Surfend leiderschap

Het lijkt wel of onze politieke leiders niet meer voor de troepen uit lopen waarbij het volk volgt maar dat het nu eerder andersom is: het volk heeft massaal een mening en soms mag een politicus daar dan even het boegbeeld van zijn.

Surfer

Deze week hebben we, in de persoon van Boris Johnson, een mooi voorbeeld gezien van wat ik ‘surfend leiderschap’ noem: het even mogen meeliften op het succes van een politieke beweging die niet aanstuurbaar is en zijn eigen dynamiek heeft.

Boris Johnson herhaalde tijdens de Brexit campagne steeds de slogan “We take back controle again” zonder hier een verdere uitwerking aan te geven. Dat viel blijkbaar goed bij de kiezers die vooral vanuit hun emotie stemden en bezorgde de voorstanders van de Brexit een nipte meerderheid. Rond half vijf de volgende ochtend claimde Nigel Farage van UKIP de overwinning. Tot mijn verbazing bleef Boris Johnson daarna stil, de grootste fout in zijn carrière. Hij had natuurlijk meteen na het bekend worden van de uitslag de overwinning moeten claimen en David Cameron moeten oproepen zich bij de uitkomst neer te leggen en de wil van het volk uit te voeren. En tegelijk zich kandidaat moeten stellen voor het leiderschap. Niks daarvan. David Cameron kon hierdoor zijn eigen lijn uitzetten op zijn persconferentie iets na negen uur. Boris kwam pas in de loop van de middag met een verklaring en daarna ging alles mis en zal het waarschijnlijk nooit meer goed komen rond Boris: hij kan nu beter weer een boeken gaan schrijven..

Churchill

Achteraf blijkt dat Boris Johnson geen plan had hoe te handelen na de overwinning van het Brexit kamp. De keuze zich achter de Brexit campagne op te stellen was ingegeven door opportunisme en eigenbelang. Door de overwinning te claimen zou hij de woordvoerder worden van alle voorstanders van de Brexit, een brede coalitie die door alle partijen heen loopt: bij zowel de Tories als bij Labour zijn voor en tegenstanders aan te treffen. Een bijna onmogelijke opgave de uitkomst van het referendum te vertalen in een plan waar ieder zich in kan vinden: het echte probleem bij referenda waar de kern van het probleem wordt verdicht tot één vraag waarbij de oplossing buiten beschouwing blijft. Andrew Marr trok later in zijn zondagochtend show de juiste conclusie “Nobody is in charge”, vrij vertaald: het ontbreekt in alle partijen aan leiderschap. Sterker nog: niemand wil het leiderschap op zich nemen! Ook bij de Tories is er nu een leiderschapscrisis waar de positie van Jeremy Corbyn eveneens ter discussie staat.

Ook hier in Nederland hebben we last van surfend leiderschap. Van Wilders weten we al dat hij geen plan heeft en regeringsdeelname niet het doel van deze partij is maar disruptie. De verkiezingen volgend jaar staan natuurlijk in het teken van het Europa debat en migratie dus dat is koren op de molen voor PVV en DENK die beide het sentiment onder de bevolking goed aanvoelen. En omdat Rutte tegen de tijd van de verkiezingen de uitslag van het Oekraïne debat waarschijnlijk niet goed heeft kunnen vertalen in winst zal dit ongetwijfeld het belangrijkste verkiezingsthema worden. En welke leiders schuiven de andere politieke partijen dan naar voren om tegengas te geven aan het sentiment?

Tekenend was deze week het zich terug trekken van Ahmed Aboutaleb als mogelijke kandidaat bij de PvdA tennis  hij de enige kandidaat is. Spekman en Samsom zouden smekend bij hem op de stoep moeten staan om de partij te willen leiden maar dat gaat, vanwege hun persoonlijke ambities, niet gebeuren. Jammer, Ahmed Aboutaleb lijkt me een uitstekend kandidaat om tegengas te geven tegen de PVV en DENK. Waarschijnlijk zal Aboutaleb het Brexit debat in de UK goed gevolgd hebben en beseffen dat het alleen zin heeft zich kandidaat te stellen als de politieke leiding van de partij achter hem staat. Zo’n intern leiderschapsdebat kan ook veel kwaad doen, zie wat er gebeurd is met Groen Links na de strijd tussen Jolande Sap en Tofik Dibi. Overigens heeft Groen Links nu wel een goede kandidaat die meer kan dan alleen surfen…

Jess Klaver

Print Friendly, PDF & Email
Print

Leave a Reply