Tag Archives: Afrika

Het cafetaria model vs. het wereldburgerschap

Ik ben eigenlijk best wel jaloers op al die mensen met een dubbel passport, als het zou kunnen zou ik zelf graag de Amerikaanse nationaliteit er bij willen hebben: kan ik in november ook stemmen met de Amerikaanse verkiezingen. Daarom begreep ik de discussie vorige week, door Mark Rutte aangekaart in Zomergasten, over het cafetaria model niet zo goed. Het liefst zou ik een wereld passport willen hebben omdat ik me in eerste instantie wereldburger voel en graag overal naar toe zou kunnen gaan zonder al dat gedoe met passporten, stempels, visa en lokale databases met mijn pasfoto’s, vingerafdrukken en biometrische gegevens.

dar-es-salaam

Vorige maand bezocht ik Afrika en bij de douane had dat heel wat voeten in de aarde. Voor we in Dar es Salaam het benodigde visa stempeltje in ons passport hadden moesten we eerst naar een loket om het visum aan te vragen (incl. vingerafdrukken en pasfoto), dan in de rij om te betalen (50 $ p.p., betalen in de Tanzaniaans Shilling was niet mogelijk) en daarna wachten tot een ambtenaar dor een van de deuren naar buiten kwam met jouw passport en je naam riep. Een systeem viel er aan deze uitgifte niet te ontdekken en we hebben dan ook zo’n 2,5 uur op een snikheet vliegveld zitten wachten tot we eindelijk Tanzania in konden. Blijven lachen was het advies van onze lotgenoten en ondertussen: welkom in Afrika! Later bij de grensovergang naar Kenia was het nog rampzaliger omdat daar niemand Engels sprak en je niet precies wist waar je naar welk loket toe moest, gelukkig heeft onze Tanzaniaans chauffeur Freeman ons hier efficient doorheen kunnen loodsen. Afijn, voor werkgelegenheid zorgt het wel!

Interessant was het dan ook tijdens ons bezoek in een  Afrikaanse krant het bericht te lezen dat de African Union, een samenwerkingsverband van Afrikaanse landen, een lange termijn plan heeft opgesteld genaamd “Agenda 2063” waarbij het een van de doelstellingen is om binnen Afrika alle grenzen af te schaffen en tot de introductie van één Afrikaans passport te komen. Rwanda en Mauritius hebben al concrete plannen om dit te gaan implementeren en met nog zo’n 40 jaar te gaan moet dat makkelijk kunnen lukken. Waar we in Europa en de VS bezig zijn alles op slot gooien en muren te bouwen kiest Afrika dus voor een meer open koers, mooi is dat.biometrie

Er zal nog wel eens een moment komen dat we helemaal geen passport meer nodig hebben. Onze gegevens zitten immers zolangzamerhand in heel wat databases en het identificeren van iemand aan de hand van vingerafdrukken, foto’s en biometrie kan ook zonder papieren versie van het passport. Momenteel hebben alle lokale overheden een eigen database maar, zou het niet veel handiger zijn, met één grote internationale database te werken? Dan kan je overal van dezelfde basis registratie uitgaan en daar je eigen gegevens aan toe voegen, dat scheelt een hoop dubbel werk…

Eigenlijk hebben we al zo’n wereldwijde database met persoonlijke gegevens, jammer genoeg is die in particuliere handen: Facebook. Met 1,2 miljard vrienden heeft Facebook momenteel de grootse database met persoonsgegevens en is Facebook de monopolist bij uitstek met betrekking tot het vastleggen van onze persoonlijke gegevens en belangrijkste bron voor informatie voor velen. Koud kunstje om daar vingerafdrukken en biometrische data aan toe te voegen en we hebben een mooie basis voor het wereldwijde passport! De vraag is natuurlijk of we dat eigenlijk zouden moeten willen, de content beheerders van Facebook dienen met name het commerciële belang van Facebook en hebben zo hun eigen criteria om te bepalen of iets goed of fout is, zie de discussie deze week rond het verwijderen van de foto van het Vietnamese napalmmeisje van Facebook waar veel commotie over was.facebook_passport_by_gr3ek-d4l5rjc

Is het wellicht geen goed idee om de Facebook database te laten overnemen door de VN? Dan zouden we een mooie basis hebben voor een centrale wereldburger database op basis waarvan we de identiteit van iemand kunnen vaststellen! Hierdoor zouden we in één klap een hoop problemen kunnen oplossen met betrekking tot terrorisme,  identiteitsfraude en fiscale ontwijkingsconstructies!  Er zijn nu al heel veel koppelingen tussen overheidsinstanties nationaal en internationaal waar wij als burger geen zicht op hebben, laat staan dat er een instantie is die daar toezicht op houdt. En er gebeurt veel in het geniep zoals al een aantal keer is gebleken (zie bijv. WikiLeaks). Een internationale toezichthouder die de belangen van de burger behartigt met betrekking tot de kwaliteit van de data en de privacy is broodnodig lijkt me!

John Magufuli van Tanzania

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

De afgelopen drie weken samen met mijn vrouw een bezoek gebracht aan Tanzania en het daar erg naar onze zin gehad. Tanzania is een prachtig land waar meer dan 50 miljoen mensen vreedzaam samenleven dit in tegenstelling tot zowat alle omringende landen waar het continu onrustig is. En dat terwijl 70 % van de bevolking van minder dan 2 dollar per dag moet zien rond te komen, er 120 verschillende stammen wonen waarbij geen van allen een meerderheid heeft en er eveneens geen dominante religie is: circa 1/3 is moslim, 1/3 christelijk en 1/3 hangt de aan hun stam verbonden levensovertuiging aan. Het gaat wonderbaarlijk goed daar in Tanzania en we hebben er dan ook een mooie tijd gehad: een voorbeeld voor menig ander Afrikaans en Westers land waar het maar niet wil lukken de welvaart voor iedereen te vergroten.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Vanaf het moment dat we het vliegtuig uitstapten hebben we alleen maar aardige mensen ontmoet en met verbazing om ons heen gekeken en genoten van de cultuur en de mooie natuur. We hebben op vijf verschillende plekken gebivakkeerd en drie Nationale parken bezocht waar we giraffen, olifanten, zebra’s, flamingo’s etc. hebben gezien tijdens de safari van Ajabu Adventures met de Tanzaniaanse gids Joachim die ons met enthousiasme veel kon vertellen over de dieren die we tegen kwamen. Opvallend is wel het grote contrast tussen de welvaart van de gemiddelde Tanzaniaan en de luxe van de lodges en safari’s waar met name de westerlingen zitten die zich dit kunnen veroorloven. Als je ooit naar Tanzania gaat zou ik je dan ook aanraden ook deze andere wereld te bezoeken omdat je anders een te eenzijdig beeld van het land krijgt.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Omdat ik me van te voren wilde verdiepen in Tanzania had ik in Amersfoort en Utrecht de betere boekhandel bezocht om te kijken of er en goed boek over Afrika of Tanzania te vinden was om me een beetje voor te bereiden. Het bleek dat er haast niets over Afrika te vinden was! Wel zijn er planken vol te vinden over de Islam en IS, het Midden Oosten en de Arabische revolutie maar over het Afrika van beneden de Sahel en boven Zuid Afrika is er weinig te vinden en als je wat tegenkomt is het boek door Westerse journalisten geschreven, niet door de Afrikanen zelf. Ik heb het dus moeten doen met de ‘Lonely Planet’, de plaatselijk krant en de ‘The Looting Machine’ van Tom Burgis, een onderzoeksjournalist van de New York Times. Overigens schrijft hij haast niks over Tanzania en alleen over de landen in Afrika waar het slecht gaat, een gemis want het lijkt me eigenlijk des te interessanter om te kijken waar het goed gaat en wat we daar van kunnen leren…

Tom Burgis

Tom Burgis beschrijft in zijn boek de ongelovelijke rijkdom aan grondstoffen in Afrika en de mechanismes die er voor zorgen dat de opbrengsten van de natuurlijke rijkdom niet ten goede komen van de bevolking maar aan de politieke elite van die landen die, vaak geholpen door Westerse consultants die schimmige fiscale constructies adviseren, primair bezig zijn zich te verrijken en erop uit zo lang mogelijke aan de macht te blijven. Tevens beschrijft hij de toenemende invloed van China op Afrika: momenteel investeert China vier keer zo veel in Afrika dan er aan Westere hulp naar Afrika gaat. Daarbij is het het verschil dat de Westerse hulp voornamelijk bestaat uit bestrijding van de armoede en verbeteren van de zorg en onderwijs terwijl de Chinezen druk bezig zijn met de uitvoering van grote infrastructurele projecten (wegen, treinverbindingen, gebouwen), je ziet overal langs de kant van de weg bij deze projecten Chinese uitvoerders en toezichthouders staan terwijl de Westerse hulpverleners in hun mooie jeeps langs scheuren. En dat natuurlijk allemaal in ruil voor toegang tot de natuurlijke grondstoffen als onderpand voor de investeringen. In dit kader was het interessant een verslag in een Tanzaniaans kant te lezen van een Chinees – Afrikaanse conferentie die tot doel had business opportunities te creëren voor beide landen en waar een hoge Chinese ambtenaar tijdens een speech zich had afgezet tegen de kritische journalistiek en Tanzaniaanse journalisten opriep alleen positief over de relatie China Tanzania te berichten. Dat zegt wel iets over de verhoudingen. In de toenemende invloed van China zit het gevaar van het overnemen van het Chinese model en de vraag is of de Tanzanianen dat wel willen…

John Magufuli

Een goed voorbeeld hoe het mis kan gaan in Afrika is  Zimbabwe waar Robert Mugabe sinds 1987 aan de macht is. Zimbabwe zit momenteel financieel zwaar in de problemen: Zimbabwe moet deze maand (september) 1,1 miljard dollar terug betalen aan de World Bank alvorens ze door de IMF van een nieuw steunprogramma kunnen worden voorzien. De huidige Zimbabwaanse Minsiter van Financiën Patrick Chinamasa probeert al een tijdje vergeefs dit bedrag te lenen bij internationale banken en financiële instellingen, de tijd dringt. Het vreemde daaraan is is dat Zimbabwe tot de rijkste landen van Afrika behoort en zo’n schuld eigenlijk zelf makkelijk zou kunnen aflossen. Robert Mugabe heeft in maart nog gezegd dat er in Zimbabwe voor 15 miljard aan diamanten is gewonnen en daarvan maar 2 miljard in de staatskas is terecht gekomen, de rest is simpelweg gestolen. Robert Mugabe heeft zich zelf overigens een salaris gegeven van 33,8 miljoen dollar alleen al voor reiskosten en zijn vermogen wordt geschat op drie miljard dollar dus hij zou deze schuld zelf in één keer kunnen aflossen. Niet voor niks steunt Mugabe dan ook Donald Trump zoals uit een recent interview bleek.

africanminerals

Niks van dit alles in Tanzania! Hoewel er natuurlijk ook problemen zijn (zoals bijvoorbeeld corruptie) heeft Tanzania het geluk een aantal charismatische leiders te hebben gehad die niet voor het eigenbelang gingen maar voor het algemeen belang gaan. Hun grote voorbeeld was natuurlijk Julius Nyerere die na de onafhankelijkheid van Engeland van 1964 tot 1985 regeerde en wiens portret nog overal hangt, niet alleen in overheidsgebouwen maar ook in winkels. Sinds amper een jaar is daar een nieuwe leider bij gekomen: de vorig jaar oktober gekozen president John Magufuli wiens portret we eveneens veelvuldig tegenkwamen en waarover alle Tanzanianen die we spraken erg positief zijn. Magufully staat er om bekend  niet vatbaar te zijn voor corruptie, hij was voor hij president werd verantwoordelijk voor een groot aantal infrastructurele projecten en nog nooit betrapt op een faux pas.

Neyere Airport

Andere zaken die hem sinds zijn aantreden erg populair hebben gemaakt zijn het opstarten van een programma’s om stroom onderbrekingen te voorkomen, het onverwacht bezoeken en controleren van overheidsinstellingen (hierboven een onverwacht bezoek aan het vliegveld Julius Nyerere van Dar Es Salaam waar de pasport controle machines niet bleken te werken en hij de verantwoordelijke ambtenaren ontsloeg), het zelf de straat op gaan om de straat schoon te maken, het daadwerkelijke verplaatsen van de regering van Dar Es Salaam naar Dodoma (we zijn in beide steden geweest en dit wordt nu ook daadwerkelijk gedaan) en het afschaffen van een aantal van de vele feestdagen.

Modi Magufuli

Wat dat betreft heeft de leiderschapsstijl van John Magufuli veel weg van die van Narendra Modi, de premier van India die een zelfde soort maatregelen heeft genomen (zie foto hierboven). India en Tanzania hebben dan ook qua structuur en samenstelling veel gemeen en werken nauw samen. Het is jammer dat het westen Tanzania zo weinig steunt en China te veel ruimte geeft haar invloed daar uit te breiden. De meeste Tanzanianen die we spraken waren helemaal niet zo blij met de autoritaire stijl van leiding geven van de Chinezen op de grote projecten en waren bang te afhankelijk van hen te worden: al die investering moeten in de toekomst terug betaald worden waardoor China toegang krijgt tot de exploitatie van de overvloedig aanwezige bodemschatten.

Middelland

Tussen Europa en Afrika ligt de Middellandse zee, voor de Europeanen symbool voor zon, zee en zand, voor de Afrikanen de route naar het beloofde land voor werk en het opbouwen van een nieuw bestaan.

Terwijl de economieën in Latijns Amerika en Azië groeien gaat het in Noord en Midden Afrika steeds slechter en lijkt het wel of alle wereldproblemen zich concentreren op deze regio. Stammen die onderling oorlog voeren, Islamisten die hun Sharia wetgeving willen afdwingen en machthebbers die geen afstand kunnen doen van hun positive zorgen ervoor dat de burgers in Afrika onder slechte levensomstandigheden moeten leven en weinig perspectief of een beter leven hebben.

Veel Afrikaanse landen zijn ingericht onder het koloniale bewind van Europese landen die de grenzen hebben vastgesteld,  het land administratief ingericht en decennialang beheert.  Deze landen en hun bedrijven hebben nog steeds belang bij invloed in deze regio vanwege de rijkelijk beschikbare grondstoffen die ze nodig hebben om hun welvaart te kunnen behouden. En waar momenteel een cumulatie van problemen tot een grote chaos leidt, voor ons dicht bij huis aan onze zuidgrens en met grote migratiestroom tot gevolg.

sahara

Het is voor Europa van groot belang, vanuit onze historie en geopolitieke situatie, een beleid te ontwikkelen waarbij Noord en Midden Afrika stabiliseert en zich economisch ontwikkelt, niet alleen militair, zoals nu in Mali, Eritrea en voor de kust tegen de piraten, maar ook in de vorm van ouderwetse ontwikkelingshulp. Europa moet, vanuit haar historische verantwoordelijkheid, hierbij het voortouw nemen anders blijft Afrika de speelbal van allerlei krachten die niet uit zijn op stabiliteit en welzijn voor de Afrikanen.

Focus op de problemen in Afrika en samen met andere landen een doelstelling en programma opstellen voor de politieke en economische ontwikkeling is hard nodig en Europa moet daarbij het voortouw nemen. En dat we dat niet doen is momenteel de kern van het problem: we staan erbij en kijken ernaar. De VS kijkt terecht naar Europa die alleen militair wat doen of noodhulp geven als het uit de hand loopt. Ondertussen neemt de invloed van China in de regio toe waarbij China met name economisch profiteert. De enige partijen die momenteel echt wat doen zijn bestaande International organisaties als de Verenigde Naties, UNICEF en de UNCHR: hun hulp is onmisbaar en zij spleen een belangrijke rol en lossen echt problemen op.

Achter de Middellandse zee ligt Middelland en daar leven en wonen een groot aantal volken met een grote historische en culturele bagage waar we veel van kunnen leren en die de bakermat vormen van onze beschaving, het moet toch mogelijk zijn deze mensen te helpen?

Aanvulling 20 april 2015

Bovenstaande blog schreef ik op 13 mei 2014, sindsdien is er niet veel veranderd. Zondag 19 april verschenen er berichten over 950 vluchtelingen aan boord van een schip voor de kust van Libie, tot nu toe zijn er 24 lijken gevonden, veel vluchtelingen zaten opgesloten in de volgepakte laadruimte.

image

Deze cijfers spreken voor zich.

Terwijl in Nederland het kabinet praat over de opvang van uitgeproduceerde asielzoekers, de bed, bad en brood discussie, worden de problemen aan onze zuid grens steeds groter en voltrekt zich de ene na de andere menselijke ramp rond de Middellandse Zee. EU president Tusk wil hierover op korte termijn een speciale top met de Europese regeringsleiders waarbij het migratie probleem op de agenda komt te staan. De Europese Commissie is al bezig met een Migratie agenda die half mei 2015 gepresenteerd gaat worden en een structureel antwoord moet geven op de migratiestroom uit Afrika en het Midden Oosten d.m.v. opvang van vluchtelingen, bestrijding mensensmokkel en meer legale migratie.

Over aandacht voor de structurele achterliggende problemen lees ik nog steeds niets. Machteloos kijken we naar de ontwikkelingen die de migratiestroom veroorzaken en verengen we de discussie tot bed, bad en brood en het indammen van de vluchtelingenstroom in plaats van dat we een programma opstellen voor de politieke en economische ontwikkeling van de landen van oorsprong, vroeger noemden we dat ontwikkelingssamenwerking, daar hoor ik niemand meer over!

In plaats daarvan ging onze minster van Ontwikkelingssamenwerking de zelfde zondag naar Malawi om een verdrag tegen belastingontwijking te tekenen, ze hoopt in totaal nog 23 van dit soort verdragen af te sluiten met Afrikaanse landen. Doel van deze verdragen is deze landen te helpen met het innen van hun belasting, zo worden Nederlandse experts naar Afrika gestuurd om te ondersteunen bij het invoeren van een beter belastingsysteem. ‘Een dollar daarin geïnvesteerd levert vaak het tienvoudige op’ aldus Ploumen in de Volkskrant. Vestzak – broekzak ontwikkelingssamenwerking zou ik zeggen en ik denk niet dat dit de problemen daar echt oplost.