Fasten your seatbelts!

Maandagavond, na de persconferentie van Rutte en De Jonge, keek ik in mijn agenda naar alle afspraken die ik de komende tijd heb staan en die, gezien alle nieuwe maatregelen, niet meer door kunnen gaan. Na een aantal weken weer lekker bezig te zijn geweest ontstonden er plots allerlei gaten in mijn agenda, hé wat jammer dacht ik toen, het loopt net allemaal zo lekker…

Om even niet met de corona bezig te zijn besloten we naar de laatste aflevering van de Zweedse serie Stockholm Requiem op Netflix te kijken maar daar wordt je ook niet echt vrolijk van. De drie hoofdrolspelers die als politie-inspecteur allerlei misdaden moeten oplossen hebben het in hun prive leven ook niet makkelijk, de een zijn vrouw wordt overreden en zijn gehandicapte broer vermoord, de ander gaat scheiden en krijgt daardoor psychische problemen en de derde haar man met kanker blijkt al een tijd kanker te hebben, iets dat hij jaren voor haar verborgen heeft gehouden. Ten dan blijkt in de laatste aflevering één van die drie hoofdrolspelers ook nog eens een seriemoordenaar te zijn die daar ook nog mee weg komt. Een somber drama tegen de achtergrond van het donkere Zweedse landschap waarin goed en kwaad dicht bij elkaar blijken te liggen.

Daarna kwamen de Apjes van mijn kinderen die somber waren over al die beperkingen en dan ga je, als ouder, tegen beter weten in, hun somberte bagatelliseren en ze voorhouden dat er nog genoeg leuke dingen overblijven om je op te verheugen – hoewel het nu een stuk moeilijker is ze hiervan te overtuigen dan in maart, toen de corona voor de eerste keer de kop opstak. Dat merkte ik gisteren ook bij mijn studenten die vanaf half maart online les krijgen en nu onder strenge voorwaarden hybride de lessen en werkgroepen volgen. Ik merk dat ze al deze nieuwe maatregelen gelaten ondergaan en beseffen dat dit nog maar het begin is en er nog meer gaat volgen, elke fysieke les kan de laatste zijn. Zij hebben dan ook alle reden pessimistisch te zijn over hun nabije toekomst.

De hogeschool waar ik lesgeef is gestopt met het melden van nieuwe corona gevallen omdat het er teveel zijn. Langzaam neemt het aantal fysieke bezoekers van mijn lessen af en stijgt het aantal studenten dat online de lessen volgt en heb ik vaak meerdere studenten online die zich willen laten testen, op de uitslag van een test wachten, voor de tweede of zelfs al derde keer getest worden of op dit moment corona hebben, sommige daarvan merken daar niet veel van en volgen gewoon de lessen vanaf hun kamer. Toen ik voor de zomer online lesgaf merkte ik daar niet veel van, nu wel.

Dan merk je als docent of ouder dat het jouw taak is de jonge generatie hoop en perspectief te geven, iets dat niet makkelijk is omdat het momenteel niet alleen gaat om de corona pandemie maar ook om de verslechterende economie en de banenmarkt die het voor afstudeerders moeilijker maakt een baan te vinden, de klimaat crisis, de discussie rond het racisme, de chaotische verkiezingen in de VS en de harde Brexit waar we op af stevenen. Jong zijn en een onbezorgd leventje leiden is er op dit moment niet bij en dat maakt het voor de zich op de arbeidsmarkt voorbereidende generatie niet makkelijk. Ik heb het daarom tijdens de lessen niet meer over de corona omdat ik merk dat mijn studenten daar niet echt vrolijk van worden.

Twee weken geleden was de Amerikaanse journalist Bob Woodward bij Andrew Marr show bij de BBC op de zondagochtend naar aanleiding van zijn boek over Trump Rage. Ook hij had het over al deze ontwikkelingen en waarschuwde ons met de woorden ‘Fasten your seatbelts!’ Met andere woorden: we staan voor zware tijden dus bereid je er maar op voor dat het allemaal nog veel erger wordt.

Een somber toekomstbeeld met geen perspectief dat alles beter wordt op de korte termijn. Niemand weet hoe lang dit allemaal gaat duren, of we op het dieptepunt zitten of dat alles zo nog erger wordt en wat er allemaal nog meer op ons afkomt. Ondertussen wordt een hele generatie jongeren volwassen in een wereld vol problemen en zonder perspectief op een betere toekomst. Een prima basis eigenlijk voor deze getraumatiseerde generatie om in verzet te komen tegen de generaties die dit allemaal veroorzaakt hebben…

Posted in Politics | Tagged , , | Leave a comment

Het beeld en de context

Bovenstaande foto werd door de Duitse fotograaf Thomas Hoepker gemaakt op 9 september 2001 in New York met op de achtergrond de rook van de zojuist ingestorte Twin Towers van het World Trade Center in New York. De toeschouwers op de voorgrond zien iets gebeuren waarvan ze waarschijnlijk zullen beseffen dat dat het een grote impact zal hebben zonder te weten wat de gevolgen hiervan echt zullen zijn.

Hoepker heeft lang geaarzeld om deze foto te publiceren omdat hij niet wist wat de familie van de slachtoffers zou denken, zonder de rook op de achtergrand zou je immers denken dat de mensen op de voorgrond gezellig met elkaar zaten te praten. Toen Hoepker vijf jaar na 9/11 besloot deze foto toch te publiceren kwamen er reacties van de New Yorkers op de foto die het niet eens waren met de context waarin Hoepker de mensen op de foto presenteerde als zouden ze op het moment van het maken van de foto niet geraakt zijn door wat ze in de verte zagen gebeuren. De reactie van de man rechts op de foto Walter Sipser:

De vrouw met de zonnebril op de foto die naar ons toe kijkt is zelf fotografe en had besloten na de aanslag zelf geen foto’s te maken om haar handen vrij te hebben voor het geval ze anderen zou kunnen helpen. Waar de gefotografeerden zich vooral aan stoorden is dat de fotograaf zijn eigen context aan de foto gaf en geen rekening hield met de intenties van de betrokkenen op de foto die hij een heel andere context gaf dan de intenties van de betrokkenen zelf op het moment van de opname.

Deze week zag ik bovenstaande foto van een verkiezingsbijeenkomst op 24 september j.l. in Jacksonville in Florida waar Trump zijn aanhangers toespreekt. Wat opvalt is dat zowat alle aanhangers van Trump op deze foto een mondkapje dragen, iets dat op eerdere foto’s van verkiezingsbijeenkomsten juist niet gebeurde. Blijkbaar een verandering in de strategie van Trump die tot nu toe altijd het gebruik van mondkapjes bagatelliseerde. Wel viel me links op de foto de bewaking op en de mensen met een rood T-shirt die blijkbaar het publiek in de gaten houden.

Van deze zelfde bijeenkomst is deze foto. Zoals je kunt zien is er op grote afstand achter Trump een apart vak gemaakt voor zijn aanhangers waarbij waarschijnlijk iedereen gevraagd is een mondkapje te dragen. Tevens valt de grote afstand tussen Trump en zijn publiek op maar ook de plaatsing van het vak voor de fotografen helemaal rechts op de foto.: als je vanuit dat vak Trump fotografeert krijg je van zelf het afgezette vak met zijn aanhangers met mondkapje te zien en niet de rest van zijn aanhang elders op de lokatie.

Blijkbaar heeft de campagnestaf van Trump dus de nodige maatregelen genomen om er zowel voor te zorgen dat Trump afstand bewaard tot zijn publiek zodat hij zelf geen risico loopt, en tegelijkertijd de pers te zien krijgt wat zij de Amerikaanse kiezers wil laten zien: dat de Trump aanhangers wel degelijk mondkapjes dragen. Op bovenstaande foto kan je zien dat daar een strakke regie aan ten grondslag ligt en het vliegtuig van Trump achter het podium met zijn aanhangers al klaar staat om te vertrekken.

Zonder context kan je dus alle kanten op als je een foto publiceert en de drie foto’s geven allemaal een ander beeld van dezelfde bijeenkomst waarbij iedereen deze beelden kan gebruiken om zijn eigen boodschap uit te dragen. Wel een beetje naïef om te denken dat het Amerikaanse publiek de plotseling andere houding van Trump ten opzichte van het dragen van mondkapjes niet doorziet maar blijkbaar is in het Amerika van Trump alles mogelijk.

Posted in Politics | Tagged , , | Leave a comment

9.000 km

Na op het strand van Scheveningen op een terras in de zon te hebben gezeten reden we rond acht uur terug naar Amersfoort en zag ik in de achteruitkijkspiegel van mijn auto een spectaculaire zonsondergang veroorzaakt door de 9.000 kilometer verderop in het westen van de US woedende branden die hier aan de andere kant van de oceaan hun impact hebben op onze atmosfeer waardoor ik weer eens besefte hoe kwetsbaar wij zijn en niet in staat iets te doen aan de teloorgang van ons klimaat waardoor deze zonsondergang ook iets onheilspellends kreeg.

Posted in Culture, Traveling | Tagged | Leave a comment

China’s intimidatie politiek

Vandaag werd bekend dat de Australische journalisten Bill Birtless en Michale Smith onder begeleiding van een diplomatieke escorte uit China gevlucht zijn nadat ze door de Chinese autoriteiten onder druk werden gezet. De twee zouden banden hebben met de presentatrice Cheng Lei, die de Australische nationaliteit heeft, en momenteel onder ‘residentieel toezicht’ staat waarbij China zich beroept op de staatsveiligheid. Hoe dat toezicht eruit ziet weten we van Ai Weiwei die dit residentieel toezicht zelf heeft ondervonden en zijn detentie en verhoor ervaringen in beeld heeft gebracht.

Ai Weiwei terwijl hij ondervraagd werd

Dit deed me denken aan de zaak van de voormalig president van Interpol, Meng Hongwei, die in oktober 2018 plots verdween totdat na verloop van tijd bleek dat hij werd vastgehouden door de Chinese autoriteiten vanwege de beschuldiging van omkoping. Terwijl Meng Hongwei de baas was bij Interpol werden door de Chinese overheid tal van verzoeken aan Interpol gedaan om Chinese bestuurders en zakenmensen te kunnen ondervragen over beschuldigingen met betrekking tot corruptie. Blijkbaar deed Meng Hongwei niet wat de Chinese overheid wilde en heeft hij dit moeten bekopen met ontvoering en een strafrechtelijke vervolging.

Meng Hongwei verliet Frankrijk, waar hij woonde en Interpol gevestigd is, op 20 September 2018 en en kwam vijf dagen later in China aan na een vlucht uit Stockholm, diezelfde dag stuurde hij zijn vrouw Grace Meng een emoji van een mes, suggererend dat hij gevaar liep. Blijkbaar zijn de Chinese autoriteiten in staat het hoofd van Interpol ongezien uit Europa op transport te zetten naar China zonder dat dit opvalt. Je zou toch verwachten dat het hoofd van de organisatie die de grootste database met gegevens over criminelen beheerd waarop 194 landen toegang hebben beter beveiligd is.

In de pers kwamen er berichten dat hij werd beschuldigd van het bevoordelen van een cybersecutity bedrijf. Op 4 oktober deed zijn vrouw aangifte van vermissing van haar man waarna ze door de politie moest worden beschermd omdat ze werd bedreigd via de telefoon en via het internet. Twee dagen later kwam er een officieel verzoek om opheldering van Interpol aan China over zijn status.

De Chinezen reageerden daarop door te stellen dat Meng Hongwei werd beschuldigd van omkoping terwijl hij voor de kustwacht en later als onderminister verantwoordelijk was voor de openbare orde. Tevens ontving Interpol een brief van Meng Hongwei waarin hij ontslag nam, een beslissing die hij volgens zij vrouw onder politiek druk heeft genomen.

Meng Honwei tijdens zijn proces

Op 20 juni 2019 verklaarde Meng Hongwei dat hij schuldig was en voor 14.5 miljoen yuan, d.w.z. 2.11 miljoen dollar, aan steekpenningen had aanvaard. Op 21 January 2020 werd hij veroordeeld tot 13,5 jaar gevangenis en het terugbetalen van 2 miljoen. Hij ging niet in beroep tegen zijn veroordeling.

Overigens probeerden de Russen in de strijd om de opvolging van Meng Hongwei een eigen kandidaat naar voren te schuiven: Aleksandr Prokopchuck, net als China hopende de Interpol database voor de eigen doelstellingen te kunnen gebruiken. Er zijn vele voorbeelden bekend van verzoeken tot uitlevering van Poetin van zijn politieke opponenten via Interpol. De lobby van de Russen voor de benoeming van de eigen kandidaat is gelukkig niet gelukt want uiteindelijk kwam de Zuid Koreaan Kim Yong Yang als nieuwe president uit de bus.

Ik heb me altijd verbaasd over het gebrek aan solidariteit tussen de 194 landen die deel uitmaken van Interpol en de ontvoering en vervolging van hun president Meng Hongwei zonder al te veel protest hebben laten gebeuren. Zelfs tot een klacht bij het Internationale Gerechtshof is het niet gekomen. Je zou toch zeggen dat Interpol het internationaal recht hoog in het vaandel heeft staan en juist als de hoogste vertegenwoordiger daarvan op een illegale wijze wordt afgezet dit grote gevolgen zou moeten hebben voor de onderlinge internationale samenwerking.

Zonder internationale weerstand tegen deze praktijken kan China doorgaan haar burgers te intimideren en journalisten monddood te make en door ons zwijgen laten we dit soort praktijken stilzwijgend toe.

Posted in Politics | Tagged , , , , , , | Leave a comment

Het verdeelde Amerika

Tot vier jaar geleden was het volgen van de verkiezingen in de VS een hobby van mij. Als er debatten waren tussen de presidentskandidaten stond ik midden in de nacht op om ze te volgen. En dan daarna schakelen tussen CNN , NBC, ABC en BBC voor het spinnen en de commentaren tot de eerste peilingen de winnaar van het debat aanwees. Heerlijk dit soort democratische rituelen, de instituties die dit soort debatten organiseerden en de moderatoren die hun best deden het debat in goede banen te leiden.. Uiteindelijk won er dan iemand de verkiezingen en dat was dan dat en daar deden we het dan maar weer mee de komende vier jaar.

Dit jaar ben ik nog geen één keer vroeg opgestaan om een van de conventies te volgen. Het doet gewoon pijn te zien dat een land dat lang ons voorbeeld was zichzelf ten gronde richt en afglijdt tot een intern verdeeld land waar iedereen met elkaar overhoop ligt en er geen gemeenschappelijk noemer is waarop men zich kan vinden. Stad vs. platteland, Democraat vs. Republikein, wit tegen zwart, extreem rijk vs. middenklasse: de tegenstellingen zijn enorm in de VS en het debat wordt niet meer gevoerd volgens de traditionele spelregels maar online op twitter en op straat. Wat mij daarbij vooral is verbeten toon van het debat en de hoog oplopende emoties waaruit een diepgeworteld wantrouwen blijkt tussen de politieke opponenten maar ook bij de journalisten die er vaak zichtbaar moeite mee hebben onafhankelijk te blijven.

Wat er ook gebeurd, of Trump nu wint of Biden, de grote verliezers van deze verkiezingen zijn de Amerikanen zelf.

Populisme en polarisatie voeren de boventoon en het politieke debat wordt gedomineerd door het eigen gelijk en het in een kwaad daglicht zetten van je tegenstanders. Ondertussen is er steeds meer maatschappelijke onrust, een toenemend aantal werklozen, krimpt de Amerikaanse economie en loopt de VS het risico haar positie als politieke en economische wereldleider te verliezen. Voor het eerst in de geschiedenis wordt een wereldmacht niet door een concurrerende mogendheid om zeep geholpen maar door het volk zelf dat niet in staat is samen te leven en tot een politieke consensus te komen.

Het is nog maar de vraag of de presidentiële debatten, die gepland staan in oktober, door zullen gaan, daar is al veel gedoe over geweest. Tevens verschijnen er steeds meer berichten dat het niet vanzelfsprekend zal zijn dat de verliezer van de verkiezingen zich bij de uitslag zal neerleggen en het nog wel even zal gaan duren voordat de uitslag definitief bekend is. Allemaal zaken die het democratische gehalte van de verkiezingen in de VS onderuit halen en een trendbreuk zijn met het verleden.

Ondertussen grijpt Poetin de interne focus van de VS en het gebrek aan leiderschap aan om oppositieleider Aleksej Navalny uit te schakelen en Belarus over te nemen en kan Yi Jinping de weerstand in de provincie tegen het centraal gezag van de Oeigoeren, Mongolen en in Hong Kong aanpakken. Gelukkig hebben we Angela Merkel nog die zich hard maakt voor Navalny, vanuit de VS blijft het echter helaas stil. Niet zo gek want Donald Trump maakt er tegenwoordig zelf ook gebruik van zijn politieke tegenstanders zwart te maken en er alles aan te doen hun democratische recht om te stemmen te ontnemen, geen wonder dat hij twijfelt aan de bewijzen tegen de Russen.

Posted in Politics | Tagged , , , , , | Leave a comment

Macht en vrijheid

In januari 1945 werden 8 Franse journalisten door het Amerikaanse State Department uitgenodigd een bezoek te brengen aan de VS. Onder hen bevond zich Jean-Paul Sartre die voor het eerst een land buiten Europa bezocht en dan nog wel het land dat hij in zijn jeugd adoreerde. Nick Carter en Buffalo Bill vormden voor hem het tot de verbeelding sprekend alternatief voor de verstikkende sfeer van het Franse platteland waar hij opgroeide.

Volgens biografe Annie Cohen-Solal waren er in de Tweede Wereldoorlog twee dominante stromingen die zich tegen de Duitse bezetting keerden en dat ware de Gaulisten, vooral geïnspireerd door nationalistische en christelijke waarden, en de communisten die het best georganiseerd waren en het meeste effectief weerstand boden en zich lieten inspireren door Moskou. Sartre was een voorstander van een ‘Derde Weg’, namelijk een stroming die zich niet op Moskou maar op New York liet inspireren. Samen met een aantal andere Franse intellectuelen zoals Albert Camus, had hij tijdens de oorlog een poging gedaan de naoorlogse samenleving een alternatieve ideologie te verschaffen omdat hij bang was dat het Gaulisten en de communisten een autoritaire samenleving voorstonden.

De Amerikaanse samenleving stond toen voor waarden als vrijheid en de democratie en veel Amerikaanse soldaten hadden hun leven gegeven om ons te bevrijden. Amerika was toen voor ons Europeanen het morele kompas waar wij ons op richten en Sartre was dan ook zeer nieuwsgierig wat hij daar zou aantreffen. In Amerika aangekomen ging hij in gesprek ging met de vertegenwoordigers van de overheid maar ook met de gewone Amerikanen en kwam hij er snel achter dat democratie en vrijheid relatieve begrippen zijn en de politieke macht ongelijk verdeeld veroorzaakt door openlijk racisme en grote inkomensverschillen. Zo ideaal als hij verwacht had voor zijn bezoek was de Amerikaanse samenleving dus ook niet.

Dit overkwam Sartre wel vaker. Elke keer als hij weer een buitenlandse reis maakte naar een aansprekend land in transitie zoals naar Rusland, Cuba of China was hij in eerste instantie positief over de hervormingen die hij daar aantrof maar zag hij naar verloop van tijd ook wel de schaduwkanten, met name als het ging om het misbruik van macht door degenen die het voor het zeggen hebben en het gebrek aan vrijheid voor de burgers, een mechanisme dat je aantreft in alle landen met een dominante ideologie.

De ‘Derde weg’ die Sartre voorstond werd geen succes, deze ideologie was na de Tweede Wereldoorlog vooral een hobby van Franse intellectuelen en het bleek niet mogelijk deze te vertalen naar een politiek programma. Bij de eerste verkiezingen in Frankrijk na de oorlog ging het dan ook vooral om de strijd tussen de Gaulisten en de communisten. Waar Sartre wel succesvol in was was het opkomen voor burgers die de dupe waren geworden van op macht beluste politici. Hij zag het als een belangrijke taak voor intellectuelen op te komen voor onschuldig veroordeelde burgers, zeker omdat zij toegang hadden tot de media.

Volgens Sartre is het de taak van de intellectueel de machthebbers altijd aan te spreken op de rechtvaardiging van hun machtsbasis. Een goed voorbeeld daarvan is zijn kritiek in 1958 op Generaal De Gaulle die toen een politieke come-back wilde maken. Sartre reageerde hierop fel met een artikel onder de kop ‘De pretendent’ in L’Express. Sartre verafschuwde De Gaulle’s opvatting over diens persoonlijke macht op basis van zijn speciale verhouding met het land.

Sartre “Degene die verklaart ‘De Gaulle is de enige die…’ praat onzin. Uw kandidaat staat meer bekend om de koppigheid waarmee hij tegen bepaalde dingen is dan om de breedte van zijn economisch en sociaal bewustzijn. Als er onder de menselijke soort slechts één man bestaat met kennis, kennis die hij als enige kan bezitten en die hem het recht geeft invloed uit te oefenen op ons leven, ook al is dat als een goede vader, als zijn daden altijd rechtvaardig en goed zijn alleen al vanwege het feit dat ze uiting zijn van zijn wezen, dan valt de menselijke soort als een kaartenhuis in elkaar: dan is er geen mens meer, maar een supermens en voor de rest dieren. Laten we begrijpen dat men een land niet uit zijn machteloosheid haalt door één man met almacht te bekleden… ‘Ja’, dat is de droom, ‘Nee’ is het ontwaken. Het is hoog tijd dat we weten of we willen opslaan of slapen.”

De laatste jaren van zijn leven werkte Sartre aan ‘Macht en vrijheid’ wat zijn afsluitende filosofische werk had moeten worden en hij niet heeft kunnen afronden. Twee begrippen die als communicerende vaten met elkaar te maken hebben want de vrijheid van de een kan soms een inbreuk zijn op de vrijheid van een ander en dat geeft het begrip vrijheid een relatieve en begrensde betekenis. En tegelijkertijd hebben leiders die niet veel op hebben met onze vrijheid en zichzelf superieur vinden ten opzichte van anderen onze voorkeur, kijk maar om je heen. Dan is de volgende vraag waarom sommige mensen zich superieur achten ten opzichte van anderen en anderen niet, daar moet ik nog eens induiken…

Posted in Blog, Politics | Tagged , , , | Leave a comment

La Pouëze

Aangeland in La Pouëze in een table d’ hōtes met alleen maar Fransen waagde ik het tijdens het diner de vraag te stellen wie van de aanwezigen geloofde dat er na de dood nog iets anders bestaat dan het niets. Ik zat per slot van rekening in het dorp waar Sartre en De Beauvoir tijdens de tweede wereldoorlog regelmatig verbleven, Sartre Huis Clos schreef en Simone de Beauvoir lange wandelingen maakte langs de rivieren de Erdre en de Brionneau, daar zou zo’n vraag een mooi aanleiding moeten zijn voor een goed gesprek tijdens het diner was mijn gedachte.

Dat had ik beter niet kunnen zeggen. Geschokt en vol onbegrip keken ze mij aan alsof ik uit een andere wereld kwam.. Natuurlijk is er ‘iets’ na de dood, over het ‘wat’ kun je discussiëren vonden mijn tafelgenoten, maar ze wisten met zekerheid te stellen dat het na de dood niet afgelopen is. De een omdat ze nu eenmaal katholiek was en de ander omdat hij geloofde in zen en yoga en spirituele ervaringen had gehad die hem ervan hadden overtuigd dat er meer is dan we kunnen bevatten. Geen van de Fransen begreep hoe je kan leven zonder geloof in een leven na de dood want waar haal je dan je normen en waarden vandaan?

Een heftige discussie dus op basis van mijn vraag en ik legde mij uit dat je volgens mij als mens wel degelijk een betekenisvol leven kan leven als je niet in een alwetende en almachtige God gelooft die ons bevattingsvermogen te boven gaat. Je normen en waarden haal je uit de omgang met de anderen om je heen die je vormen tot wie je bent.en daar heb ik geen hogere macht voor nodig. Ronduit schokkend vonden ze deze redenering, het existentialisme is blijkbaar helemaal verdwenen in het land van Sartre, De Beauvoir en Camus.

Waar hebben ze het dan wel over die Fransen aan de dis? Vooral over waar ze vandaan komen, wat ze van het eten vinden en hun favoriete onderwerp, de wijn! Elke keer als er een nieuw gerecht wordt opgediend bespreken ze de ingrediënten, hoe ze dit gerecht in hun eigen streek maken en wat ze er van vinden. Op een gegeven moment werd er tijdens het diner een tweede fles van dezelfde wijn opengemaakt en de dame die het eerste van deze wijn dronk keek zuur en zei dat de fles niet goed was. Er volgde een hele discussie over de fles en uiteindelijk werd de wijn, nadat iedereen deze tweede fles had geproefd, toch goedgekeurd, een serieus spel van proeven en discussiëren waarbij iedereen kon laten zien wie hij of zij was.

Drie gasten de we op deze manier hebben leren kennen werkten in Frankrijk in de zorg en hadden nu voor het eerst sinds de lock down een paar dagen vrij. Vergeleken met de Nederlandse lock down was die totaal en met een enorme impact op zowel hun werk als privé leven. Zo moest een verpleegster een lange tijd met één mondkapje werken en lange dagen maken terwijl haar partner meer dan 100 km verderop woonde waardoor ze elkaar zeven weken niet konden zien.

Onder zulke omstandigheden wil je natuurkijk liever even genieten van de Franse keuken dan moeilijke gesprekken te voeren over het existentialisme met een Nederlander die al die tijd zonder al te veel risico online les heeft gegeven..

Een merkwaardige zomer deze zomer van 2020.

Posted in Culture, Philosophy, Religion | Tagged , | Leave a comment

De wereld in wording

Op mijn middelbare school kreeg ik les van Pater Beemsterboer en dat was wel de meest bijzondere docent die ik mij uit mijn schooltijd kan herinneren. Voorin het leslokaal had hij met grote letters het begrip RELATIVEREN geschreven en op dat begrip kwam hij tijdens zijn lessen steeds terug. Beemsterboom gaf geschiedenis en was de redacteur van het lesboek ‘De wereld in wording’ dat ik nu nog steeds in mijn boekenkast heb staan (twee delen). Nu ik Nietzsche gelezen heb besef ik pas hoe goed deze titel gekozen is .De ondertitel van dit boek is ‘semi concentrisch’ wat duidt op het feit dat er ook aandacht werd besteed aan de niet westerse geschiedenis, ook toen al dus.

Beemsterboer had een oorspronkelijk methode van les geven waardoor je graag naar zijn lessen ging, zo kon hij plots de les stil leggen als er een insect in het lokaal rondvloog en dan ging hij er met een vliegenmepper in zijn zwarte lange habijt achteraan. Ook zijn wijze van beoordeling was anders dan bij de andere docenten. Zo vertelde hij dat hij bij het nakijken van opdrachten boven aan de trap ging staan en alles naar beneden gooide en de proefwerken die het verst vielen het hoogste cijfer gaf, daar was veel werk van gemaakt, dus waren die het zwaarst. En dat leverde dan in de klas weer mooie discussies op over de relatieve waarde van het maken van proefwerken en het nakijken door de docent.

In principe kreeg iedereen een voldoende en je kon op twee manieren een hoger punt van maken. De eerste was door voor de les een samenvatting in te leveren van de stof en dat feit alleen al was een extra punt waard. In een les gaf hij dan uitleg aan de hand van deze samenvattingen. Tevens kon je door een slimme opmerking een bonuspunt krijgen en als je heel slim was, namelijk door iets te zeggen wat hij zelf nog niet gerelativeerd had, kon je een kroonpunt krijgen. Dit hield hij bij in een schriftje en ik heb twee keer een kroonpunt van hem gehad waardoor ik op mijn lijst een 10 kreeg, de enige van mijn jaargenoten.

Op een gegeven moment zei hij iets over mij omdat ik iets niet gedaan had en toen had ik van een vel papier een prop gemaakt en dat naar zijn hoofd gegooid. Als reactie daarop organiseerde hij toen een tribunaal voorin de klas met een jury van drie klasgenoten, hem als aanklager en ik mocht mijzelf verdedigen. Ik weet niet meer precies wat de uitkomst was maar het was een van de mees leuke lessen die ik mij kan herinneren.

Docenten kunnen een belangrijke rol spelen in de ontwikkeling van jong volwassenen en persoonlijke aandacht is daarbij essentieel. Dat merk ik zelf nu ik zelf les geef en veel plezier beleef aan de interactie met studenten.

Posted in Blog | Tagged | Leave a comment

Dat ellendige ikje

Interview met de schrijver Sander Kollaard, ‘Ik heb een scherp oog voor ziekte en slijtage’, NRC Weekend, 27 – 28 juni 2020.  

‘Dat lijkt me een natuurlijke behoefte: je wilt niet meer alleen dat ellendige ikje zijn, je wilt onderdeel zijn van het grote verhaal. Liefst een waar verhaal, voor zover we kunnen weten wat waar is, natuurlijk.’

Nog niets van Sander Kollaard gelezen maar las wel een mooi interview met hem in het NRC en deze uitspraak bleek hangen. Het individu versus het grote verhaal dat alleen kan voortbestaan via de anderen die dit verhaal met je delen. Niet op zoek dus naar je eigen verhaal maar het collectieve dat betekenis geeft aan het leven van allen die het delen.

Psychiater Dirk de Wachter uit ‘De kunst van het ongelukkig zijn’.  

‘Streven naar geluk als levensdoel is een vergissing. Streven naar zin en betekenis is daarentegen waar het in het leven om draait’.

Het streven naar geluk is een individuele zaak en als levensdoel moeilijk te bereiken, iedereen geeft daar zijn eigen betekenis aan. Hele volksstammen zijn op zoek naar dit geluk en er is een hele boekenkast volgeschreven aan zelfhulpboeken die allemaal de pretentie hebben dit ongrijpbare geluk dichterbij te brengen. Zin en betekenis zijn echter begrippen die je kunt koppelen aan het grote verhaal zoals Sander Kollaard het noemt. Zin en betekenis krijgt het leven als je samen met anderen een verhaal deelt en je je verbonden voelt met elkaar. Door ons communicatieve handelen wordt in het dagelijks leven al communicerend onze leefwereld tot stand gebracht en krijgt ons leven betekenis. Geluk is iets ongrijpbaars en een individuele ervaring terwijl zin en betekenis ontstaan door de interactie tussen mensen.

Emily Esfahani Smith geciteerd uit haar boek ‘De kracht van betekenis’ in een artikel van Margreet Vermeulen ‘We mogen weer ongelukkig zijn’ in Sir Edmund 30 december 2017.

‘Het najagen van geluk leidt ons af van zaken die meer voldoening en bevrediging geven. Mensen die geluk nastreven zijn eigenlijk op zoek naar betekenis, ze willen zich verbonden voelen met anderen, een doel hebben in het leven, iets bijdragen aan de gemeenschap, zin ervaren. Geluk is daarvan een bijproduct.’

Emily Esfahani Smith voegt een nieuwe dimensie toe en ziet geluk en betekenis niet als elkaar uitsluitende begrippen maar stelt dat mensen die geluk nastreven eigenlijk op zoek zijn naar betekenis. Hierdoor is het streven naar geluk niet alleen een individuele zaak maar ligt achter het streven naar geluk een verlangen verbonden te zijn met elkaar en iets te kunnen bijdragen aan de samenleving. Wanneer je alleen op zoek bent naar een individuele piekervaring of een geluksgevoel dan streef je dus eigenlijk onbewust naar zin en betekenis door onderdeel te worden van een gemeenschap die collectief een gemeenschappelijk verhaal deelt. Vandaar het succes van de vele goeroes die spirituele groei beloven aan hun volgelingen.

Donald Trump, June 26th 2020 when asked about his plans for his second term.

‘Well, one of the things that will be really great, you know, the word experience is still good,” Trump said while turning to the audience. “I always say talent is more important than experience. I’ve always said that. But the word experience is a very important word. It’s an, a very important meaning.’

Donald Trump is natuurlijk het grote voorbeeld van het doorgeslagen ‘Ikje’ dat alleen maar op zoek is naar het geluk voor zichzelf en zijn naasten en totaal geen ‘Groot Verhaal” in zijn bagage heeft. Gevraagd om een visie op zijn tweede regeringstermijn kwam hij met een verhaal over talent en ervaring en dat zijn allemaal individuele begrippen. Bij het toelaten van arbeidsmigranten wil Trump dat er niet alleen naar ervaring wordt gekeken (=bewezen kwaliteit) maar is talent (=subjectief oordeel) volgens hem belangrijker. Zijn missie voor de volgende regeerperiode samenvatten als alleen maar MAGA (Make Amercian Great Again) is wel erg mager en heeft, Trump kennende, alleen maar te maken met de beurswaarde en niets met de Amerikanen met elkaar verbinden. Zou Donald Trump de afgelopen 3,5 jaar in het Witte Huis uit gelukkig zijn geweest? Ik heb hem in ieder gelaat in al die tijd niet zien lachen…

Showcase - Door het Ik-tijdperk
Posted in Culture, Philosophy, Politics, Religion | Tagged , , , | Leave a comment

Weg uit de stad

Dit weekend stond er in interview met Jaap van Dissel van het RIVM en voorzitter van het Outbreak Management Team (OMT) in de NRC waarin hij aangaf dat we het coronavirus niet op korte termijn kwijt zullen raken en dat het nog vaak terug zal komen, zeker in Nederland met zoveel internationale contacten. ‘We hebben de eerste fase opgevangen, nu gaat het erom hoe je dat voortzet.

In dat zelfde NRC stond een artikel over de internationale kunstmarkt, goed voor een omzet van ongeveer 58,6 miljard euro, die door de corona pandemie nagenoeg is stilgevallen. Als er één markt internationaal is dan is deze markt het wel en tot nu toe werden de meeste transacties op deze markt gedaan op de internationale kunstbeurzen in Basel, Parijs of New York en natuurlijk onze eigen Tefaf in Mastricht. Afgelopen maart, toen het coronavirus in China en Italië al om zich heen greep, vlogen de rijken der aarde met hun privé vliegtuigen op Maastricht Aachen Airport om deze beurs te bezoeken. Deze beurs was gestart op 5 maart terwijl overal elders in Europa grote publieksevenement werden gesloten en zes dagen later werd deze beurs vroegtijdig gesloten nadat een Italiaanse kunsthandelaar positief op corona was getest.

NRC redacteur Arjen Ribbens interviewde een aantal betrokkenen bij de internationale kunsthandel en kwam tot de conclusie dat er waarschijnlijk lage tijd geen internationale kunstbeurzen meer zullen zijn en dat het de vraag is of ze ooit weer gehouden zullen worden. ‘Kunstbeurzen zijn voor lange tijd dood, misschien wel voor altijd’, aldus de New Yorkse galeriehouder Magda Sawon eind april in een artikel op Artnet. Uit een onderzoek blijkt dar de galeriehouders dit jaar verwachten dat hun omzet met 72 % daalt en eenderde verwacht het niet te zullen overleven. Nanne Dekking van de Tefaf: ‘Een kunstbeurs met duizenden mensen uit vele landen op één plek bijeen, dat gaat voorlopig niet gebeuren. Nergens niet. Negentig procent van de bezoekers die de Tefaf Fall zouden bezoeken hebben de stad verlaten. Die zie je voorlopig niet.’

Een interessante case die kunstwereld omdat het aantoont dat de essentie van de corona crisis gelegen is in het feit dat de stad en het samenklonteren van mensen dicht op elkaar gevaar op besmetting met zich meebrengt en beter vermeden kan worden. De rijken hebben dat door en trekken zich bewust terug uit het maatschappelijk leven op hun buitenhuizen en privé jachten waar ze de kunsthandelaars en kunstenaars nu privé kunnen ontvangen en interessante kunst zonder de marktwerking van een beurs kunnen kopen.

Tevens toont de case aan dat de stad, als cultureel centrum, met het wegvallen van al die mooie voorzieningen als musea, theaters, restaurants en galerieën niet meer het zwaartepunt is van het maatschappelijke leven dat zich nu verplaatst naar de niet stedelijke omgeving waar je de massa kunt ontlopen en je minder risico’s op besmetting loopt. De stad is niet meer de stad van vóór de corona pandemie en als de voorspelling van Jaap van Dissel uitkomt zal het karakter van de stad de komende jaren drastisch gaan veranderen en het wel eens minder aantrekkelijker kunnen worden er te wonen, te werken en uit te gaan.

Het verdwijnen van winkels en de vele uitgaansmogelijkheden die we voor de crisis hadden maakt onze binnensteden niet meer zo aantrekkelijk als vroeger en roept vragen op als wat gaan we doen met de leegstand en hoe activeren we de stad weer als cultureel centrum als de anderhalve meter samenleving langere tijd de norm blijft? En waar liggen dan nieuwe kansen voor de stad? Hoe zou zo’n stad er dan uit moeten zien? Bij mij doet dan het beeld op van de steden in de US waar de binnensteden verpauperd zijn en iedereen in auto’s van de ene locatie naar de andere gaat voor het winkelen of een bezoek aan een bioscoop, restaurant of themapark, voor ons Europeanen niet echt een aantrekkelijk beeld.

Je een voorstelling maken van een alternatief is niet makkelijk omdat we nu eenmaal gewend zijn dat onze voorzieningen grootschalig zijn opgezet en we graag massaal voetbalwedstrijden en evenementen bezoeken, dat zit nu eenmaal in ons DNA en dat verander je niet zomaar. Noodgedwongen leren we nu genoegen te nemen met kleinschaligheid en het lokale aanbod. Afstand bewaren en massaliteit gaan nu eenmaal niet samen en met deze beperkingen zullen we de komende tijd moeten leren leven, wen er maar aan beste lezers!

Zelf dit weekend naar B&B De Oale School in Lattrop geweest om ideeën op te doen. Mijn vrouw en ik waren daar de enige bezoekers en we konden zelfs zonder problemen de grens met Duitsland overfietsen, Nederlandse automobilisten werden collectief de toegang geweigerd. Alle musea, restaurants en terrassen waren aan beide kanten van de grens dicht dus heb ik mij, onder het genot van een goed glas wijn, vermaakt met het lezen van ‘Dorpsleven’ van Amos Oz over de bewoners van Tel Ilan, een dorpje op het platteland van Israël waarin hij vertelt over de bewoners van deze kleine gemeenschap en hun onvervulde wensen en tegenslagen.

Om mij heen waren de boeren druk bezig op hun land en lagen de landerijen er prachtig bij hoewel de rust regelmatig verstoord werd door onze buren waar een kinderfeestje plaats vond dat uiteindelijk flink uit de hand liep en de buurman na afloop luid schreeuwend zijn vrouw stond uit te schelden. Net als Amoz OS in zijn boek beschrijft kunnen de emoties in zo’n kleine gemeenschap hoog oplopen…

Wat ik wel mooi vond aan zo’n lokale kleinschalige gemeenschap als Lattrop is dat iedereen er erg aardig is en alle tijd voor je heeft. Vanaf ons terras groette iedereen ons vriendelijk en de dorpsbakker en de fietsverhuurder namen alle tijd voor ons. Ook de twee dames die de B&B uitbaten waren uiterst vriendelijk en zorgden vanaf anderhalve meter goed voor ons en de desinfecterende middelen waren ruim voorradig. Een prima alternatief eigenlijk voor die Franse en Italiaanse hotels en restaurants die nooit echt hebben uitgeblonken in gastvrijheid en oog voor propere sanitaire voorzieningen.

Posted in Culture, Traveling | Tagged | Leave a comment

Homo Sociologicus

Tijdens een persconferentie deze week, uitgezonden door CNN,, Andrew Cuomo, dat zijn corona crisisteam bij de afweging om tot een lock down over te gaan een risico analyse had gemaakt en dat ze zich meer zorgen hadden gemaakt over de vraag of de ‘essential workers’ hun werk zouden blijven doen dan over de vraag of de rest van de bevolking thuis zou blijven. Wat zou er gebeurd zijn als de werkers in de gezondheidszorg thuis zouden blijven omdat ze tijdens hun werk niet het risico wilden lopen besmet te raken? En wat zou er gebeuren als de politie en de brandweer om dezelfde reden hun werk niet meer zouden doen en er geen mensen meer zouden zijn voor de handhaving?

Deze angst bleek ongegrond, vertelde Cuomo. Tot verbazing van het crisisteam gingen alle onmisbare mensen in de zorg, bij de politie en brandweer, maar ook degenen die werkten in het transport en de distributiesector gewoon aan de slag ondanks het risico dat ze daarmee liepen en zonder zich te beklagen of meer salaris te eisen om dit risico te compenseren. Puur rationeel gedacht hadden deze ‘essential workers’ immers ook kunnen besluiten dat de voordelen van thuis blijven opwegen tegen de nadelen die het naar hun werk met zich mee zou brengen en daarvoor een compensatie kunnen eisen. Zeker in de Amerikaanse samenleving, waar de marktwerking in alle sectoren leidend is, zou je dit kunnen verwachten.

In tijden van crisis gedraagt de mens zich dus eerder als Homo Sociologicus dan Homo Economicus. Het fundament van de Homo Economicus is dat de mens, al naar gelang de middelen waarover ze beschikt, de best mogelijke keuzes maakt op basis van zijn voorkeuren. De Homo Sociologicus zal, staande voor een keuze, niet doen wat hij het liefst wil, maar doen wat de gewoonte en waarden die door zijn omgeving hem voorschrijven, ook al gaat dat tegen zijn eigenbelang in. Waar de grondslag van de Homo Economicus het logisch handelen is, is dat van de Homo Sociologicus het niet logische handelen.

Een mooie observatie van Andrew Cuomo maar tegelijkertijd geeft het aan dat zo’n crisisteam dus blijkbaar totaal geen zicht heeft op het niet logische handelen van de mensen waarvoor zij beleid maken. Blijkbaar staan de beleidsmakers en politici die in zo’n team zitten te ver af van de praktijk om hier zicht op te hebben.

Posted in Philosophy, Politics | Tagged , | Leave a comment

Hoe te leven in tijden van grote onzekerheid?

Inmiddels zijn we al weer twee maanden verder na het uitbreken van de corona crisis en is er veel veranderd. De musea zijn dicht evenals theaters, bioscopen en restaurants onze leefwereld is plots ingeperkt tot onze naaste omgeving en 1,5 meter afstand tot anderen. Tijd dus voor reflectie, goede 1 op 1 a 2 gesprekken met anderen en het lezen van boeken waar je nooit eerder aan toekwam.

Een van de boeken die ik de afgelopen periode las was de ‘Kritiek van de cynische reden’ van Peter Sloterdijk verschenen in 1983. Sloterdijk stelt dat ‘perioden van chronische crisis van de menselijke levenswil eisen dat hij de status van permanent onzekerheid  accepteert als onvermijdelijke achtergrond van zijn streven naar geluk’. Dan wordt het tijd voor kynisme; dat is de levenskunst van de crisis: ‘kynisme houdt geen scepsis of relativisme in maar vrijpostigheid of durf waarbij het gaat om de moed de problemen en dilemma’s die de crisis met zich meebrengt te doordenken maar ook om de moed te durven leven.

Als je een diagnose zou maken van onze samenleving na de overrompelende uitbraak van het coronavirus zou je kunnen stellen dat de samenleving in zijn geheel ziek is en genezing op korte termijn niet mogelijk is waardoor we ons in een periode van grote onzekerheid bevinden: iedereen kan plots slachtoffer zijn. Echte oplossingen zijn op korte termijn niet te verwachten tot er een vaccin is gevonden behalve dan door ingrijpende maatregelen te nemen die betrekking hebben op ons gedrag en de manier waarop we met elkaar samenleven om de kans op besmetting of overlijden te verlagen. En daarmee hebben we niet alleen te maken met een een medische kwestie maar ook met een gedragskwestie. En ook al zou de huidige covid-19 pandemie door het beschikbaar komen van een vaccin opgelost kunnen worden, dan nog is het verstandig de wijze waarop we ons verhouden tot elkaar aan te passen, al was het alleen maar omdat toekomstige, nog veel ernstigere pandemieën niet uit te sluiten zijn.

Kortom, willen overleven vraagt aanpassen van onze levensstijl, aanvaarden dat je dingen niet kunt veranderen en binnen dat aanvaarden van de omstandigheden actief en strijdbaar zijn en een nieuwe vorm weten te vinden waarop mens en werkelijkheid zich met elkaar kunnen verhouden.

De grote vraag is nu: hoe moet je leven in tijden van grote onzekerheid? De Franse filosoof Albert Camus stelt eveneens deze vraag in ‘De mythe van Sisyphus’ met als ondertitel ‘Een essay over het absurde’. Camus stelt dat wij allemaal verlangen naar duidelijkheid omtrent ons bestaan maar daar geen duidelijk antwoord op krijgen waardoor het absurde ontstaat: de mens heeft een hevig verlangen naar waarheid en vraagt om een antwoord maar de wereld zwijgt op een onredelijke wijze. En naarmate de onzekerheid groter wordt, zoals nu het geval is, wordt de vraag hoe te leven steeds urgenter.

Hoe los je dit nu op? Camus komt in zijn essay met vier scenario’s:

  1. De sprong naar religie waardoor het irrationele en onverklaarbare betekenis krijgt, vroeger een vertrouwd concept;
  2. De sprong naar verklaren in een eindeloze poging alles wat niet verklaard kan worden binnen het domein van de rede te krijgen terwijl er steeds weer opnieuw nieuwe onzekerheden ontstaan;
  3. De sprong naar de kunst die de onzekerheid omzet in een kunstwerk dat ons opnieuw leert zien, opmerkzaam maken of van iedere gedachte of beeld iets bijzonders weet te maken;
  4. De sprong naar de depressie met de dood als ultieme consequentie wanneer men het absurde niet kan accepteren.

Dat laatste lijkt me niet zo’n goed plan en scenario 2 en 3 trekken mij het meeste aan maar omdat scenario 2 nog een lange weg te gaan heeft voordat het met oplossingen komt zou ik het liefst willen inzetten op scenario 3. Maar waarschijnlijk zal scenario 1 voor veel mensen ook zo zijn aantrekkelijke kanten hebben.

Kunst kan ons een spiegel voor houden en helpen om te gaan met ons onbehagen nu we niet meer kunnen leven zoals we gewend waren.

Posted in Art, Culture, Philosophy, Religion | Tagged , | Leave a comment

Het korte termijn denken van onze leiders

Elk jaar publiceert het World Economic Forum ‘The Global Risk Index’ en gaan in Davos onze politieke leiders en top industriëlen zich buigen over de grote onderwerpen die er toe doen. Het rapport is gebaseerd op interviews met vooraanstaande personen uit de economie en de politiek en 5 jaar gelden stond ‘the spread of infectious diseases’ op plaats 2 qua impact op de samenleving. In 2014 en 2015 was er een Ebola uitbraak die voor deze aandacht zorgde wat de hoge impact voor dit onderwerp toen kan verklaren zonder dat dit overigens daarna hoog op de politieke agenda kwam.

In 2016 was dit item al weer van de 2e naar de 8e plaats gezakt en in de laatst verschenen versie begin stond dit op de 10e plaats. Blijkbaar heeft niemand kunnen voorzien dat een nieuwe pandemie tot de reeële mogelijkheden behoort en zoveel impact zou hebben op onze economie en manier van leven.

En nu ontbreekt het na de Covid-19 uitbraak aan scenario’s, middelen en capaciteiten alsof we nog nooit eerder een pandemie gehad hebben terwijl het toch voor de hand ligt dat mondkapjes of beademingsapparatuur ruim op voorraad liggen. We waren dus gewaarschuwd maar blijkbaar zorgde het neoliberalisme ervoor dat de prioriteiten bij korte termijn winst werden gelegd, veel onderzoeksprogramma’s op dit terrein werden daarom de laatste jaren gestopt.

Global Risk Index 2020

Blijkbaar vraagt ‘Global Risk Management’ centrale sturing want als je het aan de vrije markt overlaat loop je steeds achter de feiten aan. Pandemieën hebben een lange adem en een wereldwijde doorwerking en dat vraagt een globale lange termijn aanpak.

Tegelijkertijd kan je je aanvragen wat voor zin het heeft dit soort risico analyses te maken als ze achteraf geen voorspellende waarde hebben.

Posted in Business, Politics | Tagged , , | Leave a comment

Freeman

Vier jaar geleden bezocht ik Tanzania en een dag voordat we van Nairobi terug zouden vliegen naar Amsterdam liepen we langs de receptie van ons hotel in Arusha waar we die ochtend een taxi besteld hadden en daar vroeg de Engelse receptioniste ons of we onze reispapieren wel op orde hadden. Het bleek dat je een visum nodig had om de grens over te gaan van Tanzania naar Kenia en dat je dat minimaal 5 dagen van te voren digitaal moest aanvragen.

Daar hadden we als beginnende Afrika reizigers niet aan gedacht dus terug op mijn kamer gekomen probeerde ik via de krakkemikige internetverbinding er achter te komen of er niet een spoedprocedure was, ons vliegtuig stond immers de volgende dag gepland te vertrekken. Na een paar keer een start te hebben gemaakt met het invullen van een formulier, dat halverwege het invullen zonder te worden opgeslagen verdween, advies gevraagd bij de receptioniste en zij wist handig een officieel document uit te printen met al onze gegevens zodat we in ieder geval een officieel lijkend document hadden. Verder gaf ze het advies vooral te doen wat Freeman adviseerde, onze chauffeur de volgende dag.

De volgende ochtend stapten wij in zijn auto en al snel klikte het tussen ons en Freeman. Hij sprak goed Engels en vertelde dat hij in het verleden voor een Nederlandse mevrouw die voor het Internationale Ruanda tribunaal in Arusha had gewerkt en nog steeds contact met haar had. Toen we ons probleem van het visum hadden uitgelegd moest hij even bellen maar hij kwam al snel met een oplossing. Hij zou ons naar de grens brengen, overdragen aan een fixer die ons de grens over zou helpen en dan zou er aan de andere kant een Keniaanse taxi klaar staan om ons naar het vliegveld van Nairobi te brengen. En dat allemaal voor de al eerder afgesproken prijs.

Zo gezegd en zo gedaan. Onderweg naar de grens hadden we ruim de tijd bij te kletsen en zijn we ook nog even gestopt om de door het hotel meegegeven lunch te verorberen en het was erg gezellig. Hij vertelde trots over zijn kinderen en liet foto’s zien en wilde alles weten over onze kinderen, een echte familieman. Ondertussen werden we nog een paar keer aangehouden maar dat waren we al gewend en soepel schudde Freeman de politie van zich af.

Bij de grens, die eigenlijk geen grens was maar een verzameling gebouwtjes, stelde hij ons aan iemand voor die onze koffers overnam en ons van loket naar loket loodste, stempel(s) hier en stempel daar krijgend. En natuurlijk moesten we overal ons medisch pasport tonen terwijl mijn vrouw zich continu zorgen maakte over de hygiëne en ik continu mijn handen moest ontsmetten met ontsmettingsmiddel. Iets wat we nu gewoon zijn gaan vinden maar toen een interessante typisch Afrikaans exotisch reisverhaal opleverde.

En inderdaad kwamen we met het betalen van wat geld keurig door de douane waar een stukje verderop een chauffeur uit Nairobi ons stond op te wachten in een oud barrel dat naar diesel stonk en waarvan de raampjes niet dicht konden. Ook hij reed zonder veel problemen door alle wegblokkades van de politie heen en hij vertelde dat als Freeman hier gereden had hij als Tanzaniaans chauffeur waarschijnlijk de hoofdprijs moest betalen en de reis veel langer geduurd had. Op tijd bereikte we het vrij moderne vliegveld van Nairobi en voor het het wisten zaten we in het vliegtuig terug naar Amsterdam.

Ik had Freeman mijn kaartje gegeven en toen ik thuis was kreeg ik een Facebook uitnodiging van hem die ik accepteerde en zo bleef ik op de hoogte van wat er met hem gebeurde. Twee dagen geleden kreeg ik een berichtje van hem dat het niet zo goed ging. De hele tourisme sector in Arusha ligt stil omdat er nauwelijks toeristen meer zijn vanwege de Corona en dat heeft natuurlijk veel impact waardoor zijn inkomsten gedaald zijn tot nul. En hij is niet de enige, Oxfam Novib rapporteerde deze week dat door de Coronacrisis 500 miljoen mensen weer onder de armoedegrens van 1,90 per dag komen. Zware tijden dus voor Freeman die een gezin te onderhouden heeft in een land met nauwelijks sociale voorzieningen. Dan hebben zij het hier in Nederland maar goed met een overheid die met miljarden smijt om ons land overeind te houden alsof het niks is.

Laten we mensen zoals Freeman niet vergeten…

Posted in Traveling | Tagged , | Leave a comment

De Dappermarkt

Omdat de Stichting waar ik sinds kort penningmeester ben in Amsterdam bij de Kamer van Koophandel staat ingeschreven kreeg ik een schrijven van De Voormalige Volksbank dat ik een activeringscode en wachtwoord moest ophalen in Amsterdam aan de Eerste van der Swindenstraat, om de hoek bij de Dappermarkt. Ik was al eerder naar een filiaal van de bank in Amersfoort geweest om de aanvraag tot autorisatie in te dienen en had geprobeerd via de helpdesk dit in mijn woonplaats Amersfoort mogelijk te maken maar de helpdesk was onvermurwbaar en stond erop dat ik de reis naar Amsterdam zou maken, niet iets waar je je op verheugd in Corona-times.

In een ver geleden heb ik een tijdje vlak bij de Dappermarkt gewerkt achter het Muiderpoort station en ging ik vaak tussen de middag over deze markt wandelen, daar heb ik goede herinneringen aan. Maar om je nu met al die corona maatregelen vrijwillig tussen de massa te begeven is weer wat anders. Afijn, toch maar in de auto gestapt naar Amsterdam over een, voor een vrijdagmiddag vrij rustige snelweg. Aangekomen bij het bankfiliaal bleken alle parkeerplekken voor de deur leeg te zijn en kon ik mijn auto vlakbij een parkeerautomaat zetten. Zigzaggend tussen de mensen liep ik naar het bankfiliaal, dat was niet eenvoudig want afstand houden is blijkbaar niet iets dat in het DNA van de bezoekers van de Dappermarkt zit en het is ook niet fijn als iemand vlak voor je neus plots op de grond gaat spugen.

Bij de bank aangekomen werd ik door een vriendelijke dame naar een zitje gebracht waar ik mocht wachten tot ik aan de beurt was, ik zou de volgende zijn die geholpen zou worden. De dame achter het plexiglas die mij zou helpen was een klant geduldig aan het helpen die problemen had met zijn mobiele bankieren, het valt niet mee iemand vanachter het plexiglas uit te leggen hoe een app werkt. Nadat hij vertrokken was vertelde ze dat ik nog even moeten wachten voor ze mij zou helpen.

Zorgvuldig ging ze alles achter en voor de balie schoonmaken met een desinfecterend middel: het pinapparaat, de balpen die mijn voorganger gebruikt had, de balie, het plexiglas en zelfs de stoel waarop hij gezeten had. Daarna vroeg ze of ik plaats wilde nemen en wie ik was. Ik gaf mijn gegevens op en vertelde waarom ik van Amersfoort naar Amsterdam was gereden.

Daarna keek ze me aan en zei ze met een ontwapenende glimlach: ‘Nog hartelijk gefeliciteerd met uw verjaardag meneer’, het ijs was gebroken, ik was inderdaad twee dagen daarvoor jarig geweest, Gelukkig, dacht ik, geen bureaucraat. Daarna vroeg ze hoe het was om jarig te zijn in het corona tijdperk. Ik vertelde dat mij dat best goed bevallen was omdat ik veel één op één contact had gehad met familie en vrienden, zowel fysiek als via de telefoon, en dat dat leuke en waardevolle gesprekken had opgeleverd.

‘Hoe vindt u het hier in de Dapperbuurt’, vroeg ze. Ik vertelde dat ik het niet prettig vond daar rond te lopen gezien het gedrag van de mensen op straat en dat in Amersfoort, waar ik woon, de mensen onderling afstand bewaren en zeker niet op straat spugen. Dat was ze met me eens, ze woonde zelf in Almere en daar was dat ook zo en ze vond het lastig van en naar haar werk te gaan, liever had ze in Almere of Hoofddorp gewerkt.

‘Of ik nog vakantieplannen had?’, was de volgende vraag, zelf was ze net voor het coronavirus toesloeg een maand op vakantie naar Suriname geweest dus had ze haar portie vakantie gelukkig net gehad had. Ik vertelde dat ik van de zomer door moest werken maar dat waarschijnlijk online kan doen dus dat de lokatie niet zo belangrijk is hoewel je maar nooit weet of je deze zomer wel overal naar toe kunt, afwachten dus maar. En zo al gezellig converserend handelde ze ondertussen alle administratieve handelingen af zodat ik na een kwartiertje met een wachtwoord en een geactiveerde pas weer huiswaarts kon keren.

Voordat ze vertrok vroeg ze nog of ik mijn handen met een desinfecteren middel wilde reinigen, ‘We doen er alles aan maar je weet maar nooit…’. Domweg gelukkig op de Dappermarkt liep ik terug naar mijn auto verbaasd dat op een plek waar je het niet verwacht de menselijke maat weer terug is bij De Voormalige Volksbank.

Posted in Blog | Tagged | Leave a comment