Category: Religion

La Pouëze

Aangeland in La Pouëze in een table d’ hōtes met alleen maar Fransen waagde ik het tijdens het diner de vraag te stellen wie van de aanwezigen geloofde dat er na de dood nog iets anders bestaat dan het niets. Ik zat per slot van rekening in het dorp waar Sartre en De Beauvoir tijdens de tweede wereldoorlog regelmatig verbleven, Sartre Huis Clos schreef en Simone de Beauvoir lange wandelingen maakte langs de rivieren de Erdre en de Brionneau, daar zou zo’n vraag een mooi aanleiding moeten zijn voor een goed gesprek tijdens het diner was mijn gedachte.

Dat had ik beter niet kunnen zeggen. Geschokt en vol onbegrip keken ze mij aan alsof ik uit een andere wereld kwam.. Natuurlijk is er ‘iets’ na de dood, over het ‘wat’ kun je discussiëren vonden mijn tafelgenoten, maar ze wisten met zekerheid te stellen dat het na de dood niet afgelopen is. De een omdat ze nu eenmaal katholiek was en de ander omdat hij geloofde in zen en yoga en spirituele ervaringen had gehad die hem ervan hadden overtuigd dat er meer is dan we kunnen bevatten. Geen van de Fransen begreep hoe je kan leven zonder geloof in een leven na de dood want waar haal je dan je normen en waarden vandaan?

Een heftige discussie dus op basis van mijn vraag en ik legde mij uit dat je volgens mij als mens wel degelijk een betekenisvol leven kan leven als je niet in een alwetende en almachtige God gelooft die ons bevattingsvermogen te boven gaat. Je normen en waarden haal je uit de omgang met de anderen om je heen die je vormen tot wie je bent.en daar heb ik geen hogere macht voor nodig. Ronduit schokkend vonden ze deze redenering, het existentialisme is blijkbaar helemaal verdwenen in het land van Sartre, De Beauvoir en Camus.

Waar hebben ze het dan wel over die Fransen aan de dis? Vooral over waar ze vandaan komen, wat ze van het eten vinden en hun favoriete onderwerp, de wijn! Elke keer als er een nieuw gerecht wordt opgediend bespreken ze de ingrediënten, hoe ze dit gerecht in hun eigen streek maken en wat ze er van vinden. Op een gegeven moment werd er tijdens het diner een tweede fles van dezelfde wijn opengemaakt en de dame die het eerste van deze wijn dronk keek zuur en zei dat de fles niet goed was. Er volgde een hele discussie over de fles en uiteindelijk werd de wijn, nadat iedereen deze tweede fles had geproefd, toch goedgekeurd, een serieus spel van proeven en discussiëren waarbij iedereen kon laten zien wie hij of zij was.

Drie gasten de we op deze manier hebben leren kennen werkten in Frankrijk in de zorg en hadden nu voor het eerst sinds de lock down een paar dagen vrij. Vergeleken met de Nederlandse lock down was die totaal en met een enorme impact op zowel hun werk als privé leven. Zo moest een verpleegster een lange tijd met één mondkapje werken en lange dagen maken terwijl haar partner meer dan 100 km verderop woonde waardoor ze elkaar zeven weken niet konden zien.

Onder zulke omstandigheden wil je natuurkijk liever even genieten van de Franse keuken dan moeilijke gesprekken te voeren over het existentialisme met een Nederlander die al die tijd zonder al te veel risico online les heeft gegeven..

Een merkwaardige zomer deze zomer van 2020.

Dat ellendige ikje

Interview met de schrijver Sander Kollaard, ‘Ik heb een scherp oog voor ziekte en slijtage’, NRC Weekend, 27 – 28 juni 2020.  

‘Dat lijkt me een natuurlijke behoefte: je wilt niet meer alleen dat ellendige ikje zijn, je wilt onderdeel zijn van het grote verhaal. Liefst een waar verhaal, voor zover we kunnen weten wat waar is, natuurlijk.’

Nog niets van Sander Kollaard gelezen maar las wel een mooi interview met hem in het NRC en deze uitspraak bleek hangen. Het individu versus het grote verhaal dat alleen kan voortbestaan via de anderen die dit verhaal met je delen. Niet op zoek dus naar je eigen verhaal maar het collectieve dat betekenis geeft aan het leven van allen die het delen.

Psychiater Dirk de Wachter uit ‘De kunst van het ongelukkig zijn’.  

‘Streven naar geluk als levensdoel is een vergissing. Streven naar zin en betekenis is daarentegen waar het in het leven om draait’.

Het streven naar geluk is een individuele zaak en als levensdoel moeilijk te bereiken, iedereen geeft daar zijn eigen betekenis aan. Hele volksstammen zijn op zoek naar dit geluk en er is een hele boekenkast volgeschreven aan zelfhulpboeken die allemaal de pretentie hebben dit ongrijpbare geluk dichterbij te brengen. Zin en betekenis zijn echter begrippen die je kunt koppelen aan het grote verhaal zoals Sander Kollaard het noemt. Zin en betekenis krijgt het leven als je samen met anderen een verhaal deelt en je je verbonden voelt met elkaar. Door ons communicatieve handelen wordt in het dagelijks leven al communicerend onze leefwereld tot stand gebracht en krijgt ons leven betekenis. Geluk is iets ongrijpbaars en een individuele ervaring terwijl zin en betekenis ontstaan door de interactie tussen mensen.

Emily Esfahani Smith geciteerd uit haar boek ‘De kracht van betekenis’ in een artikel van Margreet Vermeulen ‘We mogen weer ongelukkig zijn’ in Sir Edmund 30 december 2017.

‘Het najagen van geluk leidt ons af van zaken die meer voldoening en bevrediging geven. Mensen die geluk nastreven zijn eigenlijk op zoek naar betekenis, ze willen zich verbonden voelen met anderen, een doel hebben in het leven, iets bijdragen aan de gemeenschap, zin ervaren. Geluk is daarvan een bijproduct.’

Emily Esfahani Smith voegt een nieuwe dimensie toe en ziet geluk en betekenis niet als elkaar uitsluitende begrippen maar stelt dat mensen die geluk nastreven eigenlijk op zoek zijn naar betekenis. Hierdoor is het streven naar geluk niet alleen een individuele zaak maar ligt achter het streven naar geluk een verlangen verbonden te zijn met elkaar en iets te kunnen bijdragen aan de samenleving. Wanneer je alleen op zoek bent naar een individuele piekervaring of een geluksgevoel dan streef je dus eigenlijk onbewust naar zin en betekenis door onderdeel te worden van een gemeenschap die collectief een gemeenschappelijk verhaal deelt. Vandaar het succes van de vele goeroes die spirituele groei beloven aan hun volgelingen.

Donald Trump, June 26th 2020 when asked about his plans for his second term.

‘Well, one of the things that will be really great, you know, the word experience is still good,” Trump said while turning to the audience. “I always say talent is more important than experience. I’ve always said that. But the word experience is a very important word. It’s an, a very important meaning.’

Donald Trump is natuurlijk het grote voorbeeld van het doorgeslagen ‘Ikje’ dat alleen maar op zoek is naar het geluk voor zichzelf en zijn naasten en totaal geen ‘Groot Verhaal” in zijn bagage heeft. Gevraagd om een visie op zijn tweede regeringstermijn kwam hij met een verhaal over talent en ervaring en dat zijn allemaal individuele begrippen. Bij het toelaten van arbeidsmigranten wil Trump dat er niet alleen naar ervaring wordt gekeken (=bewezen kwaliteit) maar is talent (=subjectief oordeel) volgens hem belangrijker. Zijn missie voor de volgende regeerperiode samenvatten als alleen maar MAGA (Make Amercian Great Again) is wel erg mager en heeft, Trump kennende, alleen maar te maken met de beurswaarde en niets met de Amerikanen met elkaar verbinden. Zou Donald Trump de afgelopen 3,5 jaar in het Witte Huis uit gelukkig zijn geweest? Ik heb hem in ieder gelaat in al die tijd niet zien lachen…

Showcase - Door het Ik-tijdperk

Hoe te leven in tijden van grote onzekerheid?

Inmiddels zijn we al weer twee maanden verder na het uitbreken van de corona crisis en is er veel veranderd. De musea zijn dicht evenals theaters, bioscopen en restaurants onze leefwereld is plots ingeperkt tot onze naaste omgeving en 1,5 meter afstand tot anderen. Tijd dus voor reflectie, goede 1 op 1 a 2 gesprekken met anderen en het lezen van boeken waar je nooit eerder aan toekwam.

Een van de boeken die ik de afgelopen periode las was de ‘Kritiek van de cynische reden’ van Peter Sloterdijk verschenen in 1983. Sloterdijk stelt dat ‘perioden van chronische crisis van de menselijke levenswil eisen dat hij de status van permanent onzekerheid  accepteert als onvermijdelijke achtergrond van zijn streven naar geluk’. Dan wordt het tijd voor kynisme; dat is de levenskunst van de crisis: ‘kynisme houdt geen scepsis of relativisme in maar vrijpostigheid of durf waarbij het gaat om de moed de problemen en dilemma’s die de crisis met zich meebrengt te doordenken maar ook om de moed te durven leven.

Als je een diagnose zou maken van onze samenleving na de overrompelende uitbraak van het coronavirus zou je kunnen stellen dat de samenleving in zijn geheel ziek is en genezing op korte termijn niet mogelijk is waardoor we ons in een periode van grote onzekerheid bevinden: iedereen kan plots slachtoffer zijn. Echte oplossingen zijn op korte termijn niet te verwachten tot er een vaccin is gevonden behalve dan door ingrijpende maatregelen te nemen die betrekking hebben op ons gedrag en de manier waarop we met elkaar samenleven om de kans op besmetting of overlijden te verlagen. En daarmee hebben we niet alleen te maken met een een medische kwestie maar ook met een gedragskwestie. En ook al zou de huidige covid-19 pandemie door het beschikbaar komen van een vaccin opgelost kunnen worden, dan nog is het verstandig de wijze waarop we ons verhouden tot elkaar aan te passen, al was het alleen maar omdat toekomstige, nog veel ernstigere pandemieën niet uit te sluiten zijn.

Kortom, willen overleven vraagt aanpassen van onze levensstijl, aanvaarden dat je dingen niet kunt veranderen en binnen dat aanvaarden van de omstandigheden actief en strijdbaar zijn en een nieuwe vorm weten te vinden waarop mens en werkelijkheid zich met elkaar kunnen verhouden.

De grote vraag is nu: hoe moet je leven in tijden van grote onzekerheid? De Franse filosoof Albert Camus stelt eveneens deze vraag in ‘De mythe van Sisyphus’ met als ondertitel ‘Een essay over het absurde’. Camus stelt dat wij allemaal verlangen naar duidelijkheid omtrent ons bestaan maar daar geen duidelijk antwoord op krijgen waardoor het absurde ontstaat: de mens heeft een hevig verlangen naar waarheid en vraagt om een antwoord maar de wereld zwijgt op een onredelijke wijze. En naarmate de onzekerheid groter wordt, zoals nu het geval is, wordt de vraag hoe te leven steeds urgenter.

Hoe los je dit nu op? Camus komt in zijn essay met vier scenario’s:

  1. De sprong naar religie waardoor het irrationele en onverklaarbare betekenis krijgt, vroeger een vertrouwd concept;
  2. De sprong naar verklaren in een eindeloze poging alles wat niet verklaard kan worden binnen het domein van de rede te krijgen terwijl er steeds weer opnieuw nieuwe onzekerheden ontstaan;
  3. De sprong naar de kunst die de onzekerheid omzet in een kunstwerk dat ons opnieuw leert zien, opmerkzaam maken of van iedere gedachte of beeld iets bijzonders weet te maken;
  4. De sprong naar de depressie met de dood als ultieme consequentie wanneer men het absurde niet kan accepteren.

Dat laatste lijkt me niet zo’n goed plan en scenario 2 en 3 trekken mij het meeste aan maar omdat scenario 2 nog een lange weg te gaan heeft voordat het met oplossingen komt zou ik het liefst willen inzetten op scenario 3. Maar waarschijnlijk zal scenario 1 voor veel mensen ook zo zijn aantrekkelijke kanten hebben.

Kunst kan ons een spiegel voor houden en helpen om te gaan met ons onbehagen nu we niet meer kunnen leven zoals we gewend waren.

Spiritualiteit

Ik denk dat ik zo’n 15 jaar oud was toen ik een fles wijn wist te bemachtigen en me in mijn kamer opsloot om deze soldaat te maken. Met de deur op slot dronk ik de fles leeg en wachtte af wat er met me zou gebeuren. Omdat ik ook toen al literaire aspiraties had schreef ik op wat ik dacht en had een geweldige avond, ik heb mijn aantekeningen nog steeds. De volgende ochtend las ik het terug en kwam tot de conclusie dat het allemaal grote onzin was wat ik had opgeschreven en dat het hebben van een beneveld brein weliswaar plezierig is maar vooral een persoonlijke ervaring is die niet altijd tot grootse gedachten leidt.

Er zijn vele manieren waarop iemand zijn geest kan verruimen en het gebruiken van genotsmiddelen zoals alcohol en drugs is er een van. Het gebruik hiervan heeft echter ook een schaduwzijde omdat veel van deze middelen slecht zijn voor je lichaam en kunnen leiden tot verslaving en afhankelijkheid. Gelukkig zijn er ook alternatieven die je kunnen helpen je geest kunnen verruimen. Een goed voorbeeld is Nietzsche die in de bergen ging wandelen en door het hoogteverschil zijn geest verruimde en en tot de meest fantastische inzichten kwam.Maar ook aan dat bergwandelen delven gevaren want een zuurstof tekort of een val in de bergen kan ook fataal zijn.

Het zoeken naar verruiming van de geest kan ook door je aan te sluiten bij een spirituele community die je belooft te helpen op jouw spirituele zoektocht en daarvan zijn er tegenwoordig velen. De moderne spirituele gemeenschappen beloven spirituele groei als je meedoet met hun beweging, hun boeken leest, hunn cursussen volgt en je houdt aan de voorgeschreven oefeningen zoals yoga en meditatie. Veel van de bewegingen zijn overigens gebaseerd op Oosterse filosofische tradities, wat van ver komt is blijkbaar interessanter dan van dichtbij. In mijn woonplaats Amersfoort stikt het van de organisaties die zich ‘spiritueel’ noemen.

Deze week bezocht ik de boekpresentatie van Stine Jensen’s nieuwe boek ‘Goeroes’ in Pakhuis de Zwijger in Amsterdam. Stine Jensen, filosoof en yoga docente, heeft zich de afgelopen jaren verdiept in deze bewegingen en komt tot de conclusie dat er weliswaar veel voordelen zijn maar ook veel nadelen. In haar boek beschrijft ze haar persoonlijke ervaringen en geeft ze tips waar op te letten als je besluit je bij zo’n beweging aan te sluiten. Tijdens de sessie in Pakhuis de Zwijger had ze ook een aantal mensen meegenomen die gelijksoortige ervaringen hebben gehad zoals een mevrouw die was opgegroeid bij de Noorse Broederschap en een man wiens ouders aanhangers waren van de Bhagwan. De zoektocht van hun ouders naar spirituele verdieping had voor hun kinderen in ieder geval een traumatische jeugd tot gevolg gehad.

Terwijl ik tussen de voornamelijk uit de grachtengordel afkomstige deelnemers aan de boekpresentatie zat vroeg ik me af of spirituele groei er voor mij nog wel inzit. Ik heb immers geen jeugdtrauma of lichamelijk ongemak zoals alle deelnemers aan de avond en heb al heel lang een bloedje hekel aan mensen die de ambitie hebben mij te leren hoe te denken, dat doe ik liever zelf. Het zoeken naar hulp van anderen voor het creëren van een eigen innerlijke ervaring werkt bij mij in ieder geval niet en ik heb al helemaal een hekel aan spiritueel leiders die in Rolls Royces rijden en die de leer die ze verkondigen zelf niet in de praktijk brengen zoals Stine Jensen met haar boek goed aantoont. Hopelijk bedenkt ze in haar volgende boek zelf weer wat.

De Dalai Lama en China

Volgens Adriaan van DIs gelooft de Dalai Lama niet meer in reïncarnatie, althans volgens de broer van de Dalai Lama die hij uitgebreid heeft gesproken. Dit zou dan tot gevolg hebben dat er na zijn overlijden geen nieuwe Dalai Lama zal komen en hij zelf de laatste zal zijn. Als dat waar is is het natuurlijk de vraag of een geestelijk leider zomaar de grondslag van zijn geestelijk leiderschap, namelijk het geloof in reïncarnatie, kan afschaffen. Als de Dalai Lama echt zou geloven dat reïncarnatie niet bestaat zou hij onmiddellijk moeten aftreden als geestelijk leider zodat de Tibetanen die hier wel geloven kunnen wachten op de opstanding van een nieuwe Dalai Lama, zoiets kan je als voorganger niet tegenhouden.

Ik denk echter dat de Dalai Lama, inmiddels 83 jaar, vooral politieke redenen heeft dit verhaal naar buiten te brengen die te maken hebben wat er in Tibet gaat gebeuren als de Dalai Lama overlijdt. Toen in 1995 door hem een nieuwe Panchen Lama, de hoogste geestelijk leider na de Dalai Lama, werd geïdentificeerd, werd de toen zesjarige Gedhun Choekyi Nyima niet lang daarna door de Chinese autoriteiten ontvoerd. Sindsdien is er niets meer van hem en zijn ouders vernomen hoewel de Chinezen nog steeds beweren dat hij gewoon met zijn ouders in China woont.

Vlak na zijn verdwijning heeft de Chinese regering een eigen kandidaat benoemd, Gyancain Norbu (hierboven op de foto buigend voor Xi Jinping), zodat we nu twee Panchen Lama’s hebben, een Tibetaanse en een Chinese. In het verleden zijn er eerder Panchen Lama’s tot Dalai Lama benoemd maar het is ook al eerder voorgekomen dat de Chinezen ingrepen en zelf iemand benoemden. Het is daarom dan waarschijnlijk dat de Chinezen Gyancain Norbu na de dood van de huidige Dalai Lama zullen benoemen als zijn opvolger en de grote vraag is dan of de Tibetanen dit zullen accepteren. Nu zeggen dat er geen reïncarnatie komt is dan een manier om de toekomstige Chinese staatsinmenging te voorkomen. Het twijfelen aan een opvolger is dus waarschijnlijk eerder een strategische zet dan ingegeven door religieuze overwegingen.

De Tibetanen zijn niet de enige aan de landsgrenzen van China die het moeilijk hebben met het Chinese leiderschap. Aan de grens met India en Pakistan ligt Kashmir waarvan China al meer dan 70 jaar gebieden bezet houdt en in de Chinese provincie Xinjiang zitten meer dan één miljoen etnische Oeigoeren zonder reden in interneringskampen, door China overigens heropvoedingskampen genoemd, waar hebben we dat eerder gehoord? De Oeigoeren zijn een van oorsprong Turkse islamitische minderheid in China die strijden voor autonomie en het recht op hun eigen godsdienst. Allemaal ontwikkelingen die potentieel de stabiliteit van China kunnen aantasten en reden voor de Chinese overheid zich zorgen te maken.

Opstand en verzet tegen de overheid zijn geen dingen die passen bij Chinese cultuur en wanneer het ergens onrustig is worden degenen die zich verzetten al gauw extremisten en terroristen genoemd waar conform de Chinese wet tegenop moet worden getreden. En omdat te doen heeft de Chinese overheid steeds meer middelen tot zijn beschikking, met name door de investeringen die ze doen in allerlei technologische snufjes die volledige controle van de staat op haar burgers mogelijk maakt.  Vorige week stond er een artikel in de Volkskrant over het feit dat China zich ontpopt tot laboratorium voor nieuwe technologieën, waar het Westen  nog huiverig is deze in de markt te zetten vanwege zorgen over de privacy van haar burgers. Voortdurend komen er in China dergelijke nieuwe technologische hoogstandjes beschikbaar op het gebied van gezichtsherkenning, surveillancedrones en zelfs het meten van hersengolven om de de gemoedstoestand van werknemers in kaart brengen: Big Brother is in China geen probleem voor de staat maar blijkbaar ook niet voor haar burgers.

Daarbij komt dat de Chinese premier Xi Jinping zijn best doet steeds meer invloed te krijgen op de religies in China waarbij hij zelf een aanhanger is van het Taoïsme, hij heeft zelfs een taoïstisch leermeester in zijn entourage. Als je dus iets wilt begrijpen van de Chinese houding ten opzicht van zijn burgers of buurlanden dan is het dus handig te weten hoe het Taoïsme aankijkt tegen de Staat en burgers die in verzet komen, kort samengevat: het Taoïsme houdt niet van welke vorm van politieke actie dan ook. Het Taoïsme heeft als doel de juiste weg te vinden om de staat en het individuele leven in goede banen te leiden. Een van de hoofdwerken van Tao, de Daodejing geschreven door Lao Zi, is geschreven voor de vorst en geeft handreikingen wat de beste weg is om zijn land te besturen. Hierbij vallen de vorst en de ‘wijze mens’ samen en kan de vorst de Goddelijke status bereiken als hij de juiste weg volgt.

Eerder dit jaar heeft een overweldigende meerderheid van het Chinese parlement ingestemd met een grondwetswijziging die president Xi Jinping de bevoegdheid geeft levenslang deze functie uit te oefenen. Tegelijkertijd werd er een nieuwe Supervisiewet van kracht en een nieuwe Toezichtcommissie (Oversight) ingesteld voor corruptiebestrijding met vergaande bevoegdheden onder het motto: ‘Het leiderschap van de Partij en de socialistische rechtsstaat zijn volkomen on overeenstemming met elkaar. We vermijden dat we in de val van wetten en democratie vallen’. Heel Taoïstisch allemaal, vorst staat en individu vallen zo mooi samen.

Door deze constructie, die met 2.958 voor, 2 tegen en 3 onthoudingen werd aangenomen, valt het de persoon van Xi Jinping, het presidentschap, de partij, de wetgevende en uitvoerende macht (de controlerende is nu afgeschaft) samen en worden de bijna 1.4 miljard Chinezen nu door één persoon aangestuurd die een zowat goddelijke status heeft gekregen. Niet voor niets wordt Xi Jinping dan ook vandaag Xi genoemd, Xi betekent in het Chinees hoop, wens of zeldzaam.

Verzet tegen de machthebbers, zoals wij dat kennen in het Westen, hoef je in het huidige China niet te verwachten, politieke actie zit nu eenmaal niet in de volksaard. In samenlevingen zoals China waar de ongelijkheid zeer groot is en er weinig ruimte is voor individuele ontplooiing zal de mens niet snel in verzet komen tegen haar machthebbers, vrees ik. Toch wel zorgwekkend want we hebben het hier wel over een land met 1,4 miljard inwoners en een enorm economisch en militair potentieel. Arme Tibetanen, Oeigoeren en Kashmir…

De EU top over migratie

In mijn studietijd raakte ik bevriend met een leeftijdgenoot uit Ethiopië die net als ik in Groningen Economie ging sturen en toevallig op dezelfde dag geboren was. Via een ingewikkelde route was hij uit Ethiopië via Moskou in Groningen terecht gekomen en had hij een tijdelijke status gekregen waardoor hij hier kon studeren. Hij had zich het Nederlands in een half jaar goed eigen gemaakt en kon goed meedoen in onze studiegroep, als hij een woord niet kende pakte hij meteen een woordenboek en zocht hij het woord op. Zijn studie werd gefinancierd door de UAF, een Stichting die vluchtelingen helpt met hun studie en het vinden van werk.

Hij woonde op een  kleine kamer vlak bij de Universiteit en bleef daar tijdens zijn studie wonen hoewel studentenhuisvesting hem meerdere keren een betere kamer had aangeboden en daar had hij een goede reden voor. Zijn moeder woonde in Ethiopië en het lukte hem af en toe via de telefoon contact met haar te hebben. Hij had met haar afgesproken dat hij elke avond om 22:00 stipt op zijn kamer zou zijn zodat ze hem kon bellen, we hebben het over het pre-mobiele tijdperk. Dat lukte maar zelden maar dat was voor hem reden waneer wij in de stad waren tussendoor snel naar huis te fietsen en bij de telefoon te gaan zitten wachten. Dan luisterde hij ondertussen naar de BBC Worldservice omdat dat toen de enige nieuwsbron was die af en toe nieuws over Ethiopië bracht. Daarna fietste hij weer terug en sloot hij zich weer bij ons aan in de kroeg, vroeg naar huis gaan deden we daar niet in Groningen…

De status van politiek vluchteling wilde hij niet hebben omdat hij zichzelf meer als een economisch vluchteling zag en zijn ambitie niet in het Westen lag maar in Afrika, daar wilde hij naar toe en daar wilde hij gaan werken aan het oplossen van de problemen daar. Dat is hem ook gelukt, hij is zich gaan specialiseren in de landbouw economie en werkt nog steeds voor de Verenigde Naties, momenteel is hij gestationeerd in Swaziland.

Ik moest daar aan denken toen ik deze week met een studente afkomstig uit Mosul sprak en ze vertelde over haar ambities terug te gaan naar Irak om daar mee te helpen het land weer op te bouwen. Ze had al een plan in haar hoofd hoe ze dat wilde gaan doen maar liep tegen allerlei barrières op die dat niet makkelijk maken. Zo zien haar ouders het niet zitten dat ze terug gaat en moet ze nog een lange weg afleggen door onderwijsland voor ze haar plan tot uitvoering kan brengen. Ondanks de verschrikkelijke dingen die ze in Mosul en tijdens de vlucht hier naartoe heeft meegemaakt en de problemen die ze nu ondervindt straalde ze een en al positiviteit uit, ik kan daar alleen maar bewondering voor hebben.

Dit weekend is er een extra Europese top over migratie waarbij het gaat over het plan van de Europese Unie om migranten op te vangen aan de randen van de EU. Dit plan wil vluchtelingen van buiten de EU opvangen in speciale kampen aan de grenzen van de EU in landen als Tunesië Albanië en daar ‘echte’ vluchtelingen gaan scheiden van economische vluchtelingen. Een volkomen onterecht onderscheid volgens mij, vluchtelingen vertrekken niet voor niets uit oorlogsgebieden of uit streken waar honger en armoede heerst vanwege mondiaal veranderende klimatologische omstandigheden. Daar kan je een stempel ‘politiek’ of ‘economisch’ op zetten maar beide redenen zijn wat mij betreft even geldig en genoeg reden ons voor deze mensen in te spannen.

Bhagwan

Deze week de documentaire ‘Wild Wild Country’ op Netflix bekeken over de opkomst en ondergang van Bhagwan Shree Rajneesh, ook wel gewoon Bhagwan en in zijn nadagen Osho genoemd. De documentaire gaat met name over de periode tussen 1981 en 1985 toen Bagwan en zijn volgelingen een ranch in Waco County in de staat Oregon kochten en omdoopten tot Rajneeshpura. Daar bouwden zijn volgelingen, met name van Westerse afkomst en die het zich konden veroorloven, een commune waar op een gegeven moment duizenden aanhangers permanent of tijdelijk woonden.

Bhagwan speelde slim in op de toenmalige toenemende belangstelling in Westerse landen voor zingeving en wat wij van het Oosten konden leren, dit had in de jaren zeventig een stroom bezoekers naar zijn woonplaats in Poona in India opgeleverd. Wat de Bhagwan uniek maakte is dat hij  handig inspeelde op de behoefte van de Westerse mens naar een spirituele leider wiens leer niet conflicteerde met onze Westerse waarden en die vooral een positieve boodschap bracht, zijn volgelingen kregen van hem de boodschap die ze graag wilden horen tijdens de massaal bezochte spirituele bijeenkomsten rond de Bhagwan zelf. Zo zie je in de documentaire Bagwan’s advocaat, die carrière had gemaakt als partner op een advocatenkantoor, opbloeien tussen al die jonge hippe mensen die niet van 9 tot 5 hoefden te werken en blijheid en open relaties predikten.

De documentaire geeft veel details over hoe het achter de schermen toeging in de commune in Oregon en dat geeft een heel ander beeld dan deze positieve boodschap, met name door de gedetailleerde interviews met een aantal hoofdpersonen maar ook met een aantal bewoners van het nabij gelegen stadje Antilope die zich tegen de commune gingen verzetten. De documentaire geeft een goed beeld hoe in zo’n korte tijd een complete stad in een verlaten uithoek van Oregon kon worden opgebouwd maar ook weer even snel na het vertrek van de Bhagwan ten onder kon gaan.

Twee dingen vielen me op aan de documentaire. Ten eerste dat de Bhagwan in de documentaire niet als eerst verantwoordelijke wordt gezien voor de illegale activiteiten die er in zijn naam plaats vonden in Oregon en die waren niet mis. Uiteindelijk kwam hij er in 1985 zonder proces met een schikking vanaf waarna hij de VS werd uitgezet en kon hij in Poona gewoon weer verder, de Amerikaanse aanklagers konden niet bewijzen dat hij de opdrachtgever was van al die criminele activiteiten die in zijn naam plaats vonden.

Dit deed me aan Willem Holleeder denken waarvan moeilijk te bewijzen is dat hij de opdrachtgever is omdat hij tijdens de afgeluisterde gesprekken door zijn zus verhullend taalgebruik hanteert. Bhagwan pakte het slimmer aan en ging zelfs zover op een geven moment helemaal niets meer te zeggen en alle communicatie via zijn secondanten te laten verlopen. Een goede voorzorgsmaatregel want achteraf bleek dat er in heel Rajneeshpura overal afluisterapparatuur was geplaatst, ook, zonder dat hij dat wist, bij Bhagwan zelf. Uiteindelijk werden een aantal van zijn secondanten, waaronder zijn persoonlijk secretaris Ma Anand Sheela, tot flinke gevangenisstraffen veroordeelt , zij ondergingen dit lijdzaam zonder hun goeroe iets te verwijten waardoor Bhagwan zelf buiten schot bleef.

Ten tweede is het eigenlijk best wel bewonderenswaardig dat een groep hoog opgeleide volgelingen van de Bhagwan in staat was in zo’n korte tijd een heel dorp op te bouwen inclusief elektriciteit, water, wegen, infrastructuur, scholen, landbouw, ziekenhuis, laboratorium en zelfs een vliegveld. Onder aanvoering van een spiritueel leider en met de juiste mensen is het dus mogelijk in korte tijd voor elkaar te krijgen wat bij ons maar niet wil lukken: in korte tijd een zelfvoorzienende gemeenschap opbouwen. Wat dat betreft was Rajneeshpura zowel in sociaal, economische en ecologisch opzicht een interessant experiment waar we wat van kunnen leren.

Blijft, na het kijken naar ‘Wild Wild Country’,  het vreemde gevoel over dat mensen toch wel erg makkelijk achter een leider aanlopen die op een gegeven moment alleen maar is en niets meer zegt en zijn volgelingen het zelfs prachtig vinden dat hun leider 93 Rolls-Royces bezit terwijl in zijn geboorteland India velen in armoede leven.

Een mooie documentaire en goed dat Netflix naast al die films en series budgetten vrij maakt om dit soort mooie en zorgvuldig gemaakt journalistieke documentaires te maken en de mensen aan het woord laat die er toen bij waren. Binnenkort maar eens gaan kijken naar ‘Trump, An American Dream’ die volgens hetzelfde concept is gemaakt en sinds kort ook op Netflix te zien is.

 

Vrijheid van meningsuiting

Een tijd terug was ik in het Groninger Museum voor een tentoonstelling ‘Student in Groningen 1614-2014’. Omdat ik zelf in Groningen gestudeerd heb was ik natuurlijk met name geïnteresseerd in de periode 1968 – 1980, de periode tussen de studentenopstanden aan  universiteiten over de hele wereld waarbij zij massaal in verzet kwamen tegen de toenmalige elite en meer inspraak eisten en de periode dat ik zelf in Groningen economie studeerde.

Wat mij opviel aan deze tentoonstelling is de continue historische lijn van het succes van de studenten corpora als dominante factor binnen het studentenleven en het kleine intermezzo van eind jaren zestig tot begin jaren tachtig dat wordt gekenmerkt door turbulentie en grote veranderingen. Welgeteld één wandje was volgeplakt met foto’s over acties in die tijd waarna de tentoonstelling weer vrolijk verder ging over Vindicat, ontgroeningen en andere studenten rituelen die nu nog steeds het nieuws halen.

Dus tijdens die 400 jaar zijn de roerige jaren zestig maar een klein intermezzo van 15 jaar geweest waarin studenten streden om meer zeggenschap en en toegang tot het onderwijs voor iedereen. Ik heb zelf in die tijd, na mijn switch naar Utrecht daar in de faculteitsraad Sociale Wetenschappen gezeten waar mijn stem evenveel waard was als die van de professoren en wetenschappelijk medewerkers. Ik zat toen in de faculteitsraad met de spraakmakende psycholoog professor Piet Vroon die deze inspraak maar niks vond en dat leverde interessante discussies in de faculteitsraad op.

Ik was in die tijd meer bezig met dit soort zaken dan met mijn studie zelf en hoefde als student alleen collegegeld te betalen om te kunnen studeren (500 gulden geloof ik) en dan kreeg ik een studiebeurs, mijn studievoortgang werd toen niet gecontroleerd. In die periode werd het hoger onderwijs voor het eerst breed toegankelijk voor velen en daar heb ik toen van kunnen profiteren: mijn ouders hadden beide niet gestudeerd en ik behoorde tot de eerste generatie van mijn familie die toegang kreeg tot het wetenschappelijk onderwijs.

Dat is tegenwoordig allemaal anders. Studiefinanciering is er nog wel maar niet meer als beurs maar als lening en alleen als je genoeg studiepunten hebt mag je verder. Het overstappen van de ene studie kan wel maar kan consequenties hebben voor je studiefinanciering en de hoogte van het collegegeld etc.. Door al deze beperkingen is studeren dus niet meer zo vanzelfsprekend als in mijn tijd.

Tijdens die tentoonstelling in Groningen realiseerde ik me dat de democratiseringsbeweging van 1968 dus maar heel beperkte invloed heeft gehad. Ik geloofde destijds democratisering een onomkeerbaar proces was en dat de dingen die we realiseerden niet meer terug gedraaid konden worden.

Ik moest hier aan denken toen ik in de Volkskrant vanmorgen, 5 december 2917, een artikel las over de vrijheid van meningsuiting, religiekritiek en het opkomen voor humanistische waarden. De Internationale Humanistische en Ethische Unie (IHUE) heeft een rapport gepubliceerd, het Freedom of Thought Report 2017, en daaruit blijkt dat het geweld tegen ongelovigen, agnosten en vrijdenkers extremer wordt en dat deze ongelovige steeds feller worden gediscrimineerd, vervolgd of zelfs gedood. Zo is in Pakistan de student Mashal Khan onlangs doodgeslagen door een groep woedende studenten omdat hij zich op Facebook humanist had genoemd.

In ons land zijn er, volgens recent onderzoek, meer atheïsten dan gelovigen en daarom doen we het waarschijnlijk beter dan andere landen wat betreft de vrijheid van meningsuiting. Toch moeten we waakzaam zijn, ook hier hebben afvallige moslims die zich afwenden van de Islam het moeilijk zoals blijkt uit een onderzoek van Gert Jan Geling, docent aan de Haagse Hoge School volgens hetzelfde artikel in de Volkskrant.

En het zijn niet alleen religieuze redenen die de vrijheid van meningsuiting beperken. Neem bijvoorbeeld het recente voorbeeld van de Amerikaanse Juli Briskman die recentelijk onder het fietsen haar middelvinger opstak naar een konvooi dat de president vervoerde. De reden waarom ze dit deed was dat ze boos is op het politieke klimaat in de VS: ‘Dit was een mogelijkheid er iets van te zeggen.’. Een foto van dit  voorval ging al snel rond op het internet en een dag later werd ze ontslagen door het bedrijf waarvoor ze werkte Akima LLC. 

Als reden voor haar ontslag gebruikte haar werkgever het argument dat Briskman deze foto als profielfoto op social media had gebruikt en dat ze daarmee het social mediabeleid van het bedrijf overtrad. Pas maar op dus, protesteren tegen de overheid kan je dat dus je baan kosten in het land waar de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van godsdienst in de grondwet staan.

Het vooruitgangsgeloof dat wij hadden in de jaren zestig en de verwachting dat alles als maar beter zou worden is dus een verschijnsel van voorbijgaande aard geweest. Uit het rapport van de IHUE blijkt dat de vrijheid van meningsuiting wereldwijd flink onder druk staat en vrijdenkers in veel landen op hun tellen moeten passen.

Blijven schrijven dus maar… 

Vrede

Vanmorgen stond er een aardig stukje in de Volkskrant over een wedstrijd uitgeschreven door het Duitse Museum Schirn Kunsthalle waarin kunstenaars en ontwerpers worden opgeroepen een nieuw symbool voor de vrede te ontwerpen, inzenden kan nog tot 1 juli…

“We willen onderzoeken hoe vrede eigenlijk werkt”, aldus Philipp Demandt, directeur van dit museum. Een terechte vraag terwijl wereldwijd er veel turbulentie is en de kans op oorlog groter is dan die decennia geweest is. De wereld is veranderd. De Oost – West tegenstelling is getransformeerd naar een strijd tussen de ‘have’s’ en de ‘have-not’s’ en oligarchen met meer focus op hun eigen economische belangen maken de dienst uit en worden zelfs democratisch gekozen. En godsdienst speelt plots weer een belangrijke rol terwijl we dachten dat diens invloed zolangzamerhand aan het verdwijnen was.

Als je het over vrede hebt heb je het eigenlijk over de vraag hoe we samen kunnen leven zonder dat we elkaar om de oren gaan slaan. Blijkbaar voldoen de universele waarden van vrijheid, gelijkheid en broederschap niet meer en lukt het ons niet nieuwe te formuleren. En dat gaat ook nog wel even duren want in tijden van turbulentie moet er eerst strijd gevoerd worden voor er een nieuw evenwicht kan worden gevonden op basis waarvan mensen weer vredig kunnen samenleven. Helaas. Ik zou daarom de datum van 1 juli maar even opschorten Philip Demandt, vrede is nu eenmaal een werkwoord, dus aan de slag allemaal!

Een Islamitisch Tribunaal voor ISIS?

Het zal niet lang meer duren of met het bevrijden van Mosul en Raqqa zal de Islamitische Staat van haar belangrijkste steden worden beroofd en zich moeten terugtrekken in de woestijn of andere plekken moeten zoeken om hun staat weer op te bouwen. Hoog tijd om eens na te denken hoe wij als Internationale gemeenschap er voor kunnen zorgen dat de daders van al die verschrikkingen die uit naam van Allah zijn uitgevoerd bestraft kunnen worden.

Een groot voordeel bij de opsporing van de daders is dat Islamitische Staat zichzelf als staat beschouwd met aan het hoofd Abu Bakr al-Baghdadi, een regering en een grondgebied. Er is dus een structuur waarop de vervolging zich kan richten en de namen van de personen die onderdeel zijn of zijn geweest van de Islamitische Staat zijn bekend.

De huidige situatie rond de vervolging van de aanhangers van de Islamitische Staat is wat mij betreft zeer onbevredigend. Ze worden alleen berecht in het land van herkomst als ze daar weer opduiken, elk land doet dat op zijn eigen manier waarbij de strafmaat per land enorm verschilt en elk land moet zelf voor de bewijslast zorgen.

Het lijkt me een goede zaak als we leiders van Islamitische Staat collectief ter verantwoording kunnen roepen voor de verschrikkelijke daden die zij hebben gedaan en wel op een zodanige manier dat de daders zich in het openbaar moeten verantwoorden, ze gestraft worden volgens het internationaal recht en dit afschrikwekkend werkt op hun achterban.

Net als destijds na de val van het Derde Rijk in Nuremberg zou er een tribunaal kunnen komen om alle misdaden die in naam van de Islamitische Staat zijn uitgevoerd te berechten. Vervolging door het Internationaal Strafhof in Den Haag ligt echter niet voor de hand omdat je door vervolging indirect Islamitische Staat als Staat erkent en zowel de VS als Irak niet bij het Internationaal Strafhof aangesloten zijn. Als ik de artikelen op het internet lees over de mogelijkheden van een internationaal tribunaal dan is de kans hierop zeer klein, helaas!

De vraag is nu: wat zijn dan wel de opties?

Allereerst zou er een soort Simon Wiesenthal centrum moeten komen. Wiesenthal heeft in 1947 na de tweede wereldoorlog in Wenen het Joods Historisch Documentatie Centrum opgericht met als doelstelling informatie te verzamelen over de misdaden gepleegd door de nazi’s. Dit heeft geleid tot vele vervolgingen en berechtingen van misdadigers die zonder zijn centrum zich waarschijnlijk niet  hadden hoeven verantwoorden. Het meest effectief zou het zijn als dit centrum zou worden opgericht door Islamitische landen en niet door Westerse landen: de meeste slachtoffers van Islamtische Staat zijn immers moslims.

Een andere optie is het oprichten van een Islamitisch Tribunaal. Als je naar de structuur van de Islamitische Staat kijkt zie je dat de basis van de Islamitische Staat niet een Grondwet is maar de Sharia die de volgelingen van Mohammed wetten en plichten voorschrijft zoals beschreven in de Koran. De misdaden gepleegd in naam van de Islamitische Staat worden gepleegd in naam van de Islam en daar zit volgens mij de kern van het probleem. Tegelijkertijd hoor ik zowat de hele islam community zeggen dat de interpretatie van de Islam door de Islamitische Staat geen grondslag heeft in de koran. Het lijkt me een goed idee dit eens te toetsen in een internationaal islamitisch tribunaal dat er ook voor zorgt dat overtreders van de Sharia worden berecht binnen de islamitische wetgeving daar waar de Islam de staatsreligie is.

Natuurlijk zal dit niet makkelijk zijn omdat er vele stromingen zijn binnen de Islam. Het is volgens mij echter te simpel de opkomst van Islamitische Staat alleen te verklaren door de verschillende tussen de geloofsopvattingen van Sjiieten en Soennieten. In de Islamitische wereld hebben de geestelijken veel gezag en het zou mooi zijn als zij zouden verklaren dat Abu Bakr al-Baghdadi geen kalief, de voornaamste grondslag waarop het kalifaat gefundeerd is en zijn aanhangers zich veel kwaads veroorloven. Wellicht een niet realistische optie maar bij gebrek aan andere opties de moeite waard al was het maar de rest van de Islamtische wereld op één lijn te krijgen.

En mijn laatste, nog onwaarschijnlijker optie is berechting door de Islamitische Staat zelf na een interne opstand en/of wisseling van de wacht. Het is historisch al vaker voorgekomen dat na verloop van tijd een dictator wordt vervangen door een nieuwe leider die de excessen begaan in het verleden veroordeelt en de toenmalige overtreders aanpakt. Indien Islamtische Staat instort rest chaos en een internationaal verspreide kweekvijver voor de terroristen van de toekomst zich bij hun strijd beroepend op de martelaren van de Islamitische Staat. Je kan toch niet uitsluiten dat er binnen het leiderschap van de Islamitische Staat ook meer gematigde leiders zijn die nu hun opgebouwde staat zien verdampen en gezag hebben binnen de eigen gelederen? De door Abu Bakr al-Baghdadi ingeslagen weg is een doodlopende weg en er moeten daar toch ook partijen rondlopen die een uitweg zoeken? De nieuwe leiders van de Islamitische Staat zullen dan wel een gematigder koers moeten gaan varen en afstand moeten doen van Kalifaat aspiraties die zoveel ellende hebben gebracht. Dan worden ze dus een gewone islamtische staat zoals er al meerdere zijn (zie het bovenstaande plaatje) en daar is op zich niks mis mee. Mocht het nodig zijn dan ben ik eventueel wel bereid te bemiddelen…

Bij alleen het militaire scenario zoals het zich nu ontwikkeld gaan er veel slachtoffers vallen en wordt na de ineenstorting van de Islamitische Staat de politieke agenda nog decennia lang door de uitkomst van dit conflict bepaald. Tijd voor een onorthodoxe aanpak zou ik zeggen waarbij we niet alleen een korte termijn een probleem moeten oplossen maar ook werken aan een structurele oplossing met draagvlak in de Islamitische wereld. Het wordt tijd dat de Islamitische wereld zijn verantwoordelijkheid neemt en en het voortouw gaat nemen om dit probleem op te lossen zou ik zeggen!

Februari 2018, een jaar later…

Wat ik een jaar geleden voorspelde is gelukkig ook gebeurd: de Islamitische Staat is zo goed als verdwenen en wat er nog van over is heeft zich teruggetrokken, is actief geworden in Afghanistan of Yemen of is ondergedoken op andere plekken, likt zijn wonden of wacht betere tijden af. Sporadisch zijn er berichten over IS aanhangers die weer proberen terug te gaan naar het land van herkomst en af en toe hoor je iets over een proces tegen één van hen. Toch moeten er heel veel jihadisten zijn die de dans ontsprongen zijn en zich niet hoeven te verantwoorden voor de afschuwelijke misdaden die zij begaan hebben en dat vind ik zeer onbevredigend. Het kan toch niet zo zijn dat je zomaar vanuit het Westen naar Syrië of Irak kan afreizen, je aansluiten bij een een groep extreem gewelddadige misdadigers en na afloop gewoon je oude leventje weer oppakt?

Vanmorgen stond er een interview in de Volkskrant met een hoge Syrische commandant, Redur Khalil, van het door de VS gesteunde militieleger SDF die stelde dat Europa Noord-Syrië tot een dumpplaats maakt van zijn jihadstrijders en er alles aan doet om de Syriëgangers niet zelf te berechten. Zo zijn van veel jihadisten de nationaliteit afgenomen waardoor ze niet uitgeleverd kunnen worden naar het land van oorsprong waardoor ze nu in lokale gevangenissen, vluchtelingenkampen en ondervragingscentra zitten en dat is een zware belasting voor de Syriërs. Hij pleit dan ook voor een tribunaal bij het Internationaal Gerechtshof in Den Haag zoals er al eerder zijn gevoerd. Frustrerend dat daar nog geen plannen voor zijn, de slachtoffers en nabestaanden hebben er recht op dat deze misdadigers voor een openbaar tribunaal verantwoording afleggen en gestraft worden!

World Wide Trends 2016

At the end of the year it’s always good to look back and try to get a picture of the long term trends going on at this moment: what is going on and is influencing our daily lives significant?

Without going into the details below 10 trends maybe already going on for some time which could explain a lot of the turbulence in the public domain in 2016:

  1. Elections are not about ideology but about personalities, being rich and famous helps being elected
  2. Policies are made after elections and not before so voters don’t know where they are voting for
  3. Predicting elections is not easy because of social media hypes and voters volatility
  4. Ideology is based on keeping existing privileges for the community you belong to
  5. People want to belong to a virtual community by which they can influence politics rather than becoming political active in one particular political party
  6. The number of religious people is decreasing worldwide but the ones still believing are more  orthodox in their own religious community
  7. International collaboration is not successful any more and bilateral agreements between countries become more popular causing more inequality between states
  8. International immigration on economic reasons for those who are not privileged can’t be stopped and will increase when inequality between countries increases
  9. Wars are started because of economical reasons using religious or nationalistic arguments as an excuse
  10. Fighting a war outside your country is becoming popular for the ones who are not privileged, this problem will grow as long as inequality increases worldwide

Predicting the future is always very difficult but analysing major trends may help, feel free to send me your comments, it would be very interesting to know what you think about this top 10 list!

For feedback email: Gerard.Geerlings@gmail.com

@ 31 december 2016: column Arnon Grunberg on the same topic:

The Doors of Perception & Heaven and Hell

“If I had a world of my own, everything would be nonsense. Nothing would be what it is, because everything would be what it isn’t. And contrary wise, what is, it wouldn’t be. And what it wouldn’t be, it would. You see?”

― Lewis Carroll Through the Looking-Glass

In 1954 Aldous Huxley published an essay called ‘The Doors of Perception’ followed two years later by ‘Heaven and Hell” in which he described his visionary experiences as user of mescaline, an ancient Mexican drug. He expected it to produce a different mode of consciousness but found out it resulted in an extraordinary heightened visual awareness which gave him ‘a sacramental vision on reality’. By experimenting with this drug Huxley explores ‘an unexplored New World of the mind, the antipodes of his normal conscious living, whose properties have a heightened significant pure intrinsic value. This world can have the characteristics of the Paradise or Fairyland of religion, but also negative emotions like fear, anger, hatred or malice which will turn this heaven into hell’.aldous-huxleyWhile Aldous Huxley is using drugs he experiences a new world and finds it difficult to describe what he experiences because ‘sensations, feelings, insights, fancies are all private and, except through symbols and second hand, incommunicable. We can pool information about experiences, but never the experiences themselves. From family to nation, every human being is a society of island universes.’ This explains why we, living in the normal conscious world, can not understand what someone using drugs is experiencing, our communication tools are to limited to be able to describe and understand what a drugs user is experiencing. But somehow we are able to survive and communicate with each other using language, symbols and media which gives us a common ground for understanding the world around this.

With the introduction of social media the way we communicate with each other has changed significantly. We have created a new world next to our ‘Physical world’ and ‘Fantasy World’ which I call the ‘Online World’ which is always available for you when you want. Not having an internet connection is a real problem for a lot of people nowadays, deprived from a smartphone a lot of people become nervous and anxious having the same symptoms as drug addicts as described by Huxley. With the introduction of virtual reality and augmented reality, new tools will become available soon even impacting the way we communicate with our environment even more and enabling everybody to create his/her own world and communicate only with those he/she allows in his/her private space excluding people they don’t like.

facebook-friends

IT companies developing social media tools should have more focus on the social impact of new technology they introduce, they are not only developing and introducing new technology but also influencing the way we communicate and society functions as a whole. The awareness of the negative impact on society off social media is now very low because this is a new development and everybody likes using this and being smart. But once in a while I also meet people who have turned off their device and start having a normal conversation with me, closing some doors of perception can also broaden your perspective on the world…

…het beste antwoord is de stilte…

Weer een verschrikkelijke aanslag in Europa uit naam van een wraakzuchtige ideologie en onmiddellijk komen de experts weer uitgebreid aan het woord die proberen te verklaren en te duiden en gaat het publieke debat alleen nog maar daar over.

En tegelijkertijd weten we dat dit soort geweld niet stopt: dit geweld zit zo structureel verankert in de ideologie van een grote groep mensen dat repressie alleen niet helpt en het ontzettend moeilijk is dit soort aanslagen te voorkomen: na elke aanslag staan er weer nieuwe volgelingen klaar om hun plaats in te nemen, zo diep zit het dus. En ondertussen wordt onze samenleving er niet vrolijker van en staan we machteloos. 

Fatima Elatik citeerde vanmorgen dit gedicht van Imam Shafiq en dat vind ik goed passen bij wat ik voel:
يخاطبني السفيه بكل قبح
فاكره ان أكون له مجيبا
فخير اجابة السكوت

Vrij vertaald:
De onwetende spreekt mij toe met veel narigheid
En ik haat het om hem te beantwoorden
Het beste antwoord is de stilte.

Hong Kong en China’s wankele basis…

Tot aan de val van de muur in 1989 was de wereld vrij simpel in te delen: je had democratische landen die uitgingen van het vrije markt principe en het ‘One men one vote’ principe en je had communistische landen die centraal aangestuurd werden en waar het individu ondergeschikt was aan het centraal gezag. Tussen beide was er haat en nijd en af en toe een conflict maar dat liep nooit hoog op omdat de consequenties van escalatie, een nucleaire oorlog, uiteindelijk zelfvernietiging betekende en dat wil natuurlijk niemand.

Tegenwoordig gaat het niet meer om negentiende eeuwse ideologieën die landen van elkaar doen onderscheiden: de tegenwoordige tegenstellingen zijn complexer en zijn niet één maar multi dimensionaal.. Een goed voorbeeld is China dat zowel kapitalistisch als centraal aangestuurd wordt en waar de communistische partij nog steeds alles voor het zeggen heeft. Als burger heb je daar geen rechten en de staat bepaalt wat je wel en niet mag doen. Dus aan de ene kant mag je vrij handelen op de markt en aan de andere kant kan je geen invloed uitoefenen op het politieke besluitvormingsproces tenzij je lid wordt van de enige partij die er is, iets voor conformisten dus.

Ai Wei Wei in prisonWat er kan gebeuren als je je niet aan de regels houdt en je onafhankelijk opstelt heeft de kunstenaar Ai WeiWei aangetoond en laten zien in zijn werk, hierboven een kunstwerk van hem waar je hem kunt zien terwijl hij vast zat, 24 uur per dag bewaakt en zonder privacy. Na een reeks aanvaringen met de staat heeft hij vorig jaar eieren voor zijn geld heeft gekozen en is hij in Berlijn gaan wonen. Ik geef hem geen ongelijk want je verzetten tegen de almachtige en overal aanwezige staat is ingrijpend, hij heeft zijn punt ondertussen al ruimschoots kunnen maken dus wel een verstandige beslissing.

Hong KongEerder deze week speelde er in Hong Kong de zaak van de vermissing van de Chinese boekhandelaar en uitgever Lee Bo, hij wordt nu al ruim een week vermist. Lee Bo verkoopt onder andere boeken met een tegen Beijing gerichte inhoud en dat bevalt de Chinese machthebbers niet, vier van zijn collega’s is dat vorig jaar ook al overkomen. Wat er daar precies allemaal aan de hand is is nog onduidelijk maar het plots verdwijnen van vijf uitgevers kan geen toeval zijn lijkt me. Hong Kong heeft, nadat het in 1997 door het Verenigd Koninkrijk aan China was overgedragen, een speciale status met meer burgerlijke vrijheden dan de rest van China. Destijds was afgesproken dat gedurende vijftig jaar niet dezelfde wetten zouden gelden als in de rest van China, het zogenaamde “één land, twee systemen” deal. Toch zie je dat er steeds meer beperkingen worden opgelegd aan de inwoners van Hong Kong, langzaam trekt China de riemen aan.

AlibabaIk vraag me af of China haar huidige positie nog lang kan handhaven. Ergens gaat het volgens mij wringen als je zowel kapitalistische als communistische uitgangspunten aanhoudt. Ik kan me voorstellen dat zolang alles goed gaat en veel burgers kunnen delen in de toegenomen welvaart de voordelen opwegen tegen de nadelen. Maar indien, net als tijdens de Franse revolutie, de middenklasse haar net veroverde welvaart plots ziet verdwijnen, dan gaat het volk morren. In een land waar iedereen tegenwoordig een smartphone heeft en kan handelen via Alibaba moet het een keer mis gaan lijkt me. En daar hebben wij dan ook weer last van omdat China zo langzamerhand de productiefabriek van de wereld is geworden. Ik heb zo’n gevoel dat we hier de komende tijd wel eens veel last van kunnen gaan krijgen…

Verbeter de wereld, begin met een Hug!

“Als je iemand haat, haat je iets in hem wat deel is van jezelf.
Wat geen deel van onszelf is, verontrust ons niet.”

Hermann Hesse, Demian

Mijn eerste reactie na de aanslagen vorige week ik Parijs was er een van boosheid en ongeloof dat jongeren, die geboren en getogen zijn in onze westerse samenleving, in staat zijn zelfmoordaanslagen te plegen op mensen uit de omgeving waarin ze opgegroeid zijn. Dit is volgens mij een nieuw fenomeen in onze Westerse samenleving, waar wij geen antwoord op hebben en om die reden veel angst oproept.

Zelfmoordaanslagen als laatst beschikbare middel van verzet tegen een ombekende vijand gebeurden tot nu toe altijd ver weg en waren een uiterste middel van verzet. Maar waarom jezelf opblazen tussen de mensen waarmee je misschien samen op school hebt gezeten of die het brood hebben gemaakt wat jij dagelijks hebt gegeten, dat vind ik echt onbegrijpelijk. Erg rationeel is het niet want als terrorist ben je niet erg effectief als je jezelf opblaast en niet meer verder kunt moorden.

Ik geloof er ook niets van dat het religieuze drijfveren zijn die deze daders tot zelfmoordaanslagen inspireren: geen enkele godsdienst kan dit soort geweld rechtvaardigen en het is nogal aanmatigend als je jezelf ziet als plaatsvervanger van God op aarde die zich zelf het recht geeft anderen die niet bij de club horen uit te moorden. Zo’n groep kan je beter een secte noemen die anderen uitsluit. IS heeft alle kenmerken van een secte hoewel een charismatische leider ontbreekt, wat op zich wel logisch is want als die leiders ook zelfmoord zou moeten plegen heb je om de haverklap nieuwe leiders nodig.

Leiders plegen geen zelfmoordaanslagen, dat doen de loopjongens. Schijnbaar is er in sommige delen van Europa een sociaal economisch maar ook ideologisch klimaat ontstaan waardoor haat predikers jongeren kunnen inspireren tot dit soort aanslagen. Als je je verdiept in de achtergrond van deze zelfmoord terroristen gaat het vaak om jongeren die nog niet zo lang geleden Westerse waarden aanhingen en in korte tijd radikaliseerden en zelfmoord het ultieme doel is geworden. De haat tegen ons zit diep geworteld bij deze jongeren en de vraag is nu hoe je deze blijkbaar grote groep jongeren op andere gedachten kunt brengen.

image

Naast de verschrikkingen in Parijs en de terreurdreiging die daarop volgde was het dan ook een mooie actie van een Moslim die op de Place de la Republique geblindoekt ging staan met twee bordjes:  “I am a Muslim, but they tell me I’m a terrorist.” en :”I trust you. Do you trust me. If so, hug me.”. Als je op ‘Hug a Muslim’ googled is dit al een wat langer lopend initiatief wereldwijd, er zijn vele foto’s te vinden. Mooie actie, moeten we hier ook doen, grote spontane ‘Hug’ acties gaan organiseren!

Terrorisme los je niet op door inlichtingen verzamelen en repressie alleen maar primair door de voedingsbodem van terrorisme weg te nemen op basis waarvan jongeren zich hierbij aansluiten. En dat doe je door bruggen te bouwen en zelf de dialoog aan te gaan onder het motto:

“Verbeter de wereld, begin met een Hug”

#HugForPeace

%d bloggers like this: