, je kan er vanuit gaan dat dit soort maatregelen de komende jaren aangescherpt zullen gaan worden. Dat heeft direct gevolgen voor de inruilwaarde van mijn auto, gelukkig kan ik dat wel hebben maar het doet wel au en ik zal de Duitse steden voorlopig maar gaan mijden.

En dan vanmorgen een groot artikel in de Volkskrant over onze veel CO2 uitstotende cv-ketel die, als het aan de organisatie van de installatiebranche Uneto-VNI, de fabrikanten van cv-ketels, milieuorganisaties en een groot deel van de energiesector ligt, vanaf 2021 niet meer verkocht mogen worden. Als dit voorstel wordt overgenomen en na 1 januari 2021 je cv-ketel het plots begeeft ben je dus genoodzaakt over te gaan op een alternatief zoals de warmtepomp, zonne-energie, stadsverwarming of een hybride systeem bestaande uit een combinatie van een warmtepomp (eigenlijk een omgekeerde airco) en een compacte ouderwetse cv-ketel. Deze laatste optie is dan het goedkoopst en het makkelijkst te realiseren en kost maar 6.000 euro, wel drie keer zoveel als een ouderwetse cv-ketel. Omdat dit best wel een kostenpost is voor de meeste huishoudens heeft de sector creatief een nieuwe financieringsvorm bedacht: de gebouwgebonden lening.

De energie en financiële consultants die over dit concept hebben gebrainstormd moeten zich goed vermaakt hebben bij het bedenken van dit voorstel. Ik zie ze al tijdens een creatieve heisessie een inventarisatie maken van alle alternatieven totdat iemand het woord ‘Hybride’ laat vallen en twee bestaande technologieën onder deze noemer aan elkaar worden geknoopt en een ander het concept ‘gebouwgebonden lening’ bedenkt, verdient de financiële sector er ook nog wat aan! Een eenvoudig rekensommetje geeft aan dat dit om een enorm lucratieve markt gaat waar de energiesector nog jaren flink aan kan verdienen: 85% van alle 7,7 miljoen huishoudens gebruiken gas en als die allemaal 6.000 investeren hebben we het over zo’n 40 miljard euro. En het mooie is dat de sector meteen aan de slag kan, niemand gaat immers meer een oude ketel kopen als je een nieuwe moet aanschaffen. Hou er maar vast rekening mee dat naast al die zonnepanelen binnenkort potentieel 6,5 miljoen warmtepompen op onze daken zullen verschijnen en die maken, in tegenstelling tot zonnepanelen, overigens wel lawaai…

Vandaag, 28 maart, wordt dit voorstel door de samenwerkende organisaties aan de Tweede Kamer en Diederik Samsom aangeboden. Diederik Samsom is door Minister Wiebes aangesteld de onderhandeling van het Klimaat en Energieakkoord met betrekking tot de verwarming te gaan leiden. Gezien het feit dat alle betrokkenen bij dit initiatief ook bij sectortafel van Samsom aanzitten en dit voorstel de instemming heeft van Greenpeace (waarvoor Samsom heeft gewerkt), Milieudefensie en Natuur en Milieu zal dat wel goed komen en zullen we het voorlopig moeten doen met de best verkoopbare oplossing: het hydride model. Het helemaal aanpassen van een woning zodat er geen gas meer nodig is kost aanzienlijk meer, minimaal 50.000 per woning, niet iedereen kan zich dat permitteren. Het zou me overigens niet verbazen als Diederik Samsom al eerder dan zijn benoeming achter de schermen bij dit voorstel betrokken is geweest, als hij zich ergens mee gaar bemoeien doet hij dat ook vol overgave.

Overigens lijkt deze energietransitie op de sluiting van de kolenmijnen die  de PvdA’er Joop den Uyl destijds heeft doorgevoerd toen hij minister van Economische zaken was,  nu is het de minister van economische zaken van de VVD Eric Wiebes die dit programma gaat trekken en het is van hem natuurlijk een slimme zet de PvdA’er Diederik Samsom de kar te laten trekken. Als Wiebes over een paar jaar hoog en droog zo ergens bestuurder is is Diederik Samsom waarschijnlijk nog steeds de kar aan het trekken en mag hij zijn achterban weer gaan uitleggen waarom hun portemonnee een stuk leger is, enige regie op dit dossier ontbreekt blijkbaar bij de PvdA.

Voor mij betekent het dus dat ik er rekening mee moet gaan houden dat de energiekosten, die toch al flink zijn, weleens flink kunnen gaan oplopen. Wellicht betaal ik minder aan energiekosten per maand maar de initiële investering is hoog en wie garandeert mij dat na verloop van tijd de wetgeving nog meer aangescherpt wordt indien blijkt dat we de klimaat en energie doelstellingen toch niet niet gaan halen? De hybride oplossing is niet de beste oplossing, bij zowel hybride auto’s en hybride cv-ketels gaat het immers om een combinatie van de al lang bestande benzine of gas aandrijving met een eveneens al lang bestaande technologie (dynamo, airco).

Is het niet verstandiger naar meer fundamentele en innovatieve oplossingen te zoeken alvorens we er allemaal zoveel geld aan gaan uitgeven? En waarom dan een deadline zetten op 1 januari 2021? Dat maakt het minder aantrekkelijk te investeren in meer fundamentele oplossingen die onafhankelijk zijn van olie en gas.

Ik hoop dan ook dat de kernfysicus Diederik Samsom vanmorgen het artikel in de Volkskrant heeft gelezen over de veel belovende recente ontwikkelingen op het gebied van kernfusie. Ook op andere terreinen wordt er veel onderzoek gedaan en komen nieuwe technologieën met nieuwe veelbelovende toepassingen. Natuurlijk is het goed met het hybride model een korte termijn oplossing te hebben voor de klimaat en energie problematiek maar het alleen maar focussen op korte termijn oplossingen die de burger op kosten jagen is kortzichtig en niet goed voor het draagvlak als de oplossing niet structureel is. Ik adviseer Samsom dan ook ook even een persmomentje te plannen waarbij hij op de foto staat met een platform dat werkt aan meer innovatieve duurzame oplossingen waarmee we de Nederlandse energiesector internationaal op de kaart kunnen zetten.

Laat de markt maar met korte termijn oplossingen komen, de club van Doekle Terpstra staat te springen om aan de slag te gaan, subsidieer eventueel daar waar er geen draagkracht is en investeer als overheid in meer structurele innovatieve oplossingen die echt helpen. Een door de industrie afgedwongen deadline is voor de industrie natuurlijk zeer lucratief maar voor alle huishoudens die er mee te maken krijgen een behoorlijke kostenpost. Voor het milieu en de economie is deze ontwikkeling natuurlijk winst en als ik nu een jonge starter op de arbeidsmarkt was zou ik elektrotechniek als vak kiezen of een energie adviesbureau starten, geheid goed voor nog jaren werk…

李先生同意

Meneer Lee stemt tegen.

Die ochtend was meneer Lee vroeg opgestaan en had hij zijn nieuwe pak aangetrokken. Na het ontbijt met zijn vrouw was hij bij de kapper langs gegaan om zich te laten scheren en zijn stropdas te laten strikken. Meneer Lee had dit pak per koerier van de partij gekregen en nooit eerder een pak of stropdas gedragen. Toen hij naar zijn huis terugliep stond iedereen op straat vol ontzag naar hem te kijken, zo netjes had nog niemand in zijn dorp hem ooit gezien. Aangekomen bij de straat waar hij woonde zag hij een grote groep mensen bij zijn huis staan rond de partijauto die hem kwam ophalen.

Meneer Lee stelde zich voor aan de chauffeur: ‘Meneer Lee, aangenaam, ik moet nog even mijn spullen pakken want die liggen nog binnen.’ “Dat is niet nodig meneer Lee, alles is geregeld, stapt U maar in’, zei een mevrouw in het partijuniform die naast de chauffeur stond op een toon waarbij hij dacht dat het beter was te doen wat zij hem vroeg.

Na een snel afscheid van zijn vrouw reed meneer Lee, onder begeleiding van twee motoragenten over hobbelige binnenwegen naar de snelweg die hem naar Beijing zou brengen. Onderweg voegden steeds meer partijauto’s zich bij een steeds groter wordende colonne identieke auto’s allemaal op weg naar de Grote Zaal  van het Volk aan het Plein van de Hemelse Vrede. Achter het glas voorin zat de chauffeur en naast hem zijn begeleidster. ‘Alles goed met U meneer Lee’, vroeg ze met een glimlach, ‘U weet wat de bedoeling is?’. ‘Ja hoor’ zei hij, ‘het is met duidelijk, ik ga tegen stemmen’.

Hij dacht terug aan die gedenkwaardige dag drie maanden geleden toe hij door eenzelfde auto was opgehaald en naar het hoofdkantoor van de partij in Beijing gebracht. Daar aangekomen was hij naar een vergaderzaal gebracht waar een aantal partijbonzen rond de tafel zat met aan het hoofd president Xi Jinping. Door emoties overweldigd maar ook een beetje nerveus was hij naar voren gelopen om de grote leider de hand te schudden en Xi Jinping had hem glimlachend aangekeken.

‘Best kameraad Lee’, had Xi Jinping gezegd, ‘uit betrouwbare bron weet ik dat u een zeer toegewijd lid van de partij bent en zich jaren voor ons heeft ingezet, ook in tijden die voor ons en voor u niet altijd makkelijk waren. Ik heb daarom verzocht U hier te laten komen omdat ik U iets wil vragen.’ Meneer Lee keek verbaasd naar de president en partijleider en voelde zich trots en vereert na deze woorden, wie kon een persoonlijk verzoek van de grote leider Xi Jinping weigeren?

‘Zoals U weet’, vervolgde Xi Jinping, ‘is over een paar maanden ons Volkscongres en zullen onze 3.000 parlementsleden vanuit het hele land naar Beijing komen om namens de 1.22 miljard Chinezen een aantal historische beslissingen te gaan nemen. De partijleiding uit uw regio heeft U voorgedragen als afgevaardigde en we willen graag dat U in de Grote Zaal van het Volk gaat meebeslissen over een aantal belangrijke zaken die bepalend zullen zijn voor de toekomst van het Grote Chinese Volk. De belangrijkste stemming zal gaan over de rol van mij als president van China waarbij het voorstel zal zijn mij de bevoegdheid te geven deze functie levenslang uit te oefenen.’

‘Ik ben zeer vereerd geachte heer Xi Jinping dat ik naar het Volkscongres mag voor mijn regio’. stamelde de heer Lee die erg onder de indruk was van Xi Jinping, die in het echt wel iets gezetter was dan op de foto, ‘en natuurlijk zal ik volledig volgens de richtlijnen van de partij meestemmen met het Volkscongres!’. President Xi Jinping, tevens secretaris-generaal van de communistische partij en hoofd van de strijdkrachten van China, lachte meneer Lee toe en antwoordde: ‘daar gaat het nu juist over, we zoeken iemand die juist tegen gaat stemmen omdat we graag naar de buitenwereld toe willen ophouden dat we in China democratisch te werk gaan als het om verkiezingen gaat. Stemt U gerust tegen tijdens het Volkscongres zodat we zeker weten dat er in ieder geval één tegenstem is anders krijgen we de hele wereld over ons heen”.

Zonder op een antwoord te wachten ging de vergadering verder en werd meneer Lee afgevoerd en na een gezellig dineetje met een paar functionarissen en het aanmeten van het standaard partijpak voor het Volkscongres keerde hij terug naar zijn regio. En nu, drie maanden later, was hij onderweg naar het Volkscongres met die speciale opdracht van de Grote Leider en voelde hij zich trots dat hij uitverkoren deze mooie belangrijke opdracht uit te voeren.

Twee uur later betrad meneer Lee de Grote Zaal van het Volk en nam hij plaats tussen de vertegenwoordigers van het Volk en luisterde hij naar de speeches van de Chinese prominenten waarvan hij er maar een paar kende. s’ Avonds, na de officiële vergadering, was het goed toeven in zijn luxe hotel  en genoot hij van de luxe, de etentjes en gala’s waarvoor hij als parlementslid was uitgenodigd.

De derde en laatste dag van het Volkscongres stond in het teken van de stemmingen en vlak voor de belangrijkste stemming over de ambtstermijn van de president kwam zijn begeleidster nog even bij hem langs om hem er nog even aan te herinneren vooral tegen te stemmen. De stemming  was geheim dus niemand zou weten dat hij een tegenstemmer was. Toen hij zijn stembiljet in de stembus liet glijden had hij het moeilijk omdat hij tegen zijn gevoel instemde, maar ja, als de partijleider je wat vraagt doe je dat natuurlijk! Al snel volgde de uitslag: met 2.958 stemmen voor, 2 tegen en 3 onthoudingen stemde een overweldigende meerderheid van het Chinese parlement in met een grondwetswijziging die president Xi Jinping de bevoegdheid gaf levenslang de functie van President uit te oefenen en meneer Lee was één van de twee tegenstemmers geweest.

Na afloop van het Volkscongres stond meneer Lee buiten te wachten op zijn chauffeur om weer naar huis gebracht te worden en terwijl auto na auto vetrok bleef meneer Lee uiteindelijk alleen achter, zijn chauffeur en begeleidster waren nergens te vinden. Plots stopte er een politiebusje naast hem en stapten een paar agenten uit. ‘Bent U meneer Lee’, was de vraag van een van hen. ‘Jazeker’, antwoordde hij, ‘Ik heb net het Volkscongres bijgewoond, ik sta op mijn auto te wachten!’. “Wilt U even meerijden naar ons kantoor’, was het antwoord, ‘we hebben wat vragen’.

Na een korte rit werd hij bij een kazerne van het Volksleger afgezet, Daar werd zijn pak ingenomen, kreeg hij andere kleren en werd hij naar een kamer gebracht waar twee mannen zaten, één die hem ondervraagde en een ander die op zijn laptop verslag legde van het gesprek. De man in uniform keek hem streng aan. ‘Meneer Lee’, zei hij, ‘we hebben een probleem, wellicht kunt U ons helpen’. ‘Dat is geen probleem’, antwoordde meneer Lee, ‘maar dit moet een misverstand zijn, ik voerde tijdens het Volksgesprek een speciale opdracht van president Xi Jinping uit.’ ‘Daar gaat het ook om’, zei de ondervrager, ‘want we hadden 3 mensen gevraagd tegen te stemmen en maar 2 hebben het gedaan, we willen graag weten wie dat was…’.

Vol ongeloof staarde meneer Lee naar zijn ondervragers en keek hij rond in de naargeestige omgeving waarin hij terecht was gekomen. ‘U kunt mij als Volksvertegenwoordiger toch niet zomaar vasthouden?’, vroeg hij. ‘Dat kan wel’, zei zijn ondervrager, ‘we zijn namelijk van de  nieuwe Toezicht Commissie die tijdens het Volkscongres is ingesteld en wij hebben de bevoegdheid in te grijpen als het leiderschap van de Partij en de Socialistische Rechtsstaat in gevaar komen. En onze president was niet bepaald blij toen één van de drie aangewezen tegenstemmers toch voor stemde tegen de wil van onze grote leider in. China’s parlement moet wel betrouwbaar blijven en we willen vermijden dat we in de val van een onbestuurbare  democratie vallen!’.

We hebben Van Xi Jinping de opdracht uit te zoeken wie diegene was die zich niet aan de afspraak heeft gehouden en zolang we dat niet weten zullen we U hier een tijdje vast moeten houden.’ ‘Maar ik ben het niet!’, riep meneer Lee wanhopig, ‘Ik heb altijd de partij gesteund!’ ‘Dat zeggen ze allemaal!, reageerde de ondervrager, ‘Ik zie U morgen weer, U blijft hier net zo lang zitten totdat we weten wie van de drie dit was..’

Onder begeleiding van twee agenten werd meneer Lee naar zijn cel gebracht. Op de gang kwam hij meerdere mensen tegen die hij herkende van het Volkscongres, het was een drukte van belang. Blijkbaar had de nieuwe Toezicht Commissie met meerdere parlementariërs nog een appeltje te schillen. De bewakers brachten hem terug naar zijn cel waar hij onder hun zwijgend toezicht te eten kreeg. ‘Dat smaakte best goed’, dacht meneer Lee, ‘het eten hier is in ieder geval beter dan bij mij thuis…’.

Cowboys

Wat mij een beetje verbaasd in die hele discussie rond invoerheffingen is het soort producten waar Trump en de EU het over hebben. Terwijl Trump zijn handtekening heeft gezet onder het besluit invoerheffingen op staal en aluminium te gaan invoeren dreigt de Europese commissie terug te slaan met heffingen op producten als pindakaas, sinaasappelsap, whiskey, tabak, T-shirts, cosmetica en beddengoed. In totaal vertegenwoordigen deze producten 1 procent van de 250 miljard aan goederen die de EU jaarlijks uit de VS importeert, daar liggen de Amerikanen vast niet wakker van. Als ik dus, als dit doorgaat, een T-shirt voor 10 dollar in de VS via Amazon bestel krijg ik niet alleen te maken met een opslag voor de verzendkosten maar zal er ook een invoerheffing berekend gaan worden op deze producten die doorgesluisd wordt naar onze fiscus.

Hierbij gaat het dus om allerlei producten die de oude economie vertegenwoordigen en niet de nieuwe die wordt vertegenwoordigd door bedrijven zoals Facebook, Amazon, Apple, Google en Microsoft die steeds invloedrijker worden en de ambitie hebben een mondiaal platform te worden waarop kopers en verkopers elkaar kunnen vinden. Van Trump begrijp ik wel dat hij de staal en aluminium sector op de korrel neemt omdat hij daar als voormalig vastgoed magnaat meer affiniteit mee heeft, honderd jaar geleden was US Steel nog het grootste bedrijf in de US maar de tijden zijn veranderd. Van de EU mag je toch een meer creatieve tegenzet verwachten.

Vandaag stond in de krant dat op de Forbes miljardairslijst Jeff Bezos, de oprichter van Amazon, de rijkste mens is geworden met een marktwaarde van 112 miljard deze plek overnemend van Bill Gates die nu op twee staat met 90 miljard. Als je kijkt naar bovenstaand plaatje van de top Amerikaanse bedrijven zie je dat de top vijf wordt aangevoerd door deze 5 technologie bedrijven en dat die steeds meer invloed krijgen omdat de oude economie niet zonder deze  platformen haar producten en diensten op de wereldmarkt kan afzetten. En ondertussen vergaren deze bedrijven allerlei informatie over ons zoek- en koopgedrag waarbij deze bedrijven vanuit de VS al onze data kunnen zien en dat andersom niet het geval is.

Zou het niet zinniger zijn als de EU zich op deze vijf bedrijven richt die met enorme marges als een soort moderne cowboy krankzinnig veel geld verdienen, via fiscale sluiproutes in o.a. Nederland belasting ontduiken, zich monopolistisch gedragen, lak hebben aan onze privacy, succesvolle bedrijven inlijven en buiten de VS weinig concurrentie hebben? Alleen Alibaba kan zich meten maar dat is niet echt een concurrent omdat ze een ander business model hebben en te maken hebben met het toezicht van de Chinese overheid. Het zou geen kwaad kunnen van deze bedrijven wat geld af te romen via een heffing op elektronische handel tussen de VS en Europa waarbij niet de arme T-shirt of pindakaas producent de dupe is maar de grote technologie bedrijven die financieel wel erg ruim in het jasje zitten.