Sociofietjes

Over waarheid, inzicht en vrijheid…

Antoine Bodar tijdens interview op Radio1 bij KRO/NCRV De Ochtend, gehoord 7 december 2017:

‘We moeten niet leven alsof God niet bestaat, maar alsof hij wél bestaat..’ Mijn reactie op twitter: “De organisatiegraad van gelovigen zegt meer over het onvermogen van gelovigen vanuit eigen overtuiging te geloven dan het ongeorganiseerd zijn van ongelovigen die uit eigen overtuiging anderen niets willen opdringen…”.

Workshop ‘Eigenaarschap’ in Conferentiecentrum Drakenburg te Baarn georganiseerd door McClay Begeleiding & Coaching, 23 november 2017

Vandaag met een groep mensen opstellingen gedaan rond het thema eigenaarschap, mijn conclusie: ‘Eigenaarschap nemen van een probleem is een stuk lastiger dan het nemen van eigenaarschap voor een oplossing”.

Miriam van Reijen, Hoofddocent Filosofie, ISVW, gelezen 22 november 2017.

Men doet wat men wil, maar niet zegt, en wat men zegt te willen, doet men niet.’ Mijn interpretatie: iets willen heeft betrekking op iets dat nog niet is, een situatie die men nastreeft. Pas door daadwerkelijk handelen kan de door iemand gewenste situatie worden gerealiseerd. Iets willen zonder te gaan handelen is vrijblijvend want dan blijf je steken op het niveau van de onvervulde verlangens en dromen. Aan alle handelen ligt dus een wil ten grondslag hoewel je die wellicht niet altijd uitgesproken hebt. Wanneer je dus zegt dat je iets graag wilt dan heb je het nog niet omgezet in handelen en hoe meer je er dan over hebt dat je graag iets wil, hoe onwaarschijnlijker het dan wordt dat je het ook ooit realiseert…

Interview met Marina Abramović gegeven bij de Foundation Beyerle, gezien 10 november 2017..

De performance kunstenares Marina Abramović is momenteel op zoek naar nieuwe manieren om mensen met elkaar te laten communiceren ‘op het niveau van het bewustzijn’ en heeft dat uitgewerkt in een methodiek die je kunt ervaren tijdens een door haar gegeven workshop. Zij stelt dat je alleen echt connectie met anderen kunt maken als je eerst in staat bent connectie met jezelf te maken. En dat kan alleen als je vrij bent van trauma’s, eenzaamheid, angst voor de dood, pijn, etc. Voordat je in staat bent connectie met anderen te maken moet je eerst vrij zijn van afleidingen, ‘cleaning up your memory’ noemt ze dat. Oefeningen, zoals ‘counting the rice’, of professionele therapie bij hardnekkige afleidingen kunnen daarbij helpen.

Eenmaal vrij van afleiding ben je dan in staat connectie met anderen te maken op basis van ‘onvoorwaardelijke liefde’: het uiteindelijke doel van haar methode. Naast vrij zijn van afleiding is vertrouwen een tweede belangrijke voorwaarde voor het maken van connectie waarbij sommige mensen hiervoor meer gevoelig zijn dan anderen ‘people with special energy’. Het feit echter dat je de moeite neemt aan Marina’s sessies deel te nemen (wachten is niet vervelend maar ook een ervaring waar je van leert) en eerst oefeningen doet om vrij zonder afleidingen te zijn, zorgt er echter voor dat er al een natuurlijke selectie heeft plaats gevonden voor Marina’s sessie begint.

Twee elementen zijn voor Marina belangrijk bij het maken van contact: muziek (de meest directe brug tussen de buitenwereld en je eigen zelf) en elkaar aanraken (aanraken werkt helend). Niet aanraken is tegenwoordig onze cultuur terwijl aanraken tegenwoordig als problematisch wordt gezien (#MeToo discussie) zodat er een dilemma ontstaat waarbij wij aan de ene kant als mens lichamelijk contact nodig hebben en tegelijkertijd kritisch zijn over de intenties van anderen die onze persoonlijke ruimte willen betreden.

Marina ziet zichzelf niet als een kunstenaar maar als een regisseur van ‘Immaterial Art’, en haar workshops als oplaadstations voor de deelnemers die zo leren op een nieuwe manier en onvoorwaardelijk met elkaar te communiceren om uit deze spagaat te komen. Haar uiteindelijke doel is, zoals ze tijdens het interview zegt, een virtuele community te creëren die mensen aanzet tot collectieve actie. Momenteel onderzoekt ze hoe ze Virtual Reality (VR) en Augmented Reality (AR) als hulpmiddel kan inzetten om een groter publiek te bereiken.

Richard Thaler, winnaar Nobelprijs voor de Economie vanwege zijn verdienste op het terrein van de gedragseconomie. Boek: ‘Nudge: naar betere beslissingen over gezondheid, geluk en welvaart.’ , 7 november 2017

Mensen maken economische keuzes niet altijd op basis van rationele argumenten wat het beste voor ze is, ze laten zich vaak leiden door emotionele overwegingen, niet spreadsheets maar onderbuikgevoelens beïnvloeden onze keuzes het meest. Lang is het model van de Homo Economicus leidend geweest: de mens is een rationeel wezen die kiest voor de beste kwaliteit tegen de laagste prijs. Richard Thaler stelt dat de mens van oorsprong een kuddedier is geweest en zich bij economische keuzes laat leiden door status denken, angsten en emoties. Met dit uitgangspunt probeert Thaler een brug te slaan tussen economie en psychologie, met name in de marketing wordt dit model veel toegepast. Wat het werk van Richard Thaler interessant maakt is dat hij zijn model met name baseert op belangrijke inzichten die hij plots kreeg waarbij hij een Eureka gevoel kreeg. Bijvoorbeeld: tijdens een borrel voor een diner werden vroegtijdig de nootjes weggehaald waardoor later tijdens het diner meer werd gegeten. Dit inzicht heeft hij later uitgewerkt en is daarna succesvol toegepast in de marketing. In totaal heeft hij zo’n 10 van dit soort inzichten gehad en verder uitgewerkt met het doel ‘mensen gezonder en blijer te maken’.

Damien Denys, VK, Sir Edmund 29 oktober 2017, Interview ‘Angst & Cultuur.’

Er zijn drie soorten angst te onderscheiden: schrik, vrees en angst. Schrik ontstaat als je plots met iets onverwachts geconfronteerd wordt waardoor je stesssysteem onbewust aanslaat. Vrees is bang zijn voor iets, een ding, mens of situatie. Angst heeft te maken met controle. De angst paradox heeft te maken met het feit dat wij nu angstiger zijn dan zeg maar dertig jaar geleden terwijl wij er eigenlijk geen reden voor hebben. Wij zijn bang geworden voor de angst zelf, voor controleverlies. Alles is gericht op het vermijden van nare gebeurtenissen. We zijn bang voor de waarheid, we denken dat we in vrijheid en waarheid leven maar dat is niet zo, daarom creëren we werelden die prettiger zijn dan de echte. Angst gaat niet om de realiteit maar om fictie en is dus niet toetsbaar en daardoor kan de angst alleen maar erger worden. Angst is een affect, een emotie. Zoals Sartre zei: een emotie verandert de wereld totaal, de blik waarmee je naar de wereld kijkt bepaalt hoe de wereld eruitziet. Angst zit in jou zelf, niet in de buitenwereld. Angst overwinnen is een gevecht met jezelf, het is het vermogen om te gaan met iets dat je naar beneden drukt en dat is een heel intiem gevecht, er bestaat geen heftiger emotie dan angst.

Ariel Levy, VK 14 oktober 2107, Interview ‘De regels gelden niet’.

Mens zijn betekent dat je niet alles krijgt wat je wilt. Je krijgt veel teleurstellingen, en een paar mooie dingen, maar je krijgt niet alles. We hebben niet zo veel controle als we denken. Iedereen komt daar vroeg of laat achter dat we niet de leiding hebben. Uiteindelijk niet. De illusie van maakbaarheid…het verlies van een droom…

Ton Baggerman (psychotherapeut) en Sahar Duston (hoogleraar biologische psychiatrie), VK 9 oktober 2017, Interview ‘Gezocht: beter wereldbeeld’.

Baggerman en Duston schreven samen het boek: ‘The Universe, Life and Everything’ geïnspireerd op het werk van de Nederlands-Amerikaanse astrofysicus Piet Hut die ze beide toevallig hadden benaderd met hun vragen. Op basis hiervan hebben ze nog meer denkers en experts gesproken en dit boek geschreven. Hun belangrijkste stelling: ‘Het bestaande wetenschappelijke wereldbeeld van materie, oorzaak en gevolg helpt niet bij het verklaren van wezenlijke vragen in hun vak: waar komt bewustzijn vandaan, wat is een psychische stoornis?’ Ons traditioneel wereldbeeld is nog steeds gebaseerd op het deterministisch materialisme van Newton en Descartes: de werkelijkheid is een samenspel van materie, oorzaak en gevolg, net als bij een machine en dat is nog steeds de gangbare werkhypothese. Volgens Baggerman en Duston is echter niet alles wat zij in hun vakgebied, de psychiatrie, tegen komen volgens dit model te verklaren en daarom stellen zij zich de vraag: zijn er ook andere wereldbeelden mogelijk? Het bewustzijn blijft voor de wetenschap een raadsel en omdat er een crisis in het verklaren hiervan moet je ook de uitgangspunten van het bestaande wetenschapsmodel ter discussie durven te stellen. Net als in de psychiatrie begrijpen we ook in de natuurkunde op het kleinste niveau niet waarom iets gebeurd. Op de vraag hoe dat nieuwe, betere wereldbeeld er dan uit ziet geven Baggerman en Duston in het interview geen echt antwoord behalve dan dat dit moet worden gezocht in de richting van wat ze noemen de ‘formatieve tendens’: het collectief is meer dan de som der delen en de massa is complexer dan de individuele delen: lichaam en brein bevatten samen het bewustzijn.

Arnon Grunberg, VK 9 oktober 2017: Column.

Mensen zijn niet alleen hormonen, bacteriën en hersenen maar ook cultuur. Cultuur is wat is overgebleven van het verleden.

Laatste interview bij DWDD van René Gude, filosoof en inspirator, 14 maart 2015. 

René Gude vertelde tijdens zijn laatste interview bij DWDD over ‘de Grote Drie’ waardoor je kunt worden besprongen: verdriet, woede en angst, en hoe je daarmee om kunt gaan. Terwijl de ‘speedboot naar de toekomst’ vanwege zijn ziekte was verruild voor een roeiboot, was hij tot de conclusie gekomen dat het leven “een heel gedoe is”. Nee, dan sterven: ‘Sterven is doodeenvoudig, iedereen kan het!’.

In het kader van mijn studie ‘Filosofie in de praktijk’ bij het ISVW in Leusden ben ik in de zomer van 2017 een reis begonnen door de wereld van de denkers die stil staan of hebben gestaan bij het wat, hoe en waarom iets is. Aan het eind van de opleiding dien ik een filosofisch essay te schrijven en het is mijn bedoeling de bovenstaande notities daarbij als input te gebruiken. Ik noem ze Sociofietjes omdat ik van oorsprong socioloog ben en besef dat mijn poging de filosofie te doorgronden al bij voorbaat een hachelijke onderneming is gezien al die knappe denkers die hier al tientallen jaren dag en nacht mee bezig zijn. Als mij iets opvalt noteer ik dat en hopelijk borrelt daar in de loop van het jaar iets uit op… Te beginnen natuurlijk met een citaat van René Gude omdat hij als filosoof mij heeft geïnspireerd in deze weerbarstige materie te duiken. Op- en aanmerkingen zijn welkom want samen denken is spannender en interessanter dan alleen.

Print