Tag Archives: Taoïsme

De Dalai Lama en China

Volgens Adriaan van DIs gelooft de Dalai Lama niet meer in reïncarnatie, althans volgens de broer van de Dalai Lama die hij uitgebreid heeft gesproken. Dit zou dan tot gevolg hebben dat er na zijn overlijden geen nieuwe Dalai Lama zal komen en hij zelf de laatste zal zijn. Als dat waar is is het natuurlijk de vraag of een geestelijk leider zomaar de grondslag van zijn geestelijk leiderschap, namelijk het geloof in reïncarnatie, kan afschaffen. Als de Dalai Lama echt zou geloven dat reïncarnatie niet bestaat zou hij onmiddellijk moeten aftreden als geestelijk leider zodat de Tibetanen die hier wel geloven kunnen wachten op de opstanding van een nieuwe Dalai Lama, zoiets kan je als voorganger niet tegenhouden.

Ik denk echter dat de Dalai Lama, inmiddels 83 jaar, vooral politieke redenen heeft dit verhaal naar buiten te brengen die te maken hebben wat er in Tibet gaat gebeuren als de Dalai Lama overlijdt. Toen in 1995 door hem een nieuwe Panchen Lama, de hoogste geestelijk leider na de Dalai Lama, werd geïdentificeerd, werd de toen zesjarige Gedhun Choekyi Nyima niet lang daarna door de Chinese autoriteiten ontvoerd. Sindsdien is er niets meer van hem en zijn ouders vernomen hoewel de Chinezen nog steeds beweren dat hij gewoon met zijn ouders in China woont.

Vlak na zijn verdwijning heeft de Chinese regering een eigen kandidaat benoemd, Gyancain Norbu (hierboven op de foto buigend voor Xi Jinping), zodat we nu twee Panchen Lama’s hebben, een Tibetaanse en een Chinese. In het verleden zijn er eerder Panchen Lama’s tot Dalai Lama benoemd maar het is ook al eerder voorgekomen dat de Chinezen ingrepen en zelf iemand benoemden. Het is daarom dan waarschijnlijk dat de Chinezen Gyancain Norbu na de dood van de huidige Dalai Lama zullen benoemen als zijn opvolger en de grote vraag is dan of de Tibetanen dit zullen accepteren. Nu zeggen dat er geen reïncarnatie komt is dan een manier om de toekomstige Chinese staatsinmenging te voorkomen. Het twijfelen aan een opvolger is dus waarschijnlijk eerder een strategische zet dan ingegeven door religieuze overwegingen.

De Tibetanen zijn niet de enige aan de landsgrenzen van China die het moeilijk hebben met het Chinese leiderschap. Aan de grens met India en Pakistan ligt Kashmir waarvan China al meer dan 70 jaar gebieden bezet houdt en in de Chinese provincie Xinjiang zitten meer dan één miljoen etnische Oeigoeren zonder reden in interneringskampen, door China overigens heropvoedingskampen genoemd, waar hebben we dat eerder gehoord? De Oeigoeren zijn een van oorsprong Turkse islamitische minderheid in China die strijden voor autonomie en het recht op hun eigen godsdienst. Allemaal ontwikkelingen die potentieel de stabiliteit van China kunnen aantasten en reden voor de Chinese overheid zich zorgen te maken.

Opstand en verzet tegen de overheid zijn geen dingen die passen bij Chinese cultuur en wanneer het ergens onrustig is worden degenen die zich verzetten al gauw extremisten en terroristen genoemd waar conform de Chinese wet tegenop moet worden getreden. En omdat te doen heeft de Chinese overheid steeds meer middelen tot zijn beschikking, met name door de investeringen die ze doen in allerlei technologische snufjes die volledige controle van de staat op haar burgers mogelijk maakt.  Vorige week stond er een artikel in de Volkskrant over het feit dat China zich ontpopt tot laboratorium voor nieuwe technologieën, waar het Westen  nog huiverig is deze in de markt te zetten vanwege zorgen over de privacy van haar burgers. Voortdurend komen er in China dergelijke nieuwe technologische hoogstandjes beschikbaar op het gebied van gezichtsherkenning, surveillancedrones en zelfs het meten van hersengolven om de de gemoedstoestand van werknemers in kaart brengen: Big Brother is in China geen probleem voor de staat maar blijkbaar ook niet voor haar burgers.

Daarbij komt dat de Chinese premier Xi Jinping zijn best doet steeds meer invloed te krijgen op de religies in China waarbij hij zelf een aanhanger is van het Taoïsme, hij heeft zelfs een taoïstisch leermeester in zijn entourage. Als je dus iets wilt begrijpen van de Chinese houding ten opzicht van zijn burgers of buurlanden dan is het dus handig te weten hoe het Taoïsme aankijkt tegen de Staat en burgers die in verzet komen, kort samengevat: het Taoïsme houdt niet van welke vorm van politieke actie dan ook. Het Taoïsme heeft als doel de juiste weg te vinden om de staat en het individuele leven in goede banen te leiden. Een van de hoofdwerken van Tao, de Daodejing geschreven door Lao Zi, is geschreven voor de vorst en geeft handreikingen wat de beste weg is om zijn land te besturen. Hierbij vallen de vorst en de ‘wijze mens’ samen en kan de vorst de Goddelijke status bereiken als hij de juiste weg volgt.

Eerder dit jaar heeft een overweldigende meerderheid van het Chinese parlement ingestemd met een grondwetswijziging die president Xi Jinping de bevoegdheid geeft levenslang deze functie uit te oefenen. Tegelijkertijd werd er een nieuwe Supervisiewet van kracht en een nieuwe Toezichtcommissie (Oversight) ingesteld voor corruptiebestrijding met vergaande bevoegdheden onder het motto: ‘Het leiderschap van de Partij en de socialistische rechtsstaat zijn volkomen on overeenstemming met elkaar. We vermijden dat we in de val van wetten en democratie vallen’. Heel Taoïstisch allemaal, vorst staat en individu vallen zo mooi samen.

Door deze constructie, die met 2.958 voor, 2 tegen en 3 onthoudingen werd aangenomen, valt het de persoon van Xi Jinping, het presidentschap, de partij, de wetgevende en uitvoerende macht (de controlerende is nu afgeschaft) samen en worden de bijna 1.4 miljard Chinezen nu door één persoon aangestuurd die een zowat goddelijke status heeft gekregen. Niet voor niets wordt Xi Jinping dan ook vandaag Xi genoemd, Xi betekent in het Chinees hoop, wens of zeldzaam.

Verzet tegen de machthebbers, zoals wij dat kennen in het Westen, hoef je in het huidige China niet te verwachten, politieke actie zit nu eenmaal niet in de volksaard. In samenlevingen zoals China waar de ongelijkheid zeer groot is en er weinig ruimte is voor individuele ontplooiing zal de mens niet snel in verzet komen tegen haar machthebbers, vrees ik. Toch wel zorgwekkend want we hebben het hier wel over een land met 1,4 miljard inwoners en een enorm economisch en militair potentieel. Arme Tibetanen, Oeigoeren en Kashmir…