Category Archives: Business

Een oceaan aan Big Data…

Vandaag, dinsdag 31 oktober 2017, wordt het muziekstuk ‘Music by Oceans’ uitgevoerd in Gasthuis Leeuwenbergh tijdens een symposium over oceanografie van de Universiteit Utrecht. De componist Stef Veldhuis maakte voor deze compositie gebruik van de data van de meer dan drieduizend drijvende boeien (ankers) die sinds 2007 in onze oceanen dobberen en die door middel van sondes enorme hoeveelheden data verzamelen over het zoutgehalte, de temperatuur, de stroming etc.. Op basis van al deze data kunnen wetenschappers dan weer analyses maken en voorspellingen doen over het weer en het klimaat.

Met diezelfde data kan je dus nog meer doen, zoals blijkt uit uit dit initiatief deze data via een algoritme op basis van muzikale elementen zoals ritme, toonhoogte, duur en dynamiek om te zetten in muziek waardoor we in staat worden gesteld naar oceanen te luisteren om te ervaren of er patronen te onderscheiden zijn. Traditioneel worden bij dit soort analyses gebruik gemaakt van statistische methoden en calculaties en worden de uitkomsten grafisch weergegeven om een en ander inzichtelijk te maken. Door deze data nu ook om te zetten in geluid hopen de onderzoekers ingewikkelde patronen herkenbaar te maken, aldus oceanograaf Erik van Sebille vandaag in een artikel in de Volkskrant.

Voor het symposium in Utrecht zijn 8 composities gemaakt, elk gebaseerd op een andere sonde, en via de website  musicbyoceans.org kan men zelf ook aan de slag om een eigen compositie van oceaanmuziek te maken. Het resultaat levert soms totale chaos maar ook verstilling op, afhankelijk van de plek in de oceaan.

Een interessant experiment, zeker omdat het een enorme uitdaging aan het worden is uit al die grote hoeveelheid data die we ter beschikking hebben zinnige informatie te halen. De huidige digitale analyse technieken zijn niet meer voldoende om aan de toegenomen behoefte aan analyses te voldoen. Het meer dan tien jaar opslaan van al deze data vanuit 3.000+ meetpunten levert enorme hoeveelheden data op.  Een behoorlijke uitdaging maar natuurlijk niets vergeleken bij de hoeveelheden data die tegenwoordig overal verzameld worden nu de combinatie van datacenters en het internet of things de komende jaren de hoeveelheid big data explosief zullen doen groeien.

De kernvraag daarbij is dan hoe je in een oceaan aan big data de ankers moet plaatsen op basis waarvan je meet. Als je uitgaat van oude ankers loop je de kans dat je onderliggende structuren over het hoofd ziet en dan kan het handig zijn kunstenaars van buiten de IT met een eigen visie te hulp te roepen. Dit kan leiden tot nieuwe inzichten waar dan weer op voortgeborduurd kan worden.

Werk van de Chinese kunstenaar Qiu Zhijie onlangs te zien in het Van Abbe museum in Eindhoven.

Kunstenaars zijn vaak degenen die nieuwe ontwikkelingen vroegtijdig herkennen en het kan interessant zijn deze voor dit soort projecten te gebruiken. Naast muziek kan je ook denken aan andere kunstvormen om big data inzichtelijk te maken zoals bijvoorbeeld een choreografie, een schilderij of een film. Het lijkt me interessant een choreografie te zien van de consumptie van alcohol of een schilderij over je social media netwerk. Wellicht zien we dan verbanden waarvan we ons nu nog niet bewust zijn en gaan we ons andere vragen stellen…

#NotMe

Plots staat de krant vol van verhalen over mannen met macht die aantrekkelijke jonge vrouwen het hof maken, dit blijkt in alle sectoren van het maatschappij voor te komen en de affaire Harvey Weinstein, nooit eerder van die man gehoord overigens, is blijkbaar de trigger geweest voor deze #MeToo hype. Donald Trump heeft eerder ook al blijk gegeven van dit soort gedrag maar kwam daar toen nog mee weg.

Ik heb zelf lang in het bedrijfsleven gewerkt en gezien hoe mannen, als er weer eens een nieuwe jonge aantrekkelijke dame was aangenomen, als bijen op de honing afkwamen en ze het hof gingen maken, extern gingen lunchen en het liefst natuurlijk meenamen op een business trip naar het buitenland. Een van mijn vrouwelijke collega’s vertelde me ooit dat zij vaak, als ze ergens in een hotel  moest overnachten, door de lokale managers mee uit eten werd gevraagd omdat ze anders ‘die avond alleen in dat hotel zou zitten’. Steevast zei ze dan ‘nee’. In gezelschap kon ze daar vaak niet onderuit en dan gebruikte ze meestal de truuk bij het desert te wachten tot er een aantal disgenoten iets besteld hadden om dan op te staan en te zeggen dat ze genoeg gegeten had en vroeg ging slapen, de heren waren dan verplicht te blijven zitten omdat ze al besteld hadden. Ze wist dat als ze bleef zitten de drank een rol zou gaan spelen en je dan beter weg kon wezen en het lastiger werd iemand af te wimpelen… Een prima strategie lijkt me en deze dame heeft het dan ook ver geschopt.

Lastig, relaties op het werk, maar daar waar mannen en vrouwen intensief samenwerken gebeuren er nu eenmaal ook dingen in de relationele sfeer en meestal loopt dat goed af en soms slecht. En vaak, is mijn ervaring, weten de collega’s op het werk wel wat er aan de hand is en hoe daarmee om te gaan. Het wordt natuurlijk lastiger wanneer de factor macht een rol gaat spelen in de verhouding baas en ondergeschikte en iets wordt afgedwongen. Maar ook in zo’n situatie heb ik vaak gezien dat dit soort zaken goed wordt afgehandeld en men verstandige keuzes maakt. Zo betrapte een vrouwelijke leidinggevende op mijn werk ooit een sales manager die het op de zolder van het kantoor met een secretaresse deed. Ze besloot de sales manager te ontslaan en de secretaresse te houden, een verstandige beslissing vond we toen allemaal. Overigens zijn die twee nu al weer jaren gelukkig getrouwd, ze wonen hier in de buurt en hebben drie kinderen, ik kom ze nog wel eens tegen.

Waarom dan nu die overdreven aandacht voor dit onderwerp die zelfs zover gaat dat ook mannen met de #IHave uitkomen voor hun verkeerde gedrag ten opzicht van vrouwen in het verleden. Blijkbaar roept dit onderwerp veel emoties op en hebben slachtoffers en daders tegenwoordig door de sociale media de mogelijkheid dit makkelijker te uiten. Maar dat dit soort zaken zo massaal zouden voorkomen verbaasd me wel en herken ik niet. Volgens mij komt de grote aandacht voor dit onderwerp, vanuit sociologisch perspectief, omdat het een voor iedereen herkenbaar onderwerp is en ook dichtbij de eigen leefwereld speelt: iedereen heeft direct of indirect in zijn omgeving wel eens met dit onderwerp te maken gehad en er zo zijn een eigen mening over (net als ik). Dit in tegenstelling tot de ‘grote’ wereldproblemen van deze tijd waarbij iedereen zich machteloos voelt en niemand weet hoe we die kunnen oplossen (klimaat, vluchtelingen, oorlog, terrorisme). Zo’n dichtbij onderwerp in de relationele sfeer trekt veel aandacht en daar spelen de media graag op in.

Persoonlijk heb ik met iets dergelijks in het verleden nooit te maken gehad, althans niet dat ik me ervan bewust ben: ik heb nooit een relatie op het werk gehad of geambieerd, lijkt me een beetje ingewikkeld. Ik behoor dus tot de grote meerderheid #NotMe’s, een beetje braaf misschien, daar zouden ze het ook eens over moeten hebben…

Silicon Valley en terrorisme bestrijding

Gisteren verscheen in de Financial Times een interessant artikel van Robert Hannigan, een voormalige directeur bij GCHQ, de UK Intelligence en Security organisatie; ‘Silicon Valley leadership is key in the fight against terror’. Dit artikel geeft een goed beeld hoe er binnen de inlichtingendiensten gedacht wordt over maatregelen om het internationaal terrorisme te bestrijden (door Hannigan overigens gelijk gesteld aan Islam terrorisme).

CHELTENHAM, ENGLAND – NOVEMBER 17: Chancellor of the Exchequer George Osborne is shown the 24 hour Operations Room inside GCHQ, Cheltenham by the Director of GCHQ Robert Hannigan (L) and Cheltenham MP Alex Chalk (C) on November 17, 2015 in Cheltenham, England. Chancellor George Osborne delivered a speech in which he stated that Britain has developed an “offensive cyber capability” to hit back directly at terrorists and states, as he warned Islamic State was seeking to launch potentially deadly attacks on UK targets. (Photo by Ben Birchall – WPA Pool / Getty Images)

In de strijd tegen het internationale terrorisme wordt het inzetten van IT als belangrijke wapen gezien om potentiële terroristen te identificeren en aanslagen te voorkomen waarbij het volgens Robert Hannigan met name gaat om 1) encryptie, dat het mogelijk maakt dat terroristen in het geheim met elkaar kunnen communiceren, en 2) radicale propaganda, waardoor via het internet extremistisch materiaal naar hun potentiële doelgroep kan worden verspreid.

Volgens Robert Hannigan is het een misverstand te stellen dat het internet moreel neutraal is of waarden vrij: technologie is dat wel maar de wereld van het internet met zijn providers en gebruikers is dat niet en dezelfde principes die gelden voor de ‘reëele wereld’ moeten ook gelden voor de ‘online wereld’, namelijk met waarborgen voor privacy en veiligheid voor haar burgers. Het waarborgen van de vrijheid van het internet is een groot goed maar tegelijkertijd een uitdaging hoe om te gaan met dit soort basis principes.De problematiek van de encryptie kan volgens hem het best worden opgelost door samenwerking tussen de overheid en private partijen die aan de basis staan van deze technologische ontwikkeling. Encryptie kan je niet verbieden maar technologisch kan je er wel voor zorgen dat terroristen altijd op achterstand staan. Volgens Hannigan zijn daar al grote stappen gemaakt en hij kan het weten: inlichtingendiensten kunnen waarschijnlijk meer dan ze naar buiten toe communiceren.

Het tegengaan van radicale propaganda via het internet ziet hij als een groter probleem omdat hier de basis ligt voor het ontstaan van het terrorisme. Terroristische organisatie weten tegenwoordig alles van strategische communicatie en hebben de middelen om deze effectief in te zetten en zo hun achterban te mobiliseren. Het voordeel van het internet is dat iedereen de beschikbare informatie kan filteren en zo te zien krijgt wat hij zelf graag wil zien waar vroeger de traditionele media extreme zaken filterden. Hier pleit Hannigan voor een open ‘civilised’ internet gebaseerd op de liberale en democratische waarden die de basis hebben gevormd van het ontstaan van het internet, we zien immers dat het internet in totalitaire landen beknot wordt.

Hij pleit dan ook voor een praktische coalitie geleid en gefinancieerd door Silicon Valley die samen met de overheid en zijn inlichtingendiensten een code opstelt die bepaald wat vanuit een democratisch en ‘civil’ oogpunt acceptabel is en wat niet. Op basis van deze code zou Silicon Valley dan nieuwe technologie kunnen ontwikkelen en een speciale agency op te richten die het mogelijk maakt radicale propaganda van het internet te verwijderen en online adverteerders in staat stellen te zien of de content op de pagina’s in strijd is met deze code. Wachten op wetgeving hieromtrend is volgens Hannigan niet nodig, dat werkt alleen maar vertragend.Hannigan opvatting is geheel in lijn met de recente uitspraken van Theresa May naar aanleiding van de recente terroristische aanslagen waarin ze stelt dat “If human rights laws stop us from doing it, we will change those laws so we can do it”. Donald Trump zal het waarschijnlijk met haar eens zijn en wie weet wat er allemaal al door de inlichtingendiensten gestart in gang gezet is op dit terrein, we weten dat de NSA al toegang heeft tot veel informatie en niet alleen over de eigen landgenoten maar over burgers wereldwijd.

Voorop staat in ieder geval dat de overheden Silicon Valley nodig hebben om de gewenste tools te ontwikkelen die ze nodig hebben terwijl dit voorstel komt juist op het moment dat de relatie tussen de overheid en Silicon Valley op zijn zachts gezegd problematisch is. Het begon al met het voeren van de immigratie stop door Donald Trimp waardoor veel werknemers van Silicon Valley werden getroffen en dan nu recent het verzet tegen het afwijzen van het klimaat akkoord.

Via de campagne We Are Still In, waaraan o.a. Apple, Amazon, Facebook, Google, Microsoft, Twitter, Intel en Spotify meedoen mee, is er een coalitie van van honderden Amerikaanse bedrijven die samen het klimaatakkoord van Parijs blijven ondersteunen. Eerder besloot Tesla-directeur Elon Musk al uit de innovatie adviesraad van Trump te stappen, geleid door zijn schoonzoon Jared Kushner, belast met het ‘White House Office of American Innovation’. Deze adviesraad bestaat nu voornamelijk nog uit bedrijven uit de ‘oude’ economie terwijl de innovatieve, hoge marge economie geen invloed meer heeft op het nieuwe politieke estabishment onder Donald Trump.

In dit licht tevens interresant dat vandaag de hoorzittingen zijn begonnen in de US inzake het beïnvloeden door Rusland van de Amerikaanse verkiezingen waar de nadruk wordt gelegd op de rechten van Amerikaanse burgers en iedere niet-Amerikaan geen rechten heeft en onbeperkt onderzocht mag worden door de Amerikaanse inlichtingendiensten waarvoor onze eigen inlichtingendiensten erg dankbaar zijn volgens Dan Coats, US director of National Intelligence. Als onze inlichtingendiensten dat ook doen voor de Amerikanen dan kunnen beide partijen elkaar goed aanvullen…

Een lastige problematiek met een hoop dilemma’s en potentieel grote gevolgen voor de verhouding burger – overheid. Ik vrees dat het niet lang zal duren en dat dan toch via wetgeving door de overheid regulering van het internet gaat plaatsvinden, op vrijwillige basis gaat dat niet lukken. Wellicht doen de internationaal opererende IT bedrijven uit Silicon Valley er verstandig aan hun R&D activiteiten in de EU onder te brengen, dat lijkt me een verstandige beslissing!

Where is the Brexit Business Case?

Next week on June 8th there will be new elections in the UK and after this the negotiations around the Brexit between Britain and the EU will start. Michel Barnier, EU’s chief negotiator, has planned these negotiations to start on June 19th but who he will negotiate from te UK side is of course depending on the outcome of the elections.

Theresa May notified the European council of the UK’s decision to leave the EU on 29 March this year, nine months after last years June referendum. According to the Lisbon treaty the withdrawal negotiations as allowed under article 50 need to be finished within two years so the end date is set on March 30th 2019 (unless all parties agree on an extended deadline…). And after this day the actual transition will start and this will probably also take time, this whole Brexit programma will probably dominate the EU agenda for the coming years.

So although te UK had already nine months to prepare before the negotiation phase started, 10 weeks have passed since without any formal or informal negotiations. And with the elections next week even more uncertainty is created because we don’t know who we will need to negotiate with from the UK side after the elections: the latest polls show the conservatives are losing their majority so Theresa May did not get the clear victory she expected from the elections. And when Labour takes over government together with the SNP the whole negotiation process will at least delay and probably soften the negotiations.

With the Brexit negotiations a long and complex negotiation process will start which has never been done before in the history of the EU and with an uncertain outcome, a complex landscape of stakeholders within both the EU as the UK and a rapidly changing political and economical environment.

As a first step the European Council agreed on a set of principles outlined as follow:

“In these negotiations the Union will act as one. It will be constructive throughout and will strive to find an agreement. This is in the best interest of both sides. The Union will work hard to achieve that outcome, but it will prepare itself to be able to handle the situation also if the negotiations were to fail. These guidelines define the framework for negotiations under Article 50 TEU and set out the overall positions and principles that the Union will pursue throughout the negotiation. The European Council will remain permanently seized of the matter, and will update these guidelines in the course of the negotiations as necessary.”

So a fixed end date but not fixed if all agree, basic principles which can be changed along the way and  even fall back scenario in case the negotiations are not successful: from a programme management perspective and change management perspective a big challenge with a lot of risks involved and all indicators for a potential failure most visible in the objective to ge an agreement  in the best interest of both sides.

You can compare the Brexit negotiations with a divorce, key with a divorce is that both parties are saying farewell to the former situation when they were living together  ‘in the best interest of both sides’ and want to establish a new situation where after the divorce you want to take care of your own interest. And as we all know a divorce can become very nasty and give a fight around parenthood and the distribution of material and immaterial assets and pensions: in the end both parties involved will have to pay a price. And just like after a divorce it is also valid for the Brexit: how can the EU and UK separate from each other and share the pain? In this process it is not about who will win but how both parties can quickly come to an agreement and sign the divorce papers, the longer this process will take the more damage will be done on the relationship. After the divorce it will take time to heal and buildup a new relationship: when the settlement of the divorce was not fair this will be more difficult.

So I think it would be best to come to an agreement as quickly as possible and already start with the implementation with parts of the agreements once decided on. It would have helped if EU had already come up with a more detailed plan how they would like to manage the Brexit and the future relationship with the UK including the different possible transition scenario’s, their costs and benefits and a roadmap for the transition. Just like a normal government programme is broken into projects and is based on a proper business case as described in the Prince2 project management methodology especially developed for UK government. This would also be fair for the UK voters because next week they will not know what the objectives and strategies of the political parties will be during the negotiations and will be giving a blanco cheque to the new UK Government next week to do what they think is best.

The Brexit is not about negotiating a contract between two companies who will profit most from the contract but it’s about countries with a long history of working together and establishing great things and need start connecting again and work together as soon as possible!

And as a European not having much influence on this whole negotiation process (we were not asked what we want) and not having elected the current EU leadership directly maybe EU leadership could take the criticism of the UK serious and transform the EU into a more democratic European Union and take out regulation that does not make sense and decrease overhead so we can also benefit from the Brexit business case.

Update June 9th 2017 4:00

Theresa May has lost the elections because she did not get the majority of seats in parlement which will make it difficult for the UK to start the Brexit negotiation process June 19th as planned. When Theresa May should decide to resign as MP, and already members of the conservatives are asking for this, someone else needs to take over: this will have impact on the UK negotiation team and it will take time before this team can operate effectively. This will delay the negotiations significant and weaken UK’s position. The winner of this UK elections is the EU who is now confronted with a divided UK without a strong leader and without a clear strategy.

Update June 19th 2017 20:00

Belgium EU Brexit

Today finally the negotiations started with a UK negotiation team presenting a divided country after the disappointing elections for the tories, the terror attacks and the Grenfell towers fire. The UK government is under a lot of pressure form inside and outside and that is not a good starting point for the negotiations. We will se how this will further develop the coming months…

Looking at above picture of the teams sitting together for the first time I noticed:

  1. It looks like there is no (independent) chair for the meeting;
  2. The delegations are too big, both teams consist of ten people, too much for running an effective meeting;
  3. The two parties are sitting opposite each other with a lot of distance in between, a smaller table could create a more informal atmosphere;
  4. There are a lot of microphones and screens in the middle, probably all what’s said is translated and recorded,  this will not help making creative solutions..

Let’s see how this will work out in time!

 

De eerste 100 dagen..en de winnaar is…China’s president Xi Jinping !

Eerder deze maand kondigde China aan in Shanghai de eerste quantum computer te hebben ontwikkeld waarmee ze berekeningen 24.000 keer sneller kunnen uitvoeren dan traditionele computers. Deze quantum computer maakt bij calculaties gebruik van de manier waarop elementaire deeltjes op  atoom niveau met elkaar communiceren waarmee we dus afscheid gaan nemen van de traditionele manier waarop computers werken met de binary code, zie hieronder een korte uitleg (het binaire systeem was vroeger wel makkelijker uit te leggen overigens…). 

Het hebben van een voorsprong op het gebied van quantum computing door China kan wel eens een grotere bedreiging zijn voor de VS zijn dan de krakkemikkige lange afstandsraketten van Noord Korea. Technologisch gezien loopt China voorop in deze ontwikkeling en er zijn de laatste tijd wel meer staaltjes van technologisch vernuft vertoond door China. Zo was er vanmorgen de eerste succesvolle testvlucht met het door China zelf ontwikkelde passagierstoestel de C919 die moet gaan concurreren met de Amerikaanse Boeing 737 en de Europese Airbus A320. Eerder deze week werd bekend dat China’s haar eerste eigen ontwikkelde vliegdekschip de Shandong in gebruik heeft genomen (ze hadden al langer een testversie) en is het laatste onderdeel van een 55 kilometer lange zeebrug tussen Hong Kong, Zhuhai en Macao geplaatst waardoor China nu ‘s werelds langste brug in bezit heeft, weer geheel door Chinezen zelf ontwikkeld dus zonder hulp van Westerse ingenieurs. 

Vorige maand werd China’s eerste vracht ruimteschip, de Tianzhou-1, succesvol op een Long March 7 raket vanuit Hainan de ruimte ingeschoten als onderdeel van het eigen Space Station programma dat als doelstelling heeft ergens tussen 2019 en 2022 een eigen station rond de aarde te hebben draaien weer gebruik makend vanChina’s eigen technologie. Overigens wordt 2018 wat dat betreft een spectaculair jaar omdat in  dat jaar zowel China, India en Japan het plan hebben een onbemande landingscapsule op de maan te laten landen. De US is dat pas van plan te gaan doen in 2020. Een geheel Aziatische wedstrijd dus waar het Westen maar ook Rusland niet aan mee doen. Er zijn overigens wel een aantal Westerse particuliere bedrijven met gelijksoortige plannen zoals SpaceX, we zullen zien wie de eerste is….

Technologische hoogstandjes van China die verder gaan dan het op massale schaal produceren van producten die bedacht en ontwikkeld zijn in het Westen. Wij zijn zo langzamerhand op technologisch en innovatief terrein ingehaald door China die niet alleen plannen maakt maar die ook nog eens volgens plan uitvoert! In de VS maakt Donald Trump zich vooral druk over het bouwen van een weinig innovatieve muur aan de grens met Mexico (waarvoor geen budget is opgenomen in zijn eerste begroting) en probeert hij de eigen sterk verouderde industrie door import maatregelen te beschermen terwijl hij de nieuwe globaal opererende Silicon Valley industrie van zich heeft vervreemd met zijn immigratie maatregelen.

En in Europa is het al niet veel beter met onze innovatief vermogen, vanwege de Brexit zullen we de komende jaren niet bezig zijn met bouwen aan de toekomst van Europa maar aan het bekvechten over wie de schuld heeft, wie wat moet betalen en hoe we afscheid van elkaar zullen gaan nemen. In dit klimaat zal er de komende jaren geen ruimte zijn voor Europese samenwerking op het gebied van innovatie. Neem bijvoorbeeld het Europese Airbus project. Deze week werd bekend dat de opbrengsten van Airbus zijn gehalveerd, de order portefeuille zeer mager gevuld is en er technische problemen zijn met drie van haar toestellen. Schijnbaar werkt het niet, zo’n groot Europees project met fabrieken in al die Europese landen met al die verschillende politieken belangen en culturele verschillen. En wat zullen de gevolgen van de Brexit voor dit grote Europes project? Trekt Engeland zich terug uit het consortium? Momenteel wordt er in de UK jaarlijks voor 4 miljard aan orders uitgevoerd waarbij zo’n 110.000 hoog opgeleide werknemers betrokken zijn…

Al met al kan je dus stellen dat niet Donald Trump de winnaar is na zijn eerste 100 dagen in het Witte Huis maar de Chinese President Xi Jinping. Technologisch, innovatief, economisch en politiek is hij de grote winnaar. China investeert momenteel drie keer zo veel in Afrika als de VS en eerder deze week heeft de Chinese HNA groep een 10% belang genomen in de Deutsche Bank (DB) waardoor China de grootste aandeelhouder is geworden. En politiek heeft Xi Jinping Donald Trump toch maar mooi kunnen managen als het gaat om de Noord Korea’s dreiging; van de aanvankelijke retoriek van Trump is weinig terecht gekomen en langzaam verschuift het Korea probleem weer naar de achtergrond. Xi Jinping speelt het politieke spel goed en bovenstaande foto is wat dat betreft illustratief voor de verhoudingen met de US: Xi Jinping kijkt met een superieure glimlach neer op Trump en geeft de bovenhand, veelzeggend voor de huidige verhouding tussen China en de VS…

Arbeidsmarkt innovatie en de opkomst van de Task Marketplace

Onlangs sprak ik tijdens een wandeling met familie een neef en tijdens het gesprek kwamen we op het onderwerp “Werk”. Mijn neef is 30 en werkt momenteel als Product Manager bij een groot bedrijf, zijn vrouw is ZZP’er en beide hebben sinds een half jaar een zoon. Toen ik hem vroeg hoe het ging op zijn werk vertelde hij mij dat het hem opviel dat in zijn werkomgeving niemand meer rondliep van boven de 45. “Waar zijn al die oudere mensen gebleven?”, vroeg hij zich af. Nu hij zelf vader was geworden is hij gaan nadenken over zijn toekomst en het feit dat zijn zoon over 15 jaar gaan studeren vroeg zich af of hij dan wel nog een baan had.

De arbeidsmarkt is om allerlei redenen ontzettend veranderd de afgelopen decennia. Waar ik opgegroeid ben vanuit de zekerheid dat je na je studie een vaste baan zou krijgen en daar waarschijnlijk de rest van je carrière zou blijven werken tenzij je zelf besloot ergens anders te gaan werken. Dat is nu compleet anders. Vaste banen zijn er minder en ook al heb je er een dan heb je nog geen baanzekerheid. Als je nu aan het begin van je carrière staat heb je de keuze tussen baan, ZZP’er worden of een eigen bedrijf cq. startup oprichten. En tijdens je carrière heb je de keuze, of soms zelfs de noodzaak, van het een naar het andere model te switchen waardoor het noodzakelijk wordt jezelf steeds weer te scholen, te innoveren en nieuwe skills aan te leren.Het arbeidsmarktbeleid van de overheid loopt behoorlijk achter de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt aan, de recente wijzigingen van het ontslagrecht en de flexwet dragen niet echt bij aan een soepelere werking hiervan. Kijk maar naar de positie van ZZP’ers en startups die als ondernemer risico nemen en geen vangnet hebben als het mis gaat. Toch ben ik er positief over de arbeidsmarkt, volgens mij zitten we momenteel midden in een periode van arbeidsmarktinnovatie waarbij niet de overheid, werknemers en werkgevers de motor van innovaties zijn maar een aantal structurele innovaties die werking van de arbeidsmarkt sterk verbeteren. En deze innovaties zijn niet gepland maar ontstonden zomaar vanuit particuliere initiatieven, blijken te werken en zijn, zonder dat we het in de gaten hadden, onmisbaar geworden… (zoals zovele innovaties overigens ongepland zijn…).

De meeste van deze innovaties hebben te maken met de digitalisering van onze samenleving en nieuwe IT oplossingen die zorgen voor allerlei nieuwe diensten en een betere werking van de arbeidsmarkt:

  1. Het ontstaan van websites als LinkedIn en Indeed waardoor de matching tussen vraag en aanbod aan banen sterk is verbeterd, er meer transparantie is en je rechtstreeks via je netwerk met potentiële nieuwe opdrachtgevers kunt communiceren, vroeger had je alleen de krant en de Intermediair, nu zijn er legio websites;
  2. Websites als Marktplaats, E-Bay, Alibaba, AirB&B en Uber maar ook lokale burenhulp en ruil apps waar kopers en verkopers hun producten en hun diensten aanbieden en er een schaduw economie ontstaat waar burgers extra inkomsten kunnen genereren;
  3. Het ontstaan van steeds weer nieuwe contractvormen naast de vaste baan of ZZP’er en flexwerker zijn waarbij je wordt betaald per verrichting, taak, per stuk, uur, aantal hits, verkocht product of verleende service;
  4. Het ontstaan van de zgn. ‘Task Marketplace’, erg populier in de VS en een manier waarop vraag en aanbod van talent en techniek op elkaar afgestemd worden op taak niveau zonder dat er een formele arbeidscontract aan ten grondslag ligt. Uitgangspunt is dat werkenden 40% van hun tijd besteden aan taken die routinematig zijn en ook door anderen zouden kunnen worden verricht, via steeds meer websites wordt dit soort werk extern aangeboden en iedereen kan zich daar op inschrijven zonder dat er sprake is van een contract;
  5. Tevens wordt er veel werk gedaan op basis van ruil of als vrijwilliger, er lopen in Nederland 7 miljoen vrijwilligers rond die een economische waarde vertegenwoordigen van zo’n 35 miljard euro. Veel van dit werk werd overigens vroeger door witte werknemers werden gedaan en is dus overgeheveld van wit naar grijs waardoor onze economie is gekrompen;

Officieel rapporteren we onze economie via de belastingdienst maar er is ook een zwarte economie (9% BNP dus zo’n 70 miljard Euro van de 663 m Euro) en een grijze die door de komst van deze internet sites flink aan het groeien is. De omvang van de grijze economie is moeilijk in te schatten omdat veel bedrijven die hier op actief zijn niet op hun transactievolume rapporteren. Alleen Marktplaats Nederland is al goed voor 9 miljard transactie omzet en deze sector groeit op jaarbasis behoorlijk. Het zou dus zomaar kunnen zijn dat door al deze ontwikkelingen de formele economie, op basis waarvan de belastingdienst rapporteert,  qua volume maar beperkt stijgt terwijl de schaduw economie sterk aan het groeien is waardoor we als samenleving in zijn totaliteit beter presteren. Niet voor niks doet de belastingdienst dan ook via Big Data onderzoek hoe deze grijze markt beter in kaart te brengen (zie mijn eerdere blog over de Belastingdienst en Big Data).

Door de toegenomen flexibiliteit is de traditionele scheiding tussen ‘werkgevers’ en ‘werknemers’ aan het wegvallen terwijl de overheid en de SER dit nog steeds als leidend principe hanteren. De trend is juist dat je op het ene moment werk aanneemt en op het volgende moment werk te vergeven hebt waardoor iedereen potentieel ondernemer is geworden en moet inspelen op nieuwe ontwikkelingen en zijn risico’s zelf moet managen. Ik denk dat er in de toekomst een verschuiving zal plaats vinden van werk op basis van een contract naar werk op basis van activiteiten die toegevoegde waarde creëren. Om dit succesvol te kunnen doen zal je de juiste skills moeten hebben deze activiteiten uit te voeren en ben je verantwoordelijk voor het up to dat houden van je eigen vaardigheden zodat je aantrekkelijk blijft voor de arbeidsmarkt. 

Veel positieve ontwikkelingen dus op de arbeidsmarkt met name door nieuwe IT oplossingen waardoor de arbeidsmarkt transparanter is geworden en nieuwe werkvormen die vraag en aanbod beter op elkaar doen aansluiten. Maar ook een toegenomen onzekerheid onder werkers over hun toekomst en of ze op termijn nog wel werk hebben waardoor je als werker continu alert moet zijn op nieuwe ontwikkelingen en daarop moet kunnen participeren. Wat dat betreft hadden wij babyboomers het destijds makkelijker maar wellicht ziet de nieuwe generatie dat anders!

The IBM AS400

Flying back from Sedona I was thinking back on New Year’s Eve and my days in Sedona. During the course, I became friends with one of the other participants, Victor, a writer from the UK, and we spend time together on the airport there were delays because of the heavy snow which was fallen which caused the planes bringing us back home were rescheduled. Victor started writing when he was 12 years and published his first book at age 21: “The story Of Tess”. Only 36 he had already published 5 books, which were well received, and wrote a daily column in an English newspaper writing about social and political issues. He was flying back to Amsterdam where he had a large meeting planned with his readers in Hotel Americain and he was constantly in WhatsApp’ing his publisher hoping he would be back in time.

Reflecting on my own journey so far I was jealous on what he had accomplished. Before I started working in IT I had tried out al kind of jobs because I did not know what I wanted to become and, that is still my problem now. When I finally started working in IT at 30 this was just an easy way of earning money which I needed because my wife was pregnant and it was nice having earning money in an easy way and driving a company car: around 1980 it was very easy to get a job in IT without having the proper qualifications.

I remember being trained in Belgium as a software programmer where I was looking at a screen whole day with code and was certified after three weeks because at the end of the day I was still looking at the screen when everybody was gone. This was what the software company I was doing the training expected from me: give the impression of working and making long days so these could be billed to the customer, customers did not have any knowledge of IT in these day and you could sell them everything,

After some time, I became friends with one of the partners who always was the last to leave the building and appreciated a good glass of wine. The one thing I remembered from him is that he advised me to always wear a suit and tie and polish my shoes when wanting to make a career in IT. When I finished the course, he took care I was assigned as a software programmer to an IBM reseller who developed software for the AS400 computer designed to support medium sized companies. One day, still staring at the screen and not being productive at all, the manager of the company came to me and asked who of the programmers knew something about finance. Because nobody gave a response and I had learned you did not have to know anything at all in IT I said I was interested: after all I had done accounting on High school and had trained students in accounting during my studies. So after working as a software coder for three weeks I became instructor and in three months project manager, in no time I got a bigger car and a laptop.

On my first assignment with a customer I drove to the south to a laboratory which had just bought an AS400 and where IBM had done the implementation of the computer and the cables, and the screens. I walked in with three software tapes under my arms, introduced myself and was guided to the computer, uploaded the tape, looked at the screen and typed in INSTALL FIS and the computer started doing all kind of things. Time for me to start drinking coffee with the Finance Manager who was just appointed as IT responsible and also knew nothing about IT.

I asked him if he had any requirements about the new financial package and he did not have a clue: as long as the package worked as he was used to it was OK for him! When I asked him for documentation he told me they did not have this so I asked him to put this on paper and send this to me and made a new appointment with him in a week: too early for him and we agreed he would do this in two weeks. My first lesson: always take care next action is with someone else! After 6 hours, the software was installed and the start screen came up: time to leave and my boss could bill 8 hours to the customer: my first invoice for only drinking coffee and let others do the work!

Of course, he did not send me the requested description so I went there again, asked him for a list of account numbers, showed him how to enter them in the system, asked him to add them all before next week, had lunch and went back home after half a day. I had a list of 24 steps to be done before the system was ready to be used and it took almost 4 months before we finished them all and my boss was very happy for all the hours spend and invoices send. When I did not know something, I phoned a colleague and when this took also some time to investigate his or her hours were billed also.

I remember one customer very well who lived in my home town and, after we did the implementation, told me he and his partner both had a budget for external lunches but that he, as financial manager, did not have enough contacts to spend this. Because he also wanted to be out of the office weekly he asked me to lunch with him Fridays at his expense. For more then a year I went to the restaurant on my bike at 12:00, had lunch untill 15:00 and went home afterwards sending him an invoice for the whole day, an relaxed ending the week for me…

My boss was very happy with  this arrangement and toke care the manager got a laptop, the first one in his company. I give him some private lessons how to work with it at our office because he did not want his employees to say he did not know how to work with a laptop.  One day he called me and told he erased his computer by typing in DEL a:*.* an asked me to come to the office after working time to restore the software. If you know a little bit how IT worked when companies were first confronted with IT you could have a lot of fun and you did not need to know too much to become an expert and successful IT professional. Three years ago, after having worked for almost 30 years in IT, I stopped: time for a new challenge although I was still teaching Information Management to students who liked my stories on IT a lot.

While discussing this with Victor he said this description of the starting days of IT looked like the current impact of social media on society. While the first IT revolution was changing the way we work social media are changing the way we communicate, not only in the public but also in the private environment: while I was having lunch 30 years ago with my customers now the new generation is communicating through WhatApp and Facebook with it’s customers all over the world and which they maybe even had never seen. Social media have big impact and has changed the way we communicate significant, he wrote a lot about this issue in his columns. The reason he participated in the ‘Resurfing” course was he wanted to know learn more about this methodology because he was writing an essay on the modern communication paradox.

2016 was een succesvol jaar voor Vladimir Poetin!

Ondanks de boycot maatregelen van de VS en Europa heeft Rusland politiek en economisch een succesvol jaar achter de rug en kan Vladimir Poetin tevreden terugkijken op 2016.

Op politiek terrein heeft Poetin Ruslands militaire positie in Syrië versterkt door samenwerking met het Syrië van Sadat en Iran, de relatie met Turkije hersteld, eindelijk een overeenkomst afgesloten voor de olie en gasleiding over Turks grondgebied, Ruslands positie in de Krim en Oekraïne geconsolideerd en gezorgd voor een militaire dreiging die de voormalige Sovjet republieken serieus nemen en de NAVO op stang jaagt (en waarvan we niet weten of die ook reëel is). Tevens heeft hij Donald Trump een duwtje in de rug kunnen geven in de verkiezingscampagne zodat hij eindelijk af is van die vervelende Obama zodat hij met Trump een in zijn ogen meer gelijkwaardige gesprekspartner krijgt.

Hoewel de economie over 2016 nog een lichte daling van het BNP laat zien van -0,5% voorspelt Moody’s voor de komende jaren weer groei: 2% voor 2017 en 3% voor 2018. Dit succes is het meest zichtbaar in de groei van de vermogens van de Russische miljardairs het afgelopen jaar die er voor het eerst in twee jaar weer behoorlijk op vooruit zijn gegaan, zie deze tabel van de top 10 miljardairs:

Ik heb de cijfers van Forbes over de afgelopen drie jaar in deze tabel bij elkaar gezet en de top 10 rijken (excl. Poetin want daar weten we het niet exact van) heeft haar vermogen het afgelopen jaar met 33 miljard zien stijgen, dus zo’n 25% erbij. En dat terwijl de totale Russische economie over dezelfde periode kromp. Vladimir Poetin komt in de Forbes lijst niet voor maar algemeen wordt aangenomen dat hij de rijkste Rus is met een geschat vermogen tussen de 30$ en 200$ miljard en daarmee de rijkste Rus is en wellicht zelfs de rijkste op aarde. De belangrijke oorzaak van zijn gestegen rijkdom moet worden gezocht in het feit dat steeds meer bedrijven onder staatstoezicht zijn gekomen, van 35% van het BNP naar 70% nu, en allerlei constructies waardoor Poetin zichzelf heeft kunnen verrijken. Donald Trump staat in de Forbes lijst met 4,5m$ op plaats 336, zal hij niet leuk vinden en waarschijnlijk de reden waarom hij zo zijn best doet hierover niks naar buiten te brengen. Ik ben benieuwd wat zijn zoon’s nu aantreffen tijdens de Due Diligence die als het goed is nodig is nu zijn bedrijf door zijn zoons wordt overgenomen.  Hun succes zal afhangen van de groei van het concern dus hebben ze belang bij een lage inschatting, ben benieuwd of we daar nog wat van gaan merken de komende tijd.

Ik heb tevens opgezocht wie uit deze top 10 rijkste Russen om fiscale redenen hun holding in Nederland hebben (voor zover we weten) en dat zijn er 5, goed voor onze schatkist dus. We wisten natuurlijk al dat Poetin zijn dochter in Nederland een tijdje geleden in Nederland had en er zijn geruchten dat hij via stroman Gennady Timchenko zijn vermogen via Nederland veilig stelde als aanhouder van grondstoffenhandelaar Gunvor gevestigd aan de Amsterdamse Herengracht: dit bedrijf maakt over 2014 $267 miljoen nettowinst op een omzet van $88 miljard, goed voor de Nederlandse fiscus dus. De winst van deze miljardairs moet dus met name worden verklaard door internationalisering van hun economische activiteiten en kan niet verklaard worden door een interne Russische factoren en onze fiscale regelgeving zorgt ervoor de behaalde winst niet ten goede komt van de gewone Rus.

Met zijn geschatte vermogen kan Poetin zich meten met nummer 1 op de Forbes lijst 2016 Bill Gates met een geschat vermogen van 75m$, overigens staat de eerste Rus Leonid Mikhelson op plaats 60 met 14,4m$, uit de cijfers over 2017 blijkt dat hij inmiddels  is ingehaald door Alexey Mordashov op de voet gevolgd door Mikhail Fridman. Fridman kwam deze deze week in het nieuws vanwege de arrestatie in Spanje van mede bestuurder Peter Wakkie bij telecom bedrijf Zed+ in Spanje, , op verzoek overigens van de FBO en de CIA. Wakkie wordt verdacht van het betalen van steekpenningen aan familieleden van Russische ministers. Tja, dat kan natuurlijk de flinke stijging verklaren.

Opvallend is dat er elk jaar weer flinke wijzigingen zijn in deze lijst, er zijn blijkbaar zoveel onzekerheden in de Russische economie dat je voor je het weet je plek moet afstaan aan iemand anders. Zo stond Vladimir Potanin, eigenaar van de grootste nikkel producent Norilsk Nickel nog bovenaan met 15,4m$ en nu op plaats vier. Wellicht heeft dat ook te maken met de echtscheiding met zijn dertigjarige vrouw Natalia Potanina die een schikking met hem trof en maandelijks $250,000 van hem krijgt en vastgoed in Moskou, Londen en New York: Ruslands jetset beweegt zich tegenwoordig internationaal en heeft overal vastgoed en bezittingen. Vladimir Potanin ooit vice president onder Poetin en een van de sponsoren van de Sochi Winter Olympische Spelen in 2014 en investeerde stevig in de ontwikkeling van het Olympische dorp (dat nu leg staat)  en bezit hij tevens een transport en infrastructuur bedrijf, een farmaceutisch bedrijf en een ski resort. Handig met Poetin bevriend te zijn…

Je ziet op jaarbasis grote fluctuaties onder de ranking van de top miljardairs in Rusland terwijl deze ranking bijvoorbeeld in Europa of de VS veel stabieler is. Zo had bijvoorbeeld Roman Abramovich in 2007 een vermogen van 23,5m$ en is dat nu gekrompen tot 8,6m$ zodat hij buiten de huidige top 10 valt, hetzelfde geldt voor Mikhael Prokhorov (ooit 19,5m$ vermogen) en Oleg Deripaska (ooit 28m$), over deze laatste gaan overigens geruchten dat Paul Manafort, de voormalige campagneleider van Donald Trump voor hem gewerkt heeft. Je doet er in Rusland verstandig aan qua vermogen niet te dicht in de buurt van Poetin te komen lijkt het wel, anders loop je een flink risico! Wat Poetin aan lengte mist compenseert hij door de hoogte van zijn vermogen lijkt het wel, bij Trump ligt dat waarschijnlijk net andersom…

Tevens is het verstandig geen ruzie met hem te maken zoals bijvoorbeeld Oliemiljardair Michail Chodorkovski, in 2003 8m$ waard, ondervonden heeft. Chodorkovski wilde destijds de nieuwe president van Rusland worden, maar kwam voordat hij daartoe de kans kreeg in een strafkamp terecht wegens belastingontduiking en fraude. Pas na 10 jaar kreeg hij amnestie en week hij uit naar Zwitserland. In een land met een vermogende tsaar aan het hoofd doe je er goed aan niet groter te worden dan hij zelf en doe je aan spreiding van de risico’s door je portefeuille uit te breiden buiten de landsgrenzen.

Overigens moet de totale economische waarde van Rusland sterk gerelativeerd worden, qua BNP staat Rusland op plaats acht en zelfs kleiner dan Engeland en Duitsland, vanuit dit perspectief is het eigelijk onbegrijpelijk dat we ons zo druk maken om wat er in Rusland gebeurd: de economische invloed van Rusland op ons is marginaal en dat geldt tevens voor de militaire verhoudingen waar ze in het niet vallen als je dat vergelijkt met het totaal aan uitgaven van de Westerse landen, niet verstandig aan te vallen lijkt me Vladimir!

Deze week sprak ik een Rus die uit een vermogende familie komt en die in Nederland woont die mij vertelde dat veel Russen momenteel hun positie in Europa versterken ten koste van de US en UK omdat zij verwachten dat Trump en de Brexit het wel eens moeilijker zouden kunnen maken hun bezittingen daar te handhaven en dat Nederland daarom fiscaal een goed alternatief is. Ik heb een tijdje geleden een zakenman uit Oost Europa geholpen met het zoeken van een beleggingspand in Nederland om dezelfde reden en dat blijkt nu achteraf een hele goede investering te zijn geweest. Daarbij komt dat investeerders ook zien dat de kans dat het economisch klimaat in Nederland gaat wijzigen klein is: Nederlanders zijn immers, als het er op aankomt, meer koopman dan dominee. Zelfs PvdA minister Dijsselbloem is erg blij met de winstbelasting op vermogens van buitenlandse holdings en de ondoorzichtige “Fiscal Ruling” praktijk van de Belastingdienst die toch maar mooi onze schatkist aanvult zonder dat we er veel voor hoeven te doen!

Samenvattend kan je stellen dat Vladimir Poetin goed is in marketing en door dreiging meer voor elkaar krijgt dan de eigenlijke machtsverhoudingen rechtvaardigen en dat wij zo stom zijn daar steeds weer in te trappen!

Disclaimer: De bedragen van Forbes en de Quote zijn schattingen maar ze geven wel een aardig beeld, het zou interessant zijn als iemand dit eens gedetailleerd zou gaan uitzoeken!

Channel Management: how to improve your market share in a fast changing world

The world is changing rapidly at this moment; the election of Donald Trump and Brexit are two examples of big changes which will have a lot if impact for the business of companies who sell their products and services on the world market.

While the last decades the main trend was to open markets, lower import taxes, get rid of boarders and support free trade this probably will change the coming years and will have big impact on us all. At the same time the distribution sector made it possible to transport goods all over the world for very low prices products which made it possible to produce goods at locations where they could be produced as cheap as possible and the same will happen for services outsourced to low income countries.

This will cause a lot of turbulence in the environment of companies who sell their products and services which will make it necessary for them to monitor these and take proactive actions to continue their business. And at the same time customers who have to buy products and services on an unstable market because protectionism will make products from outside the country more expensive and local products cheaper: the product landscape in their web shops and supermarkets will change significant the coming years!

What will happen when the UK decides to increase the tax products from the EU significant? What will be the impact when companies now producing in Asia must pay high import taxes when selling on the US market? What when China decides to transport products to Europe only with their own vessels? And what when a small local producer is becoming very popular because there is suddenly more demand because his product is suddenly added to a web shop for pricing reasons?

For this reason Channel Management will become more and more important because, companies continuously have to anticipate on these developments and take care their products and services keep being sold on the market through their channel network. In the past Channel Management was primary the domain of the distribution function but the marketing component will become more and more important and will need to be aligned with Business Planning when something changes in the economic and political environment of the company.

Local Business Services supports companies implementing Channel Management as a structural business function with the objective to optimize their mix of channels through which they sell their products and services to consumers. Companies should constantly ask themselves the question: “Am I selling through the right channels?” by setting up a function and process for Channel Management within the company aligned with their Business and Marketing strategy.

Local Business Services can support you to improve your Channel Management function and enable you to improve your market share by enabling you to anticipate early on new opportunities in a fast changing world and help you setting up or improving your Channel Management function:

Define a Strategy: Identify your current portfolio, margins and metrics, identify trends around your products and services, risks around current channels and the behavior of customers and important stakeholders influencing your business and potential scenario’s. We will investigate the following areas which could impact your business:

  • Currency and Stock Markets
  • Costing & Distribution
  • Marketing & Sales Channels
  • Direct & Indirect Tax (including customs)
  • Legal & Contracts
  • People/ HR-aspects
  • Financial Reporting

Per area will be investigated what actions you can take and define a Strategy which supports you building up your market position in a changing environment.

Design Channel Structure: Identify potential new channel opportunities based on your Strategy, analyse the impact of introducing new channels on your existing channels for your sales process, distribution and IT and design a new channel structure, portfolio and metrics. Take care both the channel strategy and structure are authorized by management and ownership is taken by the management team of the transition process by authorizing a proper business case regarding the new Channel Strategy and Structure both on costs and expected benefits.

Select Channel(s): Once having a channel strategy and structure start implementing this by selecting new channels and produce an implementation and transition plan how to implement the new channels. Based on this plan a budget should be allocated and ownership taken on the management level by appointing a channel manager responsible for the optimizing of the channel portfolio. Develop tools and support for upgrading your channel capabilities, implement the new channels and track the progress and define the metrics.

Implement Channel Structure: Implement the new channel structure in your organization: startup new channels, phase existing channels out you or to get rid of or change existing ones which underperform. Keep measuring the progress on your Channel metrics monthly both on channel value and margin.

Manage Channel(s): Once having implemented the new channel structure keep monitoring the key metrics on how your business is performing oer channel and keep tracking opportunities and threats in your environment.

Interested in knowing more about Channel Management? Contact us for planning a meeting or workshop for your organization.

Local Business Services B.V. 

Owner: Gerard Geerlings MSc

E-mail: localbusinessservicesnl@gmail.com

Website: www.localbusinessservices.nl

World Wide Trends 2016

At the end of the year it’s always good to look back and try to get a picture of the long term trends going on at this moment: what is going on and is influencing our daily lives significant?

Without going into the details below 10 trends maybe already going on for some time which could explain a lot of the turbulence in the public domain in 2016:

  1. Elections are not about ideology but about personalities, being rich and famous helps being elected
  2. Policies are made after elections and not before so voters don’t know where they are voting for
  3. Predicting elections is not easy because of social media hypes and voters volatility
  4. Ideology is based on keeping existing privileges for the community you belong to
  5. People want to belong to a virtual community by which they can influence politics rather than becoming political active in one particular political party
  6. The number of religious people is decreasing worldwide but the ones still believing are more  orthodox in their own religious community
  7. International collaboration is not successful any more and bilateral agreements between countries become more popular causing more inequality between states
  8. International immigration on economic reasons for those who are not privileged can’t be stopped and will increase when inequality between countries increases
  9. Wars are started because of economical reasons using religious or nationalistic arguments as an excuse
  10. Fighting a war outside your country is becoming popular for the ones who are not privileged, this problem will grow as long as inequality increases worldwide

Predicting the future is always very difficult but analysing major trends may help, feel free to send me your comments, it would be very interesting to know what you think about this top 10 list!

For feedback email: Gerard.Geerlings@gmail.com

@ 31 december 2016: column Arnon Grunberg on the same topic: