Homo Sociologicus

Tijdens een persconferentie deze week, uitgezonden door CNN, vertelde de gouverneur van New York, Andrew Cuomo, dat zijn corona crisisteam bij de afweging om tot een lock down over te gaan een risico analyse had gemaakt en dat ze zich meer zorgen hadden gemaakt over de vraag of de ‘essential workers’ hun werk zouden blijven doen dan over de vraag of de rest van de bevolking thuis zou blijven. Wat zou er gebeurd zijn als de werkers in de gezondheidszorg thuis zouden blijven omdat ze tijdens hun werk niet het risico wilden lopen besmet te raken? En wat zou er gebeuren als de politie en de brandweer om dezelfde reden hun werk niet meer zouden doen en er geen mensen meer zouden zijn voor de handhaving?

Deze angst bleek ongegrond, vertelde Cuomo. Tot verbazing van het crisisteam gingen alle onmisbare mensen in de zorg, bij de politie en brandweer, maar ook degenen die werkten in het transport en de distributiesector gewoon aan de slag ondanks het risico dat ze daarmee liepen en zonder zich te beklagen of meer salaris te eisen om dit risico te compenseren. Puur rationeel gedacht hadden deze ‘essential workers’ immers ook kunnen besluiten dat de voordelen van thuis blijven opwegen tegen de nadelen die het naar hun werk met zich mee zou brengen en daarvoor een compensatie kunnen eisen. Zeker in de Amerikaanse samenleving, waar de marktwerking in alle sectoren leidend is, zou je dit kunnen verwachten.

In tijden van crisis gedraagt de mens zich dus eerder als Homo Sociologicus dan Homo Economicus. Het fundament van de Homo Economicus is dat de mens, al naar gelang de middelen waarover ze beschikt, de best mogelijke keuzes maakt op basis van zijn voorkeuren. De Homo Sociologicus zal, staande voor een keuze, niet doen wat hij het liefst wil, maar doen wat de gewoonte en waarden die door zijn omgeving hem voorschrijven, ook al gaat dat tegen zijn eigenbelang in. Waar de grondslag van de Homo Economicus het logisch handelen is, is dat van de Homo Sociologicus het niet logische handelen.

Een mooie observatie van Andrew Cuomo maar tegelijkertijd geeft het aan dat zo’n crisisteam dus blijkbaar totaal geen zicht heeft op het niet logische handelen van de mensen waarvoor zij beleid maken. Blijkbaar staan de beleidsmakers en politici die in zo’n team zitten te ver af van de praktijk om hier zicht op te hebben.