Podcasts, influencers en journalistieke principes

Gisteren beklaagde podcast goeroe Gijs Groenteman (‘Met Groenteman in de kast’, ‘De grote Harry Bannink podcast’) zich tijdens het Mediaforum op de radio 1 over het feit dat hij met zijn veel beluisterde podcasts nauwelijks geld verdiend. Waarom willen bedrijven zijn blogs niet sponsoren, vroeg hij af. Hij dacht dan aan bedrijven zoals NS of sportscholen, daar hadden mensen immers de tijd naar zijn podcats te luisteren. Infleuncers op social media worden immers flink gesponsord door bedrijven en waarom kon hij daar als populair podcaster ook niet van profiteren? Journalist Kees Boonman, zelf vlogger, vond dat maar niks. Kortaf zei hij dat zijn podcast dan geen onafhankelijk journalistiek product meer zouden zijn.

En vanmorgen stond er een column van Sander Donkers in de Volkskrant over de journalist Joris Luyendijk die in de Goed Nieuws podcast, die hij maakt voor de Correspondent, zijn hoofdredacteur Rob Wijnberg had medegedeeld met zijn podcasts te stoppen. De reden die hij daarbij opgaf was dat hij ontevreden is over de rol die de journalistiek momenteel speelt in het speelveld tussen populisme, fakenieuws en democratisch gekozen leiders met dictatoriale neigingen. Vroeger waren de media vast verankerd in de maatschappij en onaantastbaar en zorgen zij voor een stabiel en functionerend midden. De huidige journalistiek is daar niet tegen opgewassen en daarom wil hij gaan nadenken over nieuwe vormen van journalistiek die ‘het midden verdedigen’.

En dan eveneens vandaag verderop in de Volkskrant een interview met Jesse Klaver over zijn nieuwe manier van politiek bedrijven waarbij hij bij voorbaat voor de debatten plaats vinden in de kamer de begroting van het kabinet steunt. In plaats van zich tegen de kabinetsplannen te keren heeft hij gekozen voor het aanwenden van zijn invloed, binnen en buiten de politiek (‘maatschappelijke druk’), om de bestaande plannen die ten grondslag liggen aan de begroting te verbeteren. In het interview legt hij uit dat deze nieuwe manier van politiek bedrijven gebaseerd is op zijn inzicht dat het dreigen met tegenstemmen politieke tegenstanders niet overtuigd maar meedenken en met verbetervoorstellen komen veel effectiever is. De aard van de huidige problemen in het onderwijs of de zorg dwingen betere oplossingen vanzelf af, aldus Klaver.

Drie voorbeelden van het zoeken naar nieuwe vormen van journalistiek en nieuwe manier waarop we politiek bedrijven vanuit het inzicht dat we met de huidige manier van doen vastlopen en niets oplossen. In de media krijgen de populisten en een ieder met een ongenuanceerde mening momenteel het meeste aandacht en lopen zowel politici als journalisten hijgend van hype naar hype. Voor de genuanceerde burger in het politieke midden is deze ontwikkeling haast niet meer te volgen, laat staan te begrijpen. Het venster dat de journalistiek vroeger was op de wereld is vervangen door een online bombardement aan nieuws en meningen die niet meer gebaseerd zijn op journalistieke principes.

Neem bijvoorbeeld het fenomeen ‘influencers’ op sociale media, met hun miljoenen volgers vaak populairder dan menig politicus, continue succes uitstralend en primair oog hebbend voor hun eigen portemonnee en daardoor een gewillig marketing instrument voor het bedrijfsleven en zonder politiek engagement. Zo kwam Saoudi Arabië deze week in het nieuws die jaarlijks een aantal top influencers uitnodigt voor een 10-daags bezoek aan dit Koninkrijk. Dit jaar stonden, naast de toeristische tripjes, een concert van de Franse DJ David Guetta, een motor festival en een box wedstrijd op het programma. Gastheer daarbij was kroonprins Mohammed bin Salman die met dit ‘Gateway KSA’ zijn land na alle recente slechte publiciteit beter op de kaart wil zetten. Dit had een stroom Instagram foto’s en vlogs tot gevolg die bedoeld waren het slechte imago van Saoudi Arabië, ontstaan na de moord op de journalist Jamal Khashoggi, te verbeteren.

Gelukkig kwam er daarna op diezelfde social media veel kritiek op deze influencers die zich hadden laten fêteren door kroonprins Mohammed. Hopelijk komt er zo meer druk op deze grootverdieners om ook eens na te gaan denken over hun morele en ethische principes en de wijze waarop zij hun invloed ook naast commercieel ook ideologisch kunnen aanwenden. Wat dat betreft heeft Jesse Klaver gelijk: de oplossing ligt niet in het tegen de nieuw media zijn maar in het verbeteren daarvan: het influencen dus van de influencers.

1 thought on “Podcasts, influencers en journalistieke principes

  1. Mooi stuk. Jammer dat er niet meer reacties op zijn.

Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.