Debuterende schrijvers en de communicatie paradox

Dit jaar was het erg warm in Frankrijk tijdens mijn vakantie, niet alleen in de Provence maar ook in de rest van het land. En wat doe je dan, zittend voor je tent aan de rand van een rivier, terwijl iedereen druk bezig is met het managen van zijn caravan of camper?

Lezen!

De eerste drie boeken die ik heb gelezen zijn van drie deelnemers aan de laatste debutanten wedstrijd, het leek me interessant te onderzoeken of deze debuutromans de moeite waard zijn, wat hun thematiek is en of er een overkoepelend thema te ontdekken is bij de nieuwe generatie schrijvers. Het gaat om de volgende boeken:

  1. ‘Birk’ van Jaap Robben – 31 jaar
  2. ‘De consequenties’ van Niña Weijers – 28 jaar
  3. ‘We zullen niet te pletter slaan’ van Nina Polak – 29 jaar

image

Allereerst de terechte winnaar van de Dioraphte Literatour Publieksprijs 2015: Jaap Robben met zijn debuut Birk. Dit boek gaat over een gezin dat op een eiland in de Noordzee woont met slechts één medebewoner, een buurman die visser is. In het begin van het boek verdwijnt de vader Birk en blijft zijn zoon Mikael met zijn moeder en deze visser op het eiland achter. De kern van het verhaal is de band tussen de opgroeiende zoon en de dominante moeder die haar zoon geen ruimte geeft zich te ontwikkelen en hem het liefst ziet in de rol van de vader. Dit ontaardt in een psychologische strijd waarbij er geen winnaar is. Mikael is voortdurend op zoek naar erkenning als zoon en wil een zelfstandig leven leiden maar wordt tegen gewerkt door zijn moeder, haar motieven blijven echter onduidelijk waardoor een vreemde gespannen sfeer ontstaat. Door de desolate entourage van een eiland worden de problemen van Michaal uitvergroot wat een prachtig en tot het laatst spannend boek oplevert. Het volgende boek van Jaap Robben ga ik meteen kopen, geweldige schrijver!

image

Het debut van Niña Weijers gaat overeen jonge vrouw, Minnie Panis, die in Amsterdam op de kunstacademie heeft gezeten, en na haar afstuderen erg succesvol is in de internationale kunstscene. Minnie heeft zichzelf tot het centrale thema gemaakt van haar kunst en alles gaat in het boek over Minnie want Minnie is apart in tegenstelling tot de buitenwereld, dat moge duidelijk zijn. Er komen in het boek geen normale mensen voor, iedereen is kunstenaar of heeft op zijn minst mee gedaan aan boer zoekt vrouw. Contact met familie is er niet, alleen de moeder van Minnie komt in het boek voor, maar zij speelt slechts een bijrol. Kunst maken is niet alleen een creatief proces maar belangrijker is het conceptuele, de marketing, het omgaan met je manager en jezelf goed kunnen verlopen. Hoewel we heel veel over Minnie Panis te weten komen leren we haar niet echt kennen. De hoofdpersoon streeft naar erkenning als kunstenaar en gaat daarbij zover dat ze er zelfs naar streeft als persoon niet meer te bestaan doormiddel van zelfmoord als ultieme kunstvorm. Een bij vlagen goed geschreven boek maar het had ook in wat minder bladzijden geschreven kunnen worden, soms is het te veel een kunstcollege dat geen relatie meer heeft met de verhaallijn. Tevens geeft ze aan het eind van het boek aan stukken van anderen te hebben overgenomen, zonder precies aan te geven wat, zodat je niet altijd weet wat door wie wat is geschreven, jammer!

image

Het derde debuut van Nina Polak speelt zich ook af in Amsterdam en gaat ook over een gezin waarin Schard en Anna opgroeien. Ze zijn omringd door volwassenen die zich zelf het centrum der dingen wanen en erg met zich zelf bezig zijn waardoor broer en zus in een chaotische gezinssituatie opgroeien en erg veel moeit hebben zich hiervan los te maken en een zelfstandig leven te gaan leiden. In tegenstelling tot Minnie Panis, die geen familiebanden heeft, hebben Schard en Anna er velen en wordt dit door hen als beklemmend ervaren. Het boek speelt zich, net als het boek van Niña Weijers af in de Amsterdamse kunstwereld maar wordt wel vanuit een ander perspectief geschreven. Voor Minnie is de omgeving entourage terwijl dit voor Schard en Anna beklemming betekent waaruit ze zich willen bevrijden. Tot aan het eind van dit boek ontwikkelen broer en zus zich nauwelijks, durven ze geen relaties met anderen aan te knopen en zijn ze onzeker over zich zelf. Het boek eindigt dan ook met broer en zus die samen bij hun moeder een kop thee gaan drinken, je kan als kind beter geen ouders hebben die in de jaren zestig zijn opgegroeit! Hoewel er weinig spanning in het boek zit wel goed geschreven, van deze schrijfster gaan we vast meer horen.

Wat deze drie boeken die ik van deze debutanten gelezen heb gemeenschappelijk hebben is dat ze allemaal gaan over opgroeiende jongeren die streven naar erkenning als persoon en het zich willen los maken van hun ouders, wat een moeizaam proces is en een hoop stress veroorzaakt. De verhalen spelen zich af in de eigen micro-omgeving, centraal staat de zelfontplooiing van de hoofdpersoon die zich opgesloten voelt en wil bevrijden uit de beknellende omgeving van zijn opvoeding, het onvermogen te communiceren met de zelfbewuste oudere generatie speelt daarbij een belangrijke rol.

image

Niet voor niets hebben zowel Niña Weijers als Nina Polak Marina Abramović als held, de performance kunstenares die in het MoMA in New York zwijgzaam bezoekers in haar ogen liet kijken, het ‘niet communiceren’ gereduceerd tot ultieme vorm van kunst in een tijd dat er juist zo veel aandacht is voor communicatie. Hoe kan het dat in onze informatiesamenleving, waarbij er door de sociale media nieuwe communicatie vormen bijkomen en die het makkelijker zouden moeten maken te communiceren (WhatsApp, Facebook), het juist voor opgroeiende kinderen steeds moeilijker wordt zich te ontwikkelen? Ik zou dit de communicatie paradox willen noemen.

Wat mij tevens opviel bij al deze debutanten is de afwezigheid van de grote thema’s als terrorisme, de islam, het milieu, de economische crisis en werkloosheid of de opkomst van het internet. Het gaat bij deze debutanten steeds om het aangaan van relaties, de invloed vaan het gezin waaruit je voorkomt, het loskomen van je ouders etc.: de eeuwige steeds terugkomende thema’s in de literatuur!

Leuk deze boeken te lezen van deze debutanten!

The Theory of Everything

Deze week uitgebreid stil gestaan bij de begrippen ‘Tijd’ en ‘Waarde’, hun betekenis, onderlinge samenhang en ‘De zin van het leven’, ga er maar even voor zitten!imageHet begrip ‘Tijd’.
Allereerst het begrip ‘Tijd’. Afgelopen maandag had ik plots een gat in de tijd tussen mijn colleges in Amsterdam en een vergadering in Utrecht en dan heb je een leuke uitdaging om daar een zinvolle invulling aan te geven. Het was koud en ik had geen zin in de kroeg of de bibliotheek te gaan hangen dus besloot naar de film te gaan in. Het werd ‘The Theory of Everything’ die momenteel draait in het Wolff Camera aan de Oude Gracht in Utrecht naast de Winkel van Sinkel. Dit is momenteel de oudste bioscoop van Nederland, kwam er tijdens mijn studententijd vaak, helaas gaan ze dit jaar sluiten.  ‘The Theory of Everything’ is een mooie film gebaseerd op het verhaal van de vrouw van Stephen Hawking, Jane Wilde. De film gaat met name over hun huwelijk en de invloed van de ziekte van Hawkin hierop. Heel af en toe komen zijn theorieën over het heelal aan de orde over zwarte gaten en andere zaken, simpel uitgelegd natuurlijk voor de moderne bioscoop bezoeker die meer hangt naar romantiek dan kennis vergaren. Op maandagmiddag was ik de enige bezoeker voor deze film, kan aan het tijdstip liggen maar de film is zeker de moeite waard!

Stephen Hawking is op zoek naar de verklaring van het ontstaan van het heelal, hij wil proberen alles wat er is te vatten in een elegante simpele wiskundige formule, ga er maar aan staan! Hij is nog steeds bezig dus geen simpele klus. Dit heeft me altijd gefascineerd, tijd is zo’n begrip waar je lang over na kunt denken en dat moeilijk te vatten is. Voor de natuur is tijd een oneindige dimensie maar voor ons mensen is onze tijd beperkt tot de periode die we op aarde zijn tussen geboren worden en sterven, voor ons is de totale tijd die we hebben dus gelijk aan ons leven.

image

Mijn visie op het begrip ‘Tijd’:
Als je bijv. kijkt naar het Internet dan kan je tegenwoordig met een druk op de knop een bericht ‘all over the world’ sturen en een fractie van een seconde later een response krijgen, data gaan dus met enorme snelheid door glasvezelkabels maar met een beperking: nooit sneller dan het licht. Je kan wel sneller dan de zwaartekracht gaan (G-kracht) maar niet sneller dan het licht. Als we wel sneller dan het licht zouden kunnen gaan zou het namelijk mogelijk zijn in de tijd te reizen en dat zal nooit iemand lukken want dan hadden we allang iemand uit het verleden tegen moeten komen, iemand uit de toekomst tegen komen zou volgens mij dus zeker niet kunnen – dan zou je namelijk trager dan het licht moeten gaan! Als we nu in het heelal kijken zien we sterren die al lang dood zijn maar waarvan het licht dat ze ooit uitstraalden na een aantal lichtjaren pas bij ons komt. Stel dat je sneller dan het licht kan kijken dan zou je dus in het verleden kunnen kijken, dat kan volgens mij theoretisch weer wel, we kunnen niet bewijzen dat er niemand in de toekomst op ons terug kijkt. Om die reden zou de hemel dus ook kunnen bestaan, alleen in een andere vorm dan de meeste mensen denken: er zou intelligent leven kunnen zijn dat vanuit de toekomst op ons terug kijkt maar dat niet de mogelijkheid heeft in te grijpen (door sommigen de hemel genoemd).

Overigens kwam er deze week belangrijk nieuws voor Stephan Hawking in het nieuws. Sinds 2007 zijn er 7 maal overklaarbare radiogolven uit de ruimte waargenomen zonder dat dat gepaard ging met licht, deze golven zijn  5,5 miljard jaar geleden verzonden. Als ze afkomstig waren van een explosie dan was er ook licht geweest, nu dit ontbreekt moet er een andere bron zijn die dit heeft veroorzaakt. Wel is er een relatie met de zwaartekracht en een magnetisch veld. Even een boodschap terug sturen met de vraag wat ze daar aan het doen lijkt me geen optie, dan moeten we 10,1 miljard jaar wachten op het antwoord. Wellicht komt Stephen binnenkort met het antwoord?

Michael PorterHet begrip ‘Waarde;.
Deze week stonden een aantal bedrijfsmodellen centraal tijdens mijn colleges Informatie Management bij Hogeschool TIO waaronder Michael Porter’s ‘Supply Chain’ model. Volgens dit model gaat het bij activiteiten van bedrijven en organisaties altijd om het toevoegen van waarde, elke stap in het proces om producten of diensten aan te bieden aaan klanten gaat altijd gepaard met waarde creatie. Om die reden is er een directe relatie tussen marge en waarde, door waarde toe te voegen kan een bedrijf winst maken. Sturen op marge is dan ook erg belangrijk, met name Amerikaanse bedrijven zoals Apple, Google, McDonalds, Coca Cola of Starbucks zijn daar erg goed in, ze hebben een sterk merk en maken hoge marges en consumenten kennen aan hun producten een hoge waarde toe.Zen QuoteMijn visie op het begrip ‘Waarde’:
Waarde is een relatief begrip en heeft te maken met ons normen en waarden systeem. Wat voor de een van waarde is hoeft dat voor een ander niet te zijn maar er zijn wel continu allerlei processen aan de gang die om onze normen en waarden te beinvloeden. Continue zijn marketing, reclame maar ook politici en journalisten bezig met het beinvloeden van onze waarden en, zonder dat we het beseffen, veranderen deze continu. Je kan het begrip waarde ook op tal van andere wijze uitleggen, velen hebben zich daar al over gebogen. Zo heb ik jaren geleden het boek van Robert M. Pirsig gelezen, Zen and the Art of Motor Cycle maintainence dat waarde en zingeving aan elkaar koppelt. Iets is van waarde als het voor jou zinnig is, iets toevoegt. Wat is bijvoorbeeld de zin van onderwijs voor een student? Ik zou zeggen als onderwijs ervoor zorgt dat jij aan het eind van de studie meer waard bent op de arbeidsmarkt. Onderwijs gaat dus niet om het papiertje maar om het zorgen dat studenten slimmer worden, meer kennis hebben en dat ook nog kunnen toepassen!imageHeeft het leven zin?
Als je dus nadenkt over deze twee begrippen ‘Tijd’ en ‘Waarde’ kom ik dus uit op twee aanpalende begrippen ‘Leven’ en ‘Zin’ en dan komen we uit op de meest gestelde vraag in ons leven is: ‘Heeft het leven zin?’ ofwel ‘The Meaning of Life’. Velen hebben zich daar het hoofd al over gebroken en het is de kernvraag voor filosofen, schrijvers en kunstenaars, niemand heeft daar tot nu toe een eenduidig antwoord op kunnen geven. De vraag stellen is nog niet hem beantwoorden en daar kan alleen een persoonlijk antwoord op gegeven worden omdat waarde en zingeving subjectieve begrippen zijn.

2015-01-17 10.22.32

Een uitzondering is er voor de gelovigen onder ons, voor hen is het makkelijk omdat het geloof hun normen en waarden bepaald. Ik ben oorspronkelijk Katholiek en op de Katholieke school beantwoorden wij de vraag: waarom zijn wij op aarde met het antwoord: wij zijn op aarde om God de Vader te dienen. Lekker makkelijk. gelukkig zijn er steeds minder mensen die geloven in Nederland maar dat impliceert wel dat er dus ook steeds meer mensen over deze vraag moeten gaan nadenken! Niet verwonderlijk dus dat ‘Zingeving’ steeds hoger op de agenda te komt te staan zoals ik een week geleden op het PIM Congres hoorde van de Marketing Trendwatchers, zie mijn vorige blog.

Wat mezelf betreft neig ik ook naar een ‘Ja’ op de vraag of het leven zin heeft maar er zijn ook momenten… Maar dan moet ik toch weer even denken aan Stephen Hawking die onder de verschrikkelijke omstandigheden van een niet werkend lichaam maar met een briljante geest overeind blijft! Niet zeuren dus en, vrij naar Monty Python: ‘Always look at the Bright Side of Life!’