CO2 compensatie

Vorige week kwam ik op Facebook een bericht tegen van de Academie op Kreta die filosofie cursussen organiseert en de deelnemers vraagt extra geld over te maken naar Greenseat voor de milieu compensatie vanwege de vlucht naar Heraklion. Op een reis van Amsterdam naar Kreta zou het gaan om 0,51 ton CO2 voor een retourvlucht naar Heraklion en dat kan gecompenseerd worden door € 5,09 naar Greenseat over te maken.

Wat weinig, dacht ik. Hoe kan € 5,09 een halve ton CO2 compenseren? Dat komt neer op € 8,24 per ton. Zo’n laag bedrag zet toch geen rem op het vliegen en staat in geen verhouding tot de prijs van het vliegen, de meest vervuilende vorm van vervoer. Op het Internet kwam ik een interessant artikel tegen over de prijs van CO2 van Will Tucker ‘Debunked: Eight Myths About Carbon Offsetting’, waarin hij stelt dat de prijs die organisatie als Greenseat hanteren veel lager ligt dan de interne verrekenprijzen van bedrijven, die rekenen al gauw 4 keer zo veel. Als je de verrekenprijs neemt die bijvoorbeeld de Wereldbank hanteert gaat het niet om 5 euro maar om € 20 per ton, nog steeds betaalbaar voor een bezoeker aan Kreta lijkt me.

Maar wat doet Greenseat met die € 5 en hoe draagt dat bij aan de reductie van de CO2 uitstoot? Op hun site vermeld Greenseat dat dit bedrag wordt besteed aan 3 projecten: 2 in Afrika en 1 in India. In Afrika worden gezinnen voorzien van een efficiënter kooksysteem en in gebieden waar geen gas en elektriciteit is worden kleinschalige biogas installaties geïnstalleerd. En in India steunt Greenseat projecten rond windenergie.

Dit systeem van CO2 compensatie wordt overigens door veel meer organisaties gebruikt om een duurzaam imago te krijgen, marketing technisch een slimme manier om een positief imago te krijgen. Zo las ik vandaag een advertentie in de krant van het reisbureau Koning Aap, ‘de meest duurzame reisorganisatie van Nederland’ met als motto ‘Alleen thuisblijven is duurzamer’, want ‘Je wil de wereld toch met eigen zintuigen ervaren?’. Een mooie filosofische vraag overigens voor de filosofen op Kreta. Zij compenseren de CO2 uitstoot voor hun klanten met 125 procent zodat een reis naar Kreta voor € 1 meer gecompenseerd wordt, waarschijnlijk kost hun media campagne meer…

Niks op tegen natuurlijk maar maar ik vraag me af of dit wel de juiste methode is om CO2 te compenseren. Het doet me denken aan de manier waarop katholieke vroeger aflaten kochten in plaats van boete te doen als ze iets zondigs gedaan hadden. Als je voor een luttel bedrag je CO2 kan compenseren hoef je je immers niet meer schuldig te voelen over de milieu effecten van je gedrag en kan je na betaling met een gerust hart op reis zonder dat je het klimaat belast.

Daarbij komt dat zo’n uitruilsysteem voor CO2 compensatie op afstand de suggestie wekt dat een complex milieu probleem tot achter de komma gemanaged kan worden. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor de recente doorrekening van de gevolgen van het klimaatakkoord voor de energierekening van de burger door het Centraal Planbureau. Dit jaar neemt de energiebelasting volgens het CPB met gemiddeld 130 euro toe en volgend jaar daalt die zelfs met 100 euro om in 2021 weer te stijgen. Op termijn gaat een gemiddeld gezin er vanwege het klimaat akkoord er in 2030 1 procent op achteruit, eerder was 1,5 procent voorspeld. Ook dat klinkt geruststellend.

De suggestie wordt zo gewekt dat we het CO2 probleem goed onder controle hebben en dat het allemaal wel meevalt met het klimaat, de impact is immers marginaal. De opwarming van de aarde en de stijging van de zeespiegel gaan echter gewoon door, vrees ik. En daarvoor zijn drastische maatregelen nodig dan 5 euro opslag op een vlucht naar Kreta of 1 procent minder koopkracht in 2035 zoals bijvoorbeeld maximaal 100 km per uur gaan rijden en vliegen op korte afstand naar bijv. Londen, Parijs of Berlijn flink duurder maken. De kop in het zand steken noem ik dat want de natuur is nu eenmaal onvoorspelbaar en denken haar te kunnen mennen hoogmoed.

De Dutch Design Week

Deze week een dagje door de binnenstad van Eindhoven gelopen tijdens de Dutch Design Week en mij op de verschillende lokaties laten verrassen door allerlei nieuwe creatieve concepten en om meteen maar in huis te vallen: het draait in designland momenteel vooral om het klimaat en het milieu.

Opvallend vaak kwam ik projecten tegen die gaan over het hergebruik van afval, het ontwerpen van nieuwe duurzame producten en het herontwerpen van de supply chain zodat die minder belastend is voor het milieu: er wordt door de nieuwe generatie ontwerpers flink nagedacht over nieuwe concepten die het klimaat en het milieu minder belasten en dat is een positieve ontwikkeling temidden van al die sombere berichten die dagelijks op ons af komen. Als je ergens nieuw ideeën wilt opdoen en je wil laten inspireren ga dan naar de Dutch Design Week!

Omdat Eindhoven bij mij nog altijd de associatie opwekt met Philips bezocht ik ook het ‘Design Talks’ programma in het Philips Museum dat qua scope flink afweek van wat ik daarvoor had gezien. Opvallend veel aandacht voor high tech projecten in de gezondheidszorg en innovaties van bestaande producten, helaas geen enkele link met het klimaat en het milieu. Daar waar Philips groot is geworden door de omzetting van elektriciteit in licht zou het toch een mooie uitdaging voor de ontwerpers van Philips kunnen zijn oplossingen te bedenken voor de afvalproblematiek en het hergebruik van materialen in de Supply Chain.

In het van Abbe Museum wel veel aandacht voor deze problematiek en daar twee indrukwekkende opstellingen over de milieu problematiek gezien: één over de ‘Plastic Soup’ die onze oceanen vervuilt en een ander over de grote hoeveelheid ruimteafval die er rond de aarde zweven. Dat blijken er inmiddels al meer dan 22.000 objecten te zijn, dit wordt bijgehouden door een internationale organisatie die eveneens bijhoudt waar deze rommel op aarde neerstort en uit de tentoonstelling blijkt dat dat een ongecontroleerd proces is en overal kan zijn.

Onlangs lanceerde Elon Musk’s 60 Starlink satellieten die met de SpaceX’s Falcon 9 in een baan rond de aarde werden gebracht. Dit programma heeft tot doel voor eind volgend jaar 12.000 van deze satellieten te lanceren die een wereldwijd dekkend netwerk gaan vormen voor alle online communicatie, in één klap worden dan al die glasvezelnetwerken en wifi modems overbodig omdat je dan overal en altijd online kan zijn. Het uiteindelijke doel van is 40.000 satellieten in een baan om de aarde te krijgen, in één keer een verdubbeling van het aantal objecten dat om de aarde zweeft. Andere bedrijven zoals Amazon en OneWeb hebben gelijksoortige plannen. Waarschijnlijk zijn al deze satellieten over 5 jaar alweer verouderd en zullen er dan ongetwijfeld een veelvoud van bijkomen. Het wordt vol in de ruimte direct om ons heen…

Deze week deed Elon Musk persoonlijk een test van dit nieuwe netwerk door succesvol vanuit zijn eigen huis een twitter bericht te sturen. Deze ontwikkeling heeft volgens mij een enorme impact vergelijkbaar met een innovatie als de uitvinding van de telefoon of de eerste email op het internet. Niet alleen zullen deze satellieten de ruimte vervuilen maar wordt veel van de huidige infrastructuur aan kabel en zendmasten overbodig en ontstaat een monopolie van een klein aantal bedrijven die buiten de invloed van onze nationale wetgevingen de satelliet infrastructuur in handen hebben en de zich niets van nationale wetgevingen hoeven aan te trekken.

Blijkbaar is het bewustzijn dat we iets moeten doen aan de stijging van de zeewaterspiegel en de vervuiling van onze oceanen en atmosfeer nog niet doorgedrongen tot de industriële ontwerpers die voor grote bedrijven werken terwijl hier toch een grote uitdaging ligt die potentieel commercieel zeer interessant kan zijn. En dan is het hoopvol dat tijdens mijn bezoek aan de Dutch Design Week in Eindhoven bleek dat aan de ontwerp kant van de samenleving maar ook door kunstenaar creatief nagedacht wordt over alternatieve oplossingen.

Tafel in boekhandel in Eindhoven met boeken over het klimaat en het milieu.