Mark Rothko

imagesAER7UBYKToen Winston Churchill in 1961 voor het eerst na de Tweede Wereldoorlog de VS bezocht was dat aan boord van de Christina van de Griekse miljardair Aristotle Onassis die hem over de Hudson naar New York bracht. De Christina was eigenlijk een Canadees oorlogsschip omgebouwd door Onassis en door hem vol gehangen met Europese, met name Franse, impressionisten, toen erg populair onder ‘The Rich and Famous’. Boris Johnson beschrijft in zijn boek ‘The Churchill factor’ hoe Churchill in 1895 voor het eerst New York bezocht: New York was toen qua grootte vergelijkbaar met Manchester of Liverpool maar had zeker niet de omvang van Londen, het centrum van het Britse rijk. Zo zag de skyline van New York er in 1895 uit:imageTijdens zijn bezoek aan New York In 1961 was Churchill zwaar onder de indruk van de transformatie die VS en in het bijzonder New York, had ondergaan: terwijl ‘Britain’ nog steeds zwaar te leiden had onder de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog en qua invloed steeds minder te vertellen had waren de Verenigde Staten booming en was New York uitgegroeid tot het politiek en evonomische centrum van de wereld. Dit wat goed te zien aan Skyline van New York met zijn imponerende wolkenkrabbers die Churchill vanaf de Cristina goed kon zien. De Tweede Wereldoorlog was een belangrijke stimulans geweest voor de groei van de Amerikaanse economie terwijl het Verenigd Koninkrijk op dat moment langlopende leningen aan de VS had uitstaan en haar rijk sinds de Eerste Wereldoorlog had zien instorten en haar invloed op de wereldpolitiek zien afnemen.seagramm buildingHet was ook in 1961 dat Mark Rothko zijn opdracht terug gaf voor het maken van exclusieve schilderijen voor het ‘Four Seasons’ restaurant in de ‘Seagram Building’ aan in New York van de beroemde architecten van der Rohe en Johnson. Het nieuwe restaurant mocht van de opdrachtgevers vierenhalf miljoen dollar kosten en de doelgroep van het restaurant was eveneens ‘The Rich and Famous’ dus het mocht wat kosten. Voor de kunst aan de muur in het restaurant werd door de eigenaar bewust gekozen voor een opdracht aan een Amerikaanse moderne kunstenaar en niet een Europese. Mark Rothko, toen een van de vooraanstaandste New Yorkse kunstenaars kreeg de opdracht en ging aan het werk, dit worden ook wel de ‘Seagram Murals’ genoemd. Twee jaar later had hij een aantal panelen af maar besloot hij met de opdracht te stoppen, de ‘Seagram Murals’ zijn nu op verschillende plaatsen afzonderlijk te bezichtigen.2014-10-06-markrothkoIk heb deze zomer de biografie van  Annie Cohen-Solal over Rothko gelezen en de Rothko tententoonstelling in het Haags gemeentemuseum gezien, met name de biografie is erg boeiend. In dit boek beschrijft Annie Cohen-Solal niet alleen het werk van Rothko maar de hele nieuwe generatie moderne kunstenaars die na de Tweede Wereldoorlog in dit optimistische economische klimaat ontstond en bestond uit kunstenaars als Pollock, Gottlieb, Newman, De Kooning en natuurlijk Rothko. In 1949 verzamelde zich in New York in East Village een groep kustenaars, veel van hen overigens oorspronkelijk afkomstig uit Europa, die samen een club vormden met een gemeenschappelijk doel: het op de kaart zetten van de Amerikaanse moderne kunst. Op dat moment was er geen aandacht voor de eigen kunstenaars en was de Amerikaanse kunstmarkt erg gefocust op de Europese kunstenaars, met name de Franse impressionisten, vandaar dat Onassis ze ook aan de wand van de Cristina had hangen. Het waren niet alleen schilders die deel uit maakten van deze ‘De Club’ maar ook musici en schrijvers, critici die over hen gingen schrijven, galeriehouders die hun werk gingen exposeren en op een gegeven moment ook rijke verzamelaars die hun werk gingen kopen. En met succes, momenteel worden de werken van de schilders van deze groep voor grote bedragen verkocht met prijzen voor een Jackson Pollock van 140 miljoen een Willem de Kooning van 137,5 miljoen en een Rothko voor 72,7 miljoen dollar.imagesYBHQSV82Wat maakt Rothko nu zo bijzonder? Allereerst dat hij eigenlijk van oorsprong geen schilder pur sang maar ontwikkelde hij zich als schilder vanwege de interesse in de techniek van het schilderen en het concept achter een schilderij. Rothko was niet voor niks een groot gedeelte van zijn carrière naast schilder ook kunst onderwijzer en het hoe en waarom van zijn schilderijen was erg belangrijk voor hem. In de biografie van Annie Cohen-Solal wordt maar heel even ingegaan op zijn techniek en het feit dat Rothko daar niet veel over kwijt wilde. Wel dat hij continu experimenteerde met kleur en zijn assistenten opdracht gaf een schilderij laag voor laag op te zetten volgens zijn instructies: hij deed dus niet alles zelf zoals veel moderne kunstenaars nu doen (Koens, Hirst, Ai WeiWei besteden het maken ook meestal uit). Daarin liep hij dus voorop. Daarnaast had hij een missie met zijn schilderijen die voor hem niet over vorm of kleur gingen maar bedoelt zijn om vanuit het schilderij een rechtstreeks connectie te maken en een emotie teweeg te brengen bij de toeschouwer. Tevens zag hij zijn werk als eindpunt van de kunst, hij kon zich niet voorstellen dat iemand na zijn werk nog eens stap verder kon zetten in zijn zoektocht naar het uitbeelden van de ultieme emotie. Dat hij zijn schilderijen niet in het restaurant het ‘Seagram Building’ wilde heeft daar veel mee te maken: zijn kunst vraagt de totale aandacht en daar moet je niet onverschillige restaurantbezoekers onder laten eten. Dat er in de jaren zestig een nieuwe generatie schilders opkwam die veel aandacht kreeg vond hij dan ook onverteerbaar. Eind jaren zestig krijgt hij lichamelijke klachten en uiteindelijk pleegt hij in 1970 zelfmoord.imagesUVIF9BNSOm eerlijk te zijn was ik niet erg onder de indruk van zijn werk tijdens mijn bezoek aan de tentoonstelling in het Haags Gemeentemuseum. Heb er een tijdje naar zitten staren maar het maken van een spirituele connectie bleef uit, helaas. Schijnbaar zit ik nog in het primitieve kleur en vorm stadium en heb ik nog niet de staat van verlichting bereikt zoals de vele kunstpausen zoals Joost Zwagerman die lyrisch zijn over zijn werk. De biografie van Annie Cohen-Solal vind ik veel interessanter, met name omdat het een goed beeld geeft van de opkomst van de moderne Amerikaanse kunst na de Tweede Wereldoorlog, aanrader!

Print Friendly, PDF & Email

Leave a Reply