Tag: Corona

Mijn QR code

Afgelopen dinsdag van mij huisarts mijn tweede AstraZeneca prik gehad en vier dagen later stonden de gegevens van deze vaccinatie inclusief het batchnummer keurig vermeld op de site van de RIVM en lukte het mij via de CoronaCheckApp op mijn mobiele telefoon op basis van deze gegevens een QR code te genereren zodat ik vanaf nu kan aantonen voldoende beschermd te zijn tegen Covid-19.

Bij de introductie van de CoronaCheckApp lag de nadruk op het feit dat deze app het mogelijk maakt voor iedereen die dat wil zo’n code aan te maken, immers, of je hebt corona gehad, of je bent gevaccineerd of je vraagt een coronatest aan en als je aan één van deze voorwaarden voldoet kan je een QR-code aanmaken die je toegang geeft tot evenementen of het mogelijk maakt naar het buitenland af te reizen. De eerste dag dat de CoronaCheckApp in Nederland in de lucht was hadden meer dan één miljoen mensen via deze app een QR-code aangemaakt.

Eerder had ik al de CoronaMelderApp geïnstalleerd die mij zou moeten waarschuwen als ik meer dan 15 minuten bij iemand in de buurt was geweest die aan de GGD had gemeld dat hij corona heeft – echter zonder ooit een melding te hebben ontvangen – en waarmee het mogelijk is een coronatest aan te vragen, iets dat ik he afgelopen jaar twee keer gedaan heb , met een negatief resultaat overigens. Voor deze app was het echter niet nodig je DigiD op te geven om toegang te krijgen en bij het aanvragen van de test vroeger ze aan de telefoon alleen mijn BSN nummer.

Na het installeren van de CoronaCheckApp was ik natuurlijk blij met de herwonnen vrijheid naar evenementen en het buitenland te kunnen gaan maar tegelijkertijd besefte ik dat ik met het installeren van deze app voor het eerst een app op mijn mobiele telefoon installeerde die niet 100% beveiligd is dat via mijn Burgerservicenummer en mijn DigiD mijn smartphone voortaan aan mij gekoppeld is en persoonlijk informatie over mijn gezondheid bevat. Tot nu toe heb ik bijvoorbeeld nog nooit een online betaalapp geïnstalleerd omdat ik dat met al die wifi’s en bluetooth’s om mijn heen niet veilig vindt maar ook omdat dat niet nodig is: ik kan mijn bankzaken immers ook via mijn PC thuis regelen en dat is volgens mij veiliger dan via een app op een smartphone.

Als je eenmaal als overheid een CoronaCheckApp hebt geïmplementeerd overschrijdt je een grens die moeilijk terug te draaien is en koppel je een communicatiemiddel voor de burgers via een app aan de persoonlijke gezondheidsgegevens van haar burgers die daardoor eigenlijk verplicht worden deze app te gebruiken omdat ze, als ze de app niet geïnstalleerd hebben, niet kunnen doen wat ze graag zouden willen doen. En dat is een onomkeerbaar proces omdat het terugdraaien hiervan erg lastig is, zeker omdat de beslissing deze app niet meer te gebruiken niet alleen een beslissing is van onze regering maar ook die van al onze buitenlanden die meestal heel anders omgaan met het begrip privacy. Hieronder een overzicht van de informatie op de app van de Chinese overheid in Hangzhou waarin met een QR-code dagelijks wordt bijgehouden of je je wel aan de door de overheid gestelde normen houdt. Wat in China in alle openheid gebeurt vindt bij ons natuurlijk ook al plaats maar dan door de Google’s en Facebooks van deze wereld die al deze informatie over ons verzamelen voor hun eigen commerciële doelstellingen en waar we, via hun leveringsvoorwaarden, zelf toestemming voor hebben gegeven.

Maar hier gaat het toch om onze overheid hoor ik Hugo de Jonge al zeggen. Wantdie staan toch garant dat er met de CoronaCheckApp niets mis kan gaan? Die garandeert toch immers dat onze gegevens in de App’s die ze produceert alleen voor jouw persoonlijke doeleinden gebruikt kunnen worden? Maar wat als er weer nieuwe variant van het HIV-virus de kop op steekt en daar een goed vaccin voor op de markt komt en de overheid besluit deze aan de informatie bij de RIVM toe te voegen? En een vliegtuigmaatschappij door een ander land gedwongen wordt deze QR-codes op te slaan en af te geven zodat deze landen kunnen besluiten mensen met dit virus de toegang te weigeren? En wat als bedrijven hun werknemers massaal gaan verplichten voortaan bij de ingang van hun bedrijf de QR-code te tonen? Of criminelen je QR-code weten te bemachtigen en daardoor informatie over jou kunnen opvragen? We weten het niet maar wat we wel weten is dat in het verleden er tal van voorbeelden zijn van inbreuken op onze privacy en dat dat nu ongetwijfeld opnieuw gaat gebeuren.

Moeten we dit soort apps daarom dan maar niet ontwikkelen? Zeker niet, de voordelen wegen zeker op tegen de nadelen maar ondertussen is de tijd van het zorgeloos met alleen maar een pasport de wereld over reizen voorbij en gaan we met deze app’s een geheel nieuwe fase in. Er is immers een nieuwe infrastructuur ontstaan die veel voordelen kan bieden maar ook risico’s met zich meebrengt en waarvan we nog niet weten welke dat zijn en hoe daarop te reageren.

Naar een wereldwijde Corona strategie

Inmiddels zelf gevaccineerd met een eerste dosis van het AstraZeneca vaccin ben ik er steeds meer van overtuigd dat we de pandemie niet kunnen keren met alleen lokale en op de korte termijn gerichte vaccinatieprogramma’s. Het AstraZeneca vaccin dat ik heb gekregen heeft na een tweede dosis een werkzaamheid van 60%, dat van Janssen 70% en dat van BioNTEch, Moderna en Novanax boven de 90%. Al deze percentages zijn in de loop van de tijd steeds naar beneden bijgesteld dus volledige bescherming bieden deze vaccins niet.

Uit recent onderzoek in China blijkt bijvoorbeeld dat de effectiviteit van het Chinese vaccin Sinovac, dat in honderden miljoenen doses al beschikbaar is gesteld voor zo’n 25 landen in Afrika, Azië, het Midden-Oosten en de EU, niet boven de 50 procent uitkomt, veel lager dan bij het beschikbaar komen is verwacht. In Chili is dit Chiniese vaccin in een rap tempo uitgerold maar is het aantal coronabesmettingen nog steeds aan het toenemen.

Terwijl aan het begin van dit jaar iedereen nog hoopvol was over de mogelijkheden het coronavirus te bestrijden maar zolangzamerhand blijkt dat geen eenvoudige opgave omdat nieuwe varianten op de loer liggen, de effectiviteit van de vaccins lager ligt dan oorspronkelijk gedacht, de productie en logistieke capaciteiten onvoldoende zijn en tijdens de uitvoering van het programma bijverschijnselen aan het licht zijn gekomen die niet voorzien waren.

We hebben te maken met een moeilijk te bestrijden virus dat zich razendsnel over de wereld verspreid en ons in een ander, nog dodelijker gedaante, ergens kan opduiken en een nieuw vaccin nodig maakt wat de bestrijding erg lastig maakt. Waarschijnlijk zal er van de zomer, net als vorig jaar, wel tijdelijk een daling van het aantal besmettingen zijn vanwege het mooie weer, maar de kans is groot dat er na de zomer weer een nieuwe golf komt ondanks alle vaccinatieprogramma’s die lopen.

Deze coronapandemie gaat nog wel even duren en vraagt een globale lange termijn strategie waarbij alle inspanningen gericht moeten zijn op het onder controle krijgen van de coronapandemie net zoals nodig was om polio de wereld uit te helpen. 30 jaar geleden kwam polio nog in meer dan 125 landen voor en werden er jaarlijks 350 000 nieuwe gevallen gemeld. Op initiatief van Rotary International en later ondersteund door de WHO, Unicef en Bill en Melinda Gates werd het mogelijk doorlopende vaccinatiecampagnes te organiseren om polio beheersbaar te maken en nieuwe uitbraken van deze zeer besmettelijke ziekte tot een minimum te beperken, momenteel komt polio nog sporadisch voor in India, Pakistan en Afghanistan maar blijft het nodig dit programma door te zetten omdat het nog steeds ergens af en toe opduikt, mijn Rotaryclub doet elk jaar mee aan deze campagne.

Vergeleken met polio is corona veel gevaarlijker vanwege de snelle verspreidingsvorm, des te meer reden voor het opzetten van een grootschalig wereldwijd vaccinatieprogramma waarbij internationaal samengewerkt wordt door zowel overheden, de farmaceutische industrie en internationale organisaties als de WHO en Unicef. Deze laatste organisatie is momenteel gestart met de uitrol van het COVAX programma om het vaccin beschikbaar te stellen aan onderontwikkelde landen. Op 1 maart waren er 10 miljoen vaccins beschikbaar gesteld, een goed initiatief maar helaas een druppel op een gloeiend plaat. Alleen al uit eigen belang zouden we er globaal voor moeten zorgen dat de vaccinatieprogramma’s voor iedereen beschikbaar komen omdat het virus zich niets aantrekt van de landsgrenzen, kijk maar naar de razendsnelle verspreiding, ondanks alle maatregelen, ook van de nieuwe varianten.

Mooi zo’n COVAX-programma maar er is meer nodig om de coronapandemie wereldwijd onder controle te krijgen. Marion Koopmans zei daarover daarover in Buitenhof op11 april 2021: ‘Er is al jaren voor dit soort problemen gewaarschuwd en we zien nu wat er gebeurt als je daar à l’improviste op moet reageren. We moeten investeren in een verdedigingslinie en plan van aanpak voor de dreiging van infectieziekten en klimaat’. Er is in het recente verleden door nationale overheden flink bezuinigd op de infrastructuur die zich met infectieziekten bezig hield en onder Donald Trump is de WHO beroofd van haar voornaamste sponsor, dat heeft zo zijn effect gehad op de wereldwijde respons toen de coronapandemie uitbrak.

Net als bij polio is een lange termijn programma nodig waarbij we er rekening mee moeten houden dat er ook nieuwe pandemieën kunnen ontstaan van een geheel ander karakter dan het huidige covid-19. De impact van het klimaat en de wijze waarop wij omgaan met dieren zijn daarbij zeker belangrijke factor en die van grote invloed zijn op het ontstaan van infectieziekten.De globale vaccinatie schema’s die ik tot nu toe gezien heb lopen door tot 2024 maar dat is volgens mij erg optimistisch. Tot nu toe zijn alle voorspellingen met betrekking tot de uitrol van de vaccins steeds weer bijgesteld dus dat gaat zeker langer dan 5 jaar duren en als we niets aan de oorzaken doen hebben we het net als bij polio over decennia. Een wereldwijde strategie die breder is dan de vaccinatieprogramma’s is daarbij een noodzakelijke voorwaarde.

Het Sputnik Genootschap

Mij verheugend op de naderende ijsdagen die de nationale obsessie ten aanzien van de corona pandemie even naar de achtergrand deden verdwijnen, kreeg ik plots een WhatsApp bericht van Joost die mij vroeg of ik de volgende ochtend om half elf thuis was, het was zeer dringend.

Ik had Joost al een tijd niet gesproken maar besefte meteen dat als hij mij zo’n boodschap stuurde, er waarschijnlijk iets aan de hand was dus reageerde ik meteen met een ‘Prima en tot morgen’. Ik kende Joost vanwege een IT-project waarop we een aantal jaren hadden samengewerkt en dat was niet altijd makkelijk geweest. Joost had op een geven moment zijn IT-bedrijf goed kunnen verkopen en was sindsdien zich gaan focussen op het op een andere manier betekenis geven aan zijn leven. Dit deed hij vooral door verre reizen te maken en zich daar te laven aan de wijze lessen van guru’s en op de meest afgelegen plekken te mediteren. Maar hij schroomde zich er ook niet voor zich onder te dompelen in het dance scene op Ibiza of allerlei illegale genotmiddelen zoals extasy en speed tot zich te nemen.

Al jaren was hij bezig een boek over deze buitengewone ervaringen te schrijven maar het lukte hem maar niet dit gepubliceerd te krijgen. Onze samenwerking liep niet altijd goed en dat lag niet alleen aan het feit dat hij altijd alles beter wist maar ook aan het feit dat hij vond dat anderen al het werk moesten doen en dat hij dan daarna wel zou controleren of dat goed was gedaan. Als geen ander was hij immers daartoe in staat en ons probleem lag daarin dat ik dat van mijzelf ook vond. Helaas dachten mijn collega’s daar anders over en accepteerden zij, zijn door mij niet geaccepteerde, gezag.

De volgende ochtend werd er om kwart over 10 aan de deur gebeld en toen ik open deed stonden er twee keurig geklede mensen voor mijn deur: een in het pak geklede man en een jonge dame met een koffertje. Ik nodigde ze uit voor een kopje koffie en terwijl ze mijn uitzicht over de Amstel aan het bewonderen waren vroeg ik ze waarom Joost niet mee gekomen was. Ze vertelden dat Joost hen naar mij doorverwezen had omdat hij dacht dat ik wel belangstelling zou hebben voor het aanbod dat zij voor mij hadden. Eenmaal aan de koffie begonnen ze mij mij uit te leggen wie zij waren en wat zij kwamen doen. Veel tijd hadden ze niet want ze moesten die dag nog een hele lijst afspraken afwerken dus er was haast bij.

De twee stelden zich met hun voornaam voor als Bruno en Anna en vroegen mij of ik het besprokene vertrouwelijk wilde houden. Om die redenen hadden ze twee documenten bij zich om door mij te laten tekenen: een geheimhoudingsverklaring en een contract. Of ik eerst het eerste document wilde lezen en tekenen en na hun uitleg eventueel het tweede. Ik las de geheimhoudingsverklaring door die redelijk recht toe recht aan was en twee belangrijke elementen bevatte: het niet extern communiceren van de inhoud van het gesprek en een boeteclausule die een behoorlijk hoge boete opleverde als de geheimhouding werd geschonden, ook wanneer ik het contract niet zou tekenen. Nieuwsgierig geworden tekende ik de geheimhoudingsverklaring, ik kon immers nog weigeren het contract te tekenen.

Daarna vertelde Bruno dat hij van de internationale organisatie La Paz was, die tot doel had wereldwijd een elite van weldenkende personen samen te brengen die in staat waren de huidige wereldorde te beschermen tegen de krachten die momenteel de belangrijkste internationale instituties wilden ondermijnen. Als voorbeeld noemde hij de WHO maar ook de World Bank, die beiden recent onder vuur hadden gelegen, en nu gelukkig, na de winst van Biden, weer aan invloed aan het winnen waren. Door het populisme en de opkomst van ondemocratische bewegingen in veel landen werden de laatste tijd de internationale verhoudingen steeds slechter en La Paz had tot doel een internationale elite te ondersteunen die hieraan tegenwicht kon bieden. Hun vraag was nu, op basis van de voordracht van Joost, of ik daar aan mee wou doen.

Gecharmeerd door hun voorstel en nieuwsgierig naar het contract besloot ik het erop te wagen en tekende ik de verklaring. Daarna nam Anna glimlachend het gesprek van Bruno over en vertelde ze dat ze arts was en dat ze namens La Paz hier was om, indien ik d at wilde, mij ter plekke te vaccineren met het Sputnik V vaccin. Het La Paz genootschap had via via een groot aantal van dit vaccin kunnen bemachtigen en was momenteel bezig een groot aantal mensen in te enten met dit vaccin om er voor te zorgen dat diegenen die de doelstellingen van La Paz onderschreven niet besmet zouden. Dit initiatief ging buiten alle officiële instanties om en was een eenmalig aanbod waardoor het genootschap ervoor zorgde dat haar aanhangers invloed konden blijven uitoefenen en via referenties bouwden ze haar netwerk uit. Inmiddels waren er zo tienduizenden mensen wereldwijd gevaccineerd.

De vraag die meteen bij me opkwam was waarom er geen Westers vaccin beschikbaar was voor dit project waarop Anna vertelde dat volgens de eigen experts van La Paz dit vaccin als beste was beoordeeld en het via het eigen netwerk makkelijk verkrijgbaar was zonder de bemoeienis van locale officiële instanties. Als ik het wilde kon ik het nu krijgen maar dan moest ik wel nu meteen beslissen want ze moesten weer verder naar de volgende kandidaat. Snel probeerde ik een afweging te maken maar ik kwam al snel tot de conclusie dat het een interessant aanbod was, al was het alleen maar vanwege de onmiddellijke beschikbaarheid van een vaccin tegen Covid-19 dat voor mij voorlopig nog niet beschikbaar zou zijn vanwege de schaarse beschikbaarheid in Nederland.

Snel tekende ik het contract, stroopte mijn mouw op en voor ik het wist was de prik door Anna gezet. Kort daarop verlieten de twee mijn woning en bleef ik verbluft achter mij afvragend of ik hier wel goed aan had gedaan. Via WhatsApp probeerde ik Joost nog te benaderen maar die gaf geen reactie terug. Vreemd genoeg kon ik La Paz niet vinden op het internet en heb ik daarna nooit meer van Bruno of Anna gehoord en werd ik ook nooit meer opgeroepen voor het krijgen van een vaccin door de GGD of huisarts. Bij navraag bleek dat geregistreerd stond dat ik al gevaccineerd was met het AstraZeneca vaccin. Twee weken later zag ik een advertentie in de krant waarin stond dat Joost tijdens een bergwandeling in Kazachstan was overleden.

Elke gelijkenis in dit verhaal met bestaande personen berust op louter toeval.

Fasten your seatbelts!

Maandagavond, na de persconferentie van Rutte en De Jonge, keek ik in mijn agenda naar alle afspraken die ik de komende tijd heb staan en die, gezien alle nieuwe maatregelen, niet meer door kunnen gaan. Na een aantal weken weer lekker bezig te zijn geweest ontstonden er plots allerlei gaten in mijn agenda, hé wat jammer dacht ik toen, het loopt net allemaal zo lekker…

Om even niet met de corona bezig te zijn besloten we naar de laatste aflevering van de Zweedse serie Stockholm Requiem op Netflix te kijken maar daar wordt je ook niet echt vrolijk van. De drie hoofdrolspelers die als politie-inspecteur allerlei misdaden moeten oplossen hebben het in hun prive leven ook niet makkelijk, de een zijn vrouw wordt overreden en zijn gehandicapte broer vermoord, de ander gaat scheiden en krijgt daardoor psychische problemen en de derde haar man met kanker blijkt al een tijd kanker te hebben, iets dat hij jaren voor haar verborgen heeft gehouden. Ten dan blijkt in de laatste aflevering één van die drie hoofdrolspelers ook nog eens een seriemoordenaar te zijn die daar ook nog mee weg komt. Een somber drama tegen de achtergrond van het donkere Zweedse landschap waarin goed en kwaad dicht bij elkaar blijken te liggen.

Daarna kwamen de Apjes van mijn kinderen die somber waren over al die beperkingen en dan ga je, als ouder, tegen beter weten in, hun somberte bagatelliseren en ze voorhouden dat er nog genoeg leuke dingen overblijven om je op te verheugen – hoewel het nu een stuk moeilijker is ze hiervan te overtuigen dan in maart, toen de corona voor de eerste keer de kop opstak. Dat merkte ik gisteren ook bij mijn studenten die vanaf half maart online les krijgen en nu onder strenge voorwaarden hybride de lessen en werkgroepen volgen. Ik merk dat ze al deze nieuwe maatregelen gelaten ondergaan en beseffen dat dit nog maar het begin is en er nog meer gaat volgen, elke fysieke les kan de laatste zijn. Zij hebben dan ook alle reden pessimistisch te zijn over hun nabije toekomst.

De hogeschool waar ik lesgeef is gestopt met het melden van nieuwe corona gevallen omdat het er teveel zijn. Langzaam neemt het aantal fysieke bezoekers van mijn lessen af en stijgt het aantal studenten dat online de lessen volgt en heb ik vaak meerdere studenten online die zich willen laten testen, op de uitslag van een test wachten, voor de tweede of zelfs al derde keer getest worden of op dit moment corona hebben, sommige daarvan merken daar niet veel van en volgen gewoon de lessen vanaf hun kamer. Toen ik voor de zomer online lesgaf merkte ik daar niet veel van, nu wel.

Dan merk je als docent of ouder dat het jouw taak is de jonge generatie hoop en perspectief te geven, iets dat niet makkelijk is omdat het momenteel niet alleen gaat om de corona pandemie maar ook om de verslechterende economie en de banenmarkt die het voor afstudeerders moeilijker maakt een baan te vinden, de klimaat crisis, de discussie rond het racisme, de chaotische verkiezingen in de VS en de harde Brexit waar we op af stevenen. Jong zijn en een onbezorgd leventje leiden is er op dit moment niet bij en dat maakt het voor de zich op de arbeidsmarkt voorbereidende generatie niet makkelijk. Ik heb het daarom tijdens de lessen niet meer over de corona omdat ik merk dat mijn studenten daar niet echt vrolijk van worden.

Twee weken geleden was de Amerikaanse journalist Bob Woodward bij Andrew Marr show bij de BBC op de zondagochtend naar aanleiding van zijn boek over Trump Rage. Ook hij had het over al deze ontwikkelingen en waarschuwde ons met de woorden ‘Fasten your seatbelts!’ Met andere woorden: we staan voor zware tijden dus bereid je er maar op voor dat het allemaal nog veel erger wordt.

Een somber toekomstbeeld met geen perspectief dat alles beter wordt op de korte termijn. Niemand weet hoe lang dit allemaal gaat duren, of we op het dieptepunt zitten of dat alles zo nog erger wordt en wat er allemaal nog meer op ons afkomt. Ondertussen wordt een hele generatie jongeren volwassen in een wereld vol problemen en zonder perspectief op een betere toekomst. Een prima basis eigenlijk voor deze getraumatiseerde generatie om in verzet te komen tegen de generaties die dit allemaal veroorzaakt hebben…

Weg uit de stad

Dit weekend stond er in interview met Jaap van Dissel van het RIVM en voorzitter van het Outbreak Management Team (OMT) in de NRC waarin hij aangaf dat we het coronavirus niet op korte termijn kwijt zullen raken en dat het nog vaak terug zal komen, zeker in Nederland met zoveel internationale contacten. ‘We hebben de eerste fase opgevangen, nu gaat het erom hoe je dat voortzet.

In dat zelfde NRC stond een artikel over de internationale kunstmarkt, goed voor een omzet van ongeveer 58,6 miljard euro, die door de corona pandemie nagenoeg is stilgevallen. Als er één markt internationaal is dan is deze markt het wel en tot nu toe werden de meeste transacties op deze markt gedaan op de internationale kunstbeurzen in Basel, Parijs of New York en natuurlijk onze eigen Tefaf in Mastricht. Afgelopen maart, toen het coronavirus in China en Italië al om zich heen greep, vlogen de rijken der aarde met hun privé vliegtuigen op Maastricht Aachen Airport om deze beurs te bezoeken. Deze beurs was gestart op 5 maart terwijl overal elders in Europa grote publieksevenement werden gesloten en zes dagen later werd deze beurs vroegtijdig gesloten nadat een Italiaanse kunsthandelaar positief op corona was getest.

NRC redacteur Arjen Ribbens interviewde een aantal betrokkenen bij de internationale kunsthandel en kwam tot de conclusie dat er waarschijnlijk lage tijd geen internationale kunstbeurzen meer zullen zijn en dat het de vraag is of ze ooit weer gehouden zullen worden. ‘Kunstbeurzen zijn voor lange tijd dood, misschien wel voor altijd’, aldus de New Yorkse galeriehouder Magda Sawon eind april in een artikel op Artnet. Uit een onderzoek blijkt dar de galeriehouders dit jaar verwachten dat hun omzet met 72 % daalt en eenderde verwacht het niet te zullen overleven. Nanne Dekking van de Tefaf: ‘Een kunstbeurs met duizenden mensen uit vele landen op één plek bijeen, dat gaat voorlopig niet gebeuren. Nergens niet. Negentig procent van de bezoekers die de Tefaf Fall zouden bezoeken hebben de stad verlaten. Die zie je voorlopig niet.’

Een interessante case die kunstwereld omdat het aantoont dat de essentie van de corona crisis gelegen is in het feit dat de stad en het samenklonteren van mensen dicht op elkaar gevaar op besmetting met zich meebrengt en beter vermeden kan worden. De rijken hebben dat door en trekken zich bewust terug uit het maatschappelijk leven op hun buitenhuizen en privé jachten waar ze de kunsthandelaars en kunstenaars nu privé kunnen ontvangen en interessante kunst zonder de marktwerking van een beurs kunnen kopen.

Tevens toont de case aan dat de stad, als cultureel centrum, met het wegvallen van al die mooie voorzieningen als musea, theaters, restaurants en galerieën niet meer het zwaartepunt is van het maatschappelijke leven dat zich nu verplaatst naar de niet stedelijke omgeving waar je de massa kunt ontlopen en je minder risico’s op besmetting loopt. De stad is niet meer de stad van vóór de corona pandemie en als de voorspelling van Jaap van Dissel uitkomt zal het karakter van de stad de komende jaren drastisch gaan veranderen en het wel eens minder aantrekkelijker kunnen worden er te wonen, te werken en uit te gaan.

Het verdwijnen van winkels en de vele uitgaansmogelijkheden die we voor de crisis hadden maakt onze binnensteden niet meer zo aantrekkelijk als vroeger en roept vragen op als wat gaan we doen met de leegstand en hoe activeren we de stad weer als cultureel centrum als de anderhalve meter samenleving langere tijd de norm blijft? En waar liggen dan nieuwe kansen voor de stad? Hoe zou zo’n stad er dan uit moeten zien? Bij mij doet dan het beeld op van de steden in de US waar de binnensteden verpauperd zijn en iedereen in auto’s van de ene locatie naar de andere gaat voor het winkelen of een bezoek aan een bioscoop, restaurant of themapark, voor ons Europeanen niet echt een aantrekkelijk beeld.

Je een voorstelling maken van een alternatief is niet makkelijk omdat we nu eenmaal gewend zijn dat onze voorzieningen grootschalig zijn opgezet en we graag massaal voetbalwedstrijden en evenementen bezoeken, dat zit nu eenmaal in ons DNA en dat verander je niet zomaar. Noodgedwongen leren we nu genoegen te nemen met kleinschaligheid en het lokale aanbod. Afstand bewaren en massaliteit gaan nu eenmaal niet samen en met deze beperkingen zullen we de komende tijd moeten leren leven, wen er maar aan beste lezers!

Zelf dit weekend naar B&B De Oale School in Lattrop geweest om ideeën op te doen. Mijn vrouw en ik waren daar de enige bezoekers en we konden zelfs zonder problemen de grens met Duitsland overfietsen, Nederlandse automobilisten werden collectief de toegang geweigerd. Alle musea, restaurants en terrassen waren aan beide kanten van de grens dicht dus heb ik mij, onder het genot van een goed glas wijn, vermaakt met het lezen van ‘Dorpsleven’ van Amos Oz over de bewoners van Tel Ilan, een dorpje op het platteland van Israël waarin hij vertelt over de bewoners van deze kleine gemeenschap en hun onvervulde wensen en tegenslagen.

Om mij heen waren de boeren druk bezig op hun land en lagen de landerijen er prachtig bij hoewel de rust regelmatig verstoord werd door onze buren waar een kinderfeestje plaats vond dat uiteindelijk flink uit de hand liep en de buurman na afloop luid schreeuwend zijn vrouw stond uit te schelden. Net als Amoz OS in zijn boek beschrijft kunnen de emoties in zo’n kleine gemeenschap hoog oplopen…

Wat ik wel mooi vond aan zo’n lokale kleinschalige gemeenschap als Lattrop is dat iedereen er erg aardig is en alle tijd voor je heeft. Vanaf ons terras groette iedereen ons vriendelijk en de dorpsbakker en de fietsverhuurder namen alle tijd voor ons. Ook de twee dames die de B&B uitbaten waren uiterst vriendelijk en zorgden vanaf anderhalve meter goed voor ons en de desinfecterende middelen waren ruim voorradig. Een prima alternatief eigenlijk voor die Franse en Italiaanse hotels en restaurants die nooit echt hebben uitgeblonken in gastvrijheid en oog voor propere sanitaire voorzieningen.

Homo Sociologicus

Tijdens een persconferentie deze week, uitgezonden door CNN,, Andrew Cuomo, dat zijn corona crisisteam bij de afweging om tot een lock down over te gaan een risico analyse had gemaakt en dat ze zich meer zorgen hadden gemaakt over de vraag of de ‘essential workers’ hun werk zouden blijven doen dan over de vraag of de rest van de bevolking thuis zou blijven. Wat zou er gebeurd zijn als de werkers in de gezondheidszorg thuis zouden blijven omdat ze tijdens hun werk niet het risico wilden lopen besmet te raken? En wat zou er gebeuren als de politie en de brandweer om dezelfde reden hun werk niet meer zouden doen en er geen mensen meer zouden zijn voor de handhaving?

Deze angst bleek ongegrond, vertelde Cuomo. Tot verbazing van het crisisteam gingen alle onmisbare mensen in de zorg, bij de politie en brandweer, maar ook degenen die werkten in het transport en de distributiesector gewoon aan de slag ondanks het risico dat ze daarmee liepen en zonder zich te beklagen of meer salaris te eisen om dit risico te compenseren. Puur rationeel gedacht hadden deze ‘essential workers’ immers ook kunnen besluiten dat de voordelen van thuis blijven opwegen tegen de nadelen die het naar hun werk met zich mee zou brengen en daarvoor een compensatie kunnen eisen. Zeker in de Amerikaanse samenleving, waar de marktwerking in alle sectoren leidend is, zou je dit kunnen verwachten.

In tijden van crisis gedraagt de mens zich dus eerder als Homo Sociologicus dan Homo Economicus. Het fundament van de Homo Economicus is dat de mens, al naar gelang de middelen waarover ze beschikt, de best mogelijke keuzes maakt op basis van zijn voorkeuren. De Homo Sociologicus zal, staande voor een keuze, niet doen wat hij het liefst wil, maar doen wat de gewoonte en waarden die door zijn omgeving hem voorschrijven, ook al gaat dat tegen zijn eigenbelang in. Waar de grondslag van de Homo Economicus het logisch handelen is, is dat van de Homo Sociologicus het niet logische handelen.

Een mooie observatie van Andrew Cuomo maar tegelijkertijd geeft het aan dat zo’n crisisteam dus blijkbaar totaal geen zicht heeft op het niet logische handelen van de mensen waarvoor zij beleid maken. Blijkbaar staan de beleidsmakers en politici die in zo’n team zitten te ver af van de praktijk om hier zicht op te hebben.

Hoe te leven in tijden van grote onzekerheid?

Inmiddels zijn we al weer twee maanden verder na het uitbreken van de corona crisis en is er veel veranderd. De musea zijn dicht evenals theaters, bioscopen en restaurants onze leefwereld is plots ingeperkt tot onze naaste omgeving en 1,5 meter afstand tot anderen. Tijd dus voor reflectie, goede 1 op 1 a 2 gesprekken met anderen en het lezen van boeken waar je nooit eerder aan toekwam.

Een van de boeken die ik de afgelopen periode las was de ‘Kritiek van de cynische reden’ van Peter Sloterdijk verschenen in 1983. Sloterdijk stelt dat ‘perioden van chronische crisis van de menselijke levenswil eisen dat hij de status van permanent onzekerheid  accepteert als onvermijdelijke achtergrond van zijn streven naar geluk’. Dan wordt het tijd voor kynisme; dat is de levenskunst van de crisis: ‘kynisme houdt geen scepsis of relativisme in maar vrijpostigheid of durf waarbij het gaat om de moed de problemen en dilemma’s die de crisis met zich meebrengt te doordenken maar ook om de moed te durven leven.

Als je een diagnose zou maken van onze samenleving na de overrompelende uitbraak van het coronavirus zou je kunnen stellen dat de samenleving in zijn geheel ziek is en genezing op korte termijn niet mogelijk is waardoor we ons in een periode van grote onzekerheid bevinden: iedereen kan plots slachtoffer zijn. Echte oplossingen zijn op korte termijn niet te verwachten tot er een vaccin is gevonden behalve dan door ingrijpende maatregelen te nemen die betrekking hebben op ons gedrag en de manier waarop we met elkaar samenleven om de kans op besmetting of overlijden te verlagen. En daarmee hebben we niet alleen te maken met een een medische kwestie maar ook met een gedragskwestie. En ook al zou de huidige covid-19 pandemie door het beschikbaar komen van een vaccin opgelost kunnen worden, dan nog is het verstandig de wijze waarop we ons verhouden tot elkaar aan te passen, al was het alleen maar omdat toekomstige, nog veel ernstigere pandemieën niet uit te sluiten zijn.

Kortom, willen overleven vraagt aanpassen van onze levensstijl, aanvaarden dat je dingen niet kunt veranderen en binnen dat aanvaarden van de omstandigheden actief en strijdbaar zijn en een nieuwe vorm weten te vinden waarop mens en werkelijkheid zich met elkaar kunnen verhouden.

De grote vraag is nu: hoe moet je leven in tijden van grote onzekerheid? De Franse filosoof Albert Camus stelt eveneens deze vraag in ‘De mythe van Sisyphus’ met als ondertitel ‘Een essay over het absurde’. Camus stelt dat wij allemaal verlangen naar duidelijkheid omtrent ons bestaan maar daar geen duidelijk antwoord op krijgen waardoor het absurde ontstaat: de mens heeft een hevig verlangen naar waarheid en vraagt om een antwoord maar de wereld zwijgt op een onredelijke wijze. En naarmate de onzekerheid groter wordt, zoals nu het geval is, wordt de vraag hoe te leven steeds urgenter.

Hoe los je dit nu op? Camus komt in zijn essay met vier scenario’s:

  1. De sprong naar religie waardoor het irrationele en onverklaarbare betekenis krijgt, vroeger een vertrouwd concept;
  2. De sprong naar verklaren in een eindeloze poging alles wat niet verklaard kan worden binnen het domein van de rede te krijgen terwijl er steeds weer opnieuw nieuwe onzekerheden ontstaan;
  3. De sprong naar de kunst die de onzekerheid omzet in een kunstwerk dat ons opnieuw leert zien, opmerkzaam maken of van iedere gedachte of beeld iets bijzonders weet te maken;
  4. De sprong naar de depressie met de dood als ultieme consequentie wanneer men het absurde niet kan accepteren.

Dat laatste lijkt me niet zo’n goed plan en scenario 2 en 3 trekken mij het meeste aan maar omdat scenario 2 nog een lange weg te gaan heeft voordat het met oplossingen komt zou ik het liefst willen inzetten op scenario 3. Maar waarschijnlijk zal scenario 1 voor veel mensen ook zo zijn aantrekkelijke kanten hebben.

Kunst kan ons een spiegel voor houden en helpen om te gaan met ons onbehagen nu we niet meer kunnen leven zoals we gewend waren.

Het korte termijn denken van onze leiders

Elk jaar publiceert het World Economic Forum ‘The Global Risk Index’ en gaan in Davos onze politieke leiders en top industriëlen zich buigen over de grote onderwerpen die er toe doen. Het rapport is gebaseerd op interviews met vooraanstaande personen uit de economie en de politiek en 5 jaar gelden stond ‘the spread of infectious diseases’ op plaats 2 qua impact op de samenleving. In 2014 en 2015 was er een Ebola uitbraak die voor deze aandacht zorgde wat de hoge impact voor dit onderwerp toen kan verklaren zonder dat dit overigens daarna hoog op de politieke agenda kwam.

In 2016 was dit item al weer van de 2e naar de 8e plaats gezakt en in de laatst verschenen versie begin stond dit op de 10e plaats. Blijkbaar heeft niemand kunnen voorzien dat een nieuwe pandemie tot de reeële mogelijkheden behoort en zoveel impact zou hebben op onze economie en manier van leven.

En nu ontbreekt het na de Covid-19 uitbraak aan scenario’s, middelen en capaciteiten alsof we nog nooit eerder een pandemie gehad hebben terwijl het toch voor de hand ligt dat mondkapjes of beademingsapparatuur ruim op voorraad liggen. We waren dus gewaarschuwd maar blijkbaar zorgde het neoliberalisme ervoor dat de prioriteiten bij korte termijn winst werden gelegd, veel onderzoeksprogramma’s op dit terrein werden daarom de laatste jaren gestopt.

Global Risk Index 2020

Blijkbaar vraagt ‘Global Risk Management’ centrale sturing want als je het aan de vrije markt overlaat loop je steeds achter de feiten aan. Pandemieën hebben een lange adem en een wereldwijde doorwerking en dat vraagt een globale lange termijn aanpak.

Tegelijkertijd kan je je aanvragen wat voor zin het heeft dit soort risico analyses te maken als ze achteraf geen voorspellende waarde hebben.

Freeman

Vier jaar geleden bezocht ik Tanzania en een dag voordat we van Nairobi terug zouden vliegen naar Amsterdam liepen we langs de receptie van ons hotel in Arusha waar we die ochtend een taxi besteld hadden en daar vroeg de Engelse receptioniste ons of we onze reispapieren wel op orde hadden. Het bleek dat je een visum nodig had om de grens over te gaan van Tanzania naar Kenia en dat je dat minimaal 5 dagen van te voren digitaal moest aanvragen.

Daar hadden we als beginnende Afrika reizigers niet aan gedacht dus terug op mijn kamer gekomen probeerde ik via de krakkemikige internetverbinding er achter te komen of er niet een spoedprocedure was, ons vliegtuig stond immers de volgende dag gepland te vertrekken. Na een paar keer een start te hebben gemaakt met het invullen van een formulier, dat halverwege het invullen zonder te worden opgeslagen verdween, advies gevraagd bij de receptioniste en zij wist handig een officieel document uit te printen met al onze gegevens zodat we in ieder geval een officieel lijkend document hadden. Verder gaf ze het advies vooral te doen wat Freeman adviseerde, onze chauffeur de volgende dag.

De volgende ochtend stapten wij in zijn auto en al snel klikte het tussen ons en Freeman. Hij sprak goed Engels en vertelde dat hij in het verleden voor een Nederlandse mevrouw die voor het Internationale Ruanda tribunaal in Arusha had gewerkt en nog steeds contact met haar had. Toen we ons probleem van het visum hadden uitgelegd moest hij even bellen maar hij kwam al snel met een oplossing. Hij zou ons naar de grens brengen, overdragen aan een fixer die ons de grens over zou helpen en dan zou er aan de andere kant een Keniaanse taxi klaar staan om ons naar het vliegveld van Nairobi te brengen. En dat allemaal voor de al eerder afgesproken prijs.

Zo gezegd en zo gedaan. Onderweg naar de grens hadden we ruim de tijd bij te kletsen en zijn we ook nog even gestopt om de door het hotel meegegeven lunch te verorberen en het was erg gezellig. Hij vertelde trots over zijn kinderen en liet foto’s zien en wilde alles weten over onze kinderen, een echte familieman. Ondertussen werden we nog een paar keer aangehouden maar dat waren we al gewend en soepel schudde Freeman de politie van zich af.

Bij de grens, die eigenlijk geen grens was maar een verzameling gebouwtjes, stelde hij ons aan iemand voor die onze koffers overnam en ons van loket naar loket loodste, stempel(s) hier en stempel daar krijgend. En natuurlijk moesten we overal ons medisch pasport tonen terwijl mijn vrouw zich continu zorgen maakte over de hygiëne en ik continu mijn handen moest ontsmetten met ontsmettingsmiddel. Iets wat we nu gewoon zijn gaan vinden maar toen een interessante typisch Afrikaans exotisch reisverhaal opleverde.

En inderdaad kwamen we met het betalen van wat geld keurig door de douane waar een stukje verderop een chauffeur uit Nairobi ons stond op te wachten in een oud barrel dat naar diesel stonk en waarvan de raampjes niet dicht konden. Ook hij reed zonder veel problemen door alle wegblokkades van de politie heen en hij vertelde dat als Freeman hier gereden had hij als Tanzaniaans chauffeur waarschijnlijk de hoofdprijs moest betalen en de reis veel langer geduurd had. Op tijd bereikte we het vrij moderne vliegveld van Nairobi en voor het het wisten zaten we in het vliegtuig terug naar Amsterdam.

Ik had Freeman mijn kaartje gegeven en toen ik thuis was kreeg ik een Facebook uitnodiging van hem die ik accepteerde en zo bleef ik op de hoogte van wat er met hem gebeurde. Twee dagen geleden kreeg ik een berichtje van hem dat het niet zo goed ging. De hele tourisme sector in Arusha ligt stil omdat er nauwelijks toeristen meer zijn vanwege de Corona en dat heeft natuurlijk veel impact waardoor zijn inkomsten gedaald zijn tot nul. En hij is niet de enige, Oxfam Novib rapporteerde deze week dat door de Coronacrisis 500 miljoen mensen weer onder de armoedegrens van 1,90 per dag komen. Zware tijden dus voor Freeman die een gezin te onderhouden heeft in een land met nauwelijks sociale voorzieningen. Dan hebben zij het hier in Nederland maar goed met een overheid die met miljarden smijt om ons land overeind te houden alsof het niks is.

Laten we mensen zoals Freeman niet vergeten…

De Dappermarkt

Omdat de Stichting waar ik sinds kort penningmeester ben in Amsterdam bij de Kamer van Koophandel staat ingeschreven kreeg ik een schrijven van De Voormalige Volksbank dat ik een activeringscode en wachtwoord moest ophalen in Amsterdam aan de Eerste van der Swindenstraat, om de hoek bij de Dappermarkt. Ik was al eerder naar een filiaal van de bank in Amersfoort geweest om de aanvraag tot autorisatie in te dienen en had geprobeerd via de helpdesk dit in mijn woonplaats Amersfoort mogelijk te maken maar de helpdesk was onvermurwbaar en stond erop dat ik de reis naar Amsterdam zou maken, niet iets waar je je op verheugd in Corona-times.

In een ver geleden heb ik een tijdje vlak bij de Dappermarkt gewerkt achter het Muiderpoort station en ging ik vaak tussen de middag over deze markt wandelen, daar heb ik goede herinneringen aan. Maar om je nu met al die corona maatregelen vrijwillig tussen de massa te begeven is weer wat anders. Afijn, toch maar in de auto gestapt naar Amsterdam over een, voor een vrijdagmiddag vrij rustige snelweg. Aangekomen bij het bankfiliaal bleken alle parkeerplekken voor de deur leeg te zijn en kon ik mijn auto vlakbij een parkeerautomaat zetten. Zigzaggend tussen de mensen liep ik naar het bankfiliaal, dat was niet eenvoudig want afstand houden is blijkbaar niet iets dat in het DNA van de bezoekers van de Dappermarkt zit en het is ook niet fijn als iemand vlak voor je neus plots op de grond gaat spugen.

Bij de bank aangekomen werd ik door een vriendelijke dame naar een zitje gebracht waar ik mocht wachten tot ik aan de beurt was, ik zou de volgende zijn die geholpen zou worden. De dame achter het plexiglas die mij zou helpen was een klant geduldig aan het helpen die problemen had met zijn mobiele bankieren, het valt niet mee iemand vanachter het plexiglas uit te leggen hoe een app werkt. Nadat hij vertrokken was vertelde ze dat ik nog even moeten wachten voor ze mij zou helpen.

Zorgvuldig ging ze alles achter en voor de balie schoonmaken met een desinfecterend middel: het pinapparaat, de balpen die mijn voorganger gebruikt had, de balie, het plexiglas en zelfs de stoel waarop hij gezeten had. Daarna vroeg ze of ik plaats wilde nemen en wie ik was. Ik gaf mijn gegevens op en vertelde waarom ik van Amersfoort naar Amsterdam was gereden.

Daarna keek ze me aan en zei ze met een ontwapenende glimlach: ‘Nog hartelijk gefeliciteerd met uw verjaardag meneer’, het ijs was gebroken, ik was inderdaad twee dagen daarvoor jarig geweest, Gelukkig, dacht ik, geen bureaucraat. Daarna vroeg ze hoe het was om jarig te zijn in het corona tijdperk. Ik vertelde dat mij dat best goed bevallen was omdat ik veel één op één contact had gehad met familie en vrienden, zowel fysiek als via de telefoon, en dat dat leuke en waardevolle gesprekken had opgeleverd.

‘Hoe vindt u het hier in de Dapperbuurt’, vroeg ze. Ik vertelde dat ik het niet prettig vond daar rond te lopen gezien het gedrag van de mensen op straat en dat in Amersfoort, waar ik woon, de mensen onderling afstand bewaren en zeker niet op straat spugen. Dat was ze met me eens, ze woonde zelf in Almere en daar was dat ook zo en ze vond het lastig van en naar haar werk te gaan, liever had ze in Almere of Hoofddorp gewerkt.

‘Of ik nog vakantieplannen had?’, was de volgende vraag, zelf was ze net voor het coronavirus toesloeg een maand op vakantie naar Suriname geweest dus had ze haar portie vakantie gelukkig net gehad had. Ik vertelde dat ik van de zomer door moest werken maar dat waarschijnlijk online kan doen dus dat de lokatie niet zo belangrijk is hoewel je maar nooit weet of je deze zomer wel overal naar toe kunt, afwachten dus maar. En zo al gezellig converserend handelde ze ondertussen alle administratieve handelingen af zodat ik na een kwartiertje met een wachtwoord en een geactiveerde pas weer huiswaarts kon keren.

Voordat ze vertrok vroeg ze nog of ik mijn handen met een desinfecteren middel wilde reinigen, ‘We doen er alles aan maar je weet maar nooit…’. Domweg gelukkig op de Dappermarkt liep ik terug naar mijn auto verbaasd dat op een plek waar je het niet verwacht de menselijke maat weer terug is bij De Voormalige Volksbank.

Hebban olla vogala nestas

Terwijl ik vanuit de keuken naar buiten kijk zie ik een vogeltje met takjes door de tuin heen en weer vliegen en moet ik denken aan de eerste zin die in het Nederlands rond 1100 is geschreven: ‘Hebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic anda thu’. Een mooie zin over vogels die nesten bouwen en mensen die toekijken en dat niet doen.

Zo voel ik me ook deze maandagochtend, de eerste dag dat ik vanaf huis online les ga geven, terwijl buiten de vogels de lente aankondigen en de natuur aan het uitlopen is en de zon zich af en toe zich door de wolken laat zien. De natuur gaat gewoon zijn gang terwijl wij mensen onszelf vanuit rationele overwegingen beperkingen opleggen omdat we weten dat als we dat niet doen diezelfde natuur keihard kan toeslaan.

Ik doe de laatste voorbereidingen voordat ik de eerste sessie ga opstarten met de online software die ik de dag daarvoor heb getest, benieuwd of mijn studenten zich zo gaan aanmelden.

En dat doen ze massaal. Ik krijg zo een mooi inkijkje in al die rommelige studentenkamers van ze en tref er zelfs een student in bed aan, een andere al etend en op de achtergrond zie en hoor ik van alles. Maar technisch gaat alles goed en kunnen we doen wat we moeten doen en rond de middag is deze manier van les geven al weer gewoon en is het of we nooit anders gedaan hebben. Waarom hebben we dit niet eerder gedaan?, vraag ik mezelf dan ook af.

Aan het eind van de middag loop ik samen met mijn vrouw door De Treek en we komen opvallend veel mensen tegen voor een doordeweekse dag. We nemen ons voor de komende tijd dagelijks een wandeling te maken en de stad voorlopig maar te mijden. Zonder winkels, restaurants en cafe’s is daar immers niet veel te doen en in de natuur is juist veel te zien nu de lente zich aandient en de vogels hun nesten aan het bouwen zijn zich niet bewust van het drama dat zich in de mensenwereld afspeelt.

Vreemd dat je je aan deze abnormale omstandigheden zo makkelijk aanpast. Ik probeer te bedenken of ik zoiets als de corona pandemie ooit eerder heb meegemaakt maar kom niet verder dan de moord op J.F.K., die op Martin Luther King en de 9/11 aanslag. Allemaal heftig maar zonder de impact die deze pandemie wereldwijd heeft op het openbare leven. Deze keer is het niet de mens die de wereld op zijn kop zet maar de natuur die genadeloos toe slaat en laat zien wie er eigenlijk de baas is.

De vogels zijn hun nesten aan het bouwen en ons rest wederom niets anders dan af te wachten…

De bijeffecten van het Coronavirus

9 maart 2020, de dag dat de beurzen massaal kelderden, niet alleen vanwege de angst voor het coronavirus maar ook vanwege de oliecrisis als gevolg de ineenstorting van de olieprijs omdat Rusland en Saoedi Arabië het niet eens zijn over de prijsvorming en productieafspraken. Zelfs de handel op Wall Street werd maandag even stilgelegd omdat de koersen met 7 procent daalden, de Dow kelderde bij de opening met 1.884 punten nadat de beurzen in Europa al diep in de rode cijfers stonden.

Een hoop turbulentie dus op de markten en de combinatie van oliecrisis en caronavirus hebben een grote impact op de wereldeconomie maar ook op onze eigen leven, zowel prive als qua werk. Feit is echter wel dat dit een tijdelijke situatie is en geen structurele hoewel het bij een crisis natuurlijk altijd zo is dat de ene partij beter uit een crisis komt dan een andere…

Natuurlijk heeft het coronavirus een enorme impact op onze samenleving omdat de verspreiding op dit moment onbeheersbaar lijkt en er veel slachtoffers vallen, maar daarnaast heeft de huidige crisis ook al een paar positieve zaken opgeleverd. Het is wellicht een beetje te vroeg om deze crisis te evalueren maar het lijkt me interessant in deze blog me op de positieve effecten te concentreren, het zwartkijken laat ik over aan aderen, een eerste inventarisatie van de positieve bijeffecten na twee maanden coronavirus:

  1. Samenwerking internationaal. Het effect van de maatregelen die er genomen worden tegen het coronavirus zijn direct meetbaar in de cijfers en voor iedereen inzichtelijk. Demagogie a la Trump helpt dus niet omdat de medische feiten Fakenews onmiddellijk ontkrachten. In dit geval dwingen de feiten de politici hun agenda aan te passen aan die van de experts omdat het niet volgen van hun advies direct impact heeft op de cijfers. Hoewel er nu in verschillende landen soms andere maatregelen worden genomen is er ook veel samenwerking en die zal uiteindelijke het meest effectief zijn want dit probleem kan je niet per maand oplossen.
  2. Lokale initiatieven. De trend de industriële productie daar plaats te laten vinden waar die het goedkoopst is heeft als resultaat gehad dat, nu de grenzen dicht zijn gegaan, de aanvoer van veel producten stokt. Hierdoor komen er lokaal initiatieven van de grond om de productie van essentiële producten weer in eigen hand te nemen. Denk bijvoorbeeld aan farmaceutische producten die essentieel zijn en nu door apothekers weer zelf gemaakt gaan worden maar ook op andere terreinen kan je dit verwachten.
  3. Scheiding personen en goederenverkeer. Het virus wordt overgedragen door mensen en niet door goederen en de digitalisering en automatisering hebben er voor gezorgd dat de hele afhandeling van de fysieke distributieprocessen technische gezien zonder menselijk handelen kan plaats vinden. Daarom doen online platforms als Amazon, die nu 100.000 nieuwe medewerkers aan het werven is, het nu ook erg goed. Het personen verkeer is de kwetsbare factor en je kan verwachten dat de huidige drempels voor het vrije verkeer nog wel even blijven of wellicht zullen blijven. Naast een pasport zou een medisch pasport wel eens een belangrijk document kunnen worden.
  4. Herwaardering mens – mens werk. Iedereen die voor zijn werk direct contact heeft met anderen neemt een risico en dat geldt zeker voor diegenen die vanwege hun beroep profsssioneel in aanraking komen met risicogroepen. En dat zijn vaak juist de groepen die de afgelopen decennia gezien hebben dat hun werk steeds minder aanzien kreeg en financieel ondergewaardeerd. Denk daarbij aan de hele zorg maar ook mensen in het onderwijs, de politie en andere hulpdiensten etc.
  5. Prive belangrijker dan werk. De mogelijkheden zich buitenshuis te vermaken nemen af waardoor mensen zich weer thuis moeten gaan vermaken en nadat op een gegeven moment alle Netflix series bekeken zijn komt er weer tijd voor elkaar en het lezen van een goed boek…
  6. Burenhulp. In mijn eigen omgeving wordt er al levendig geappt over het Corona virus en aangeboden elkaar te helpen als iemand ziek wordt, boodschappen te doen en elkaars voorraad aan te spreken in geval van tekorten. Noodgedwongen zitten er vaal mensen thuis en dan is het mooi dat iedereen elkaar helpt.
  7. Thuiswerken. Vele bedrijven en instelling worden gedwongen thuis te werken en de ervaringen die deze bedrijven nu opdoen zouden wel eens een positieve impuls kunnen geven en een andere kijk op het thuiswerken voor diegenen die altijd dachten dat dit niet productief is. Tevens zal hierdoor het aantal files afnemen.
  8. Aandacht voor de gezondheid. Het coronavirus drukt ons op de feiten dat ongezond leven en de daardoor opgelopen kwalen de impact van het virus op onze gezondheid beïnvloeden. Het zorgen voor je eigen en andermans gezond lichaam is de beste methode om de impact van het virus als je het eenmal hebt te voorkomen.
  9. CO2 reductie. We hebben al gezien dat het stilleggen van fabrieken in China een directe impact heeft op de CO2 uitstoot maar ook maatregelen als het thuiswerken of het afsluiten van gebieden voor buitenstaanders zullen denk ik een grote positieve impact hebben op de CO2 reductie
Gezin in quarantaine vanwege corona besmetting – Volkskrant 10 maart 2020

En in de rubriek duurzame innovaties die mogen blijven:

  • Van het contant geld afkomen omdat daardoor besmetting plaats vindt;
  • Vervangen deurklinken op toiletten voor duwsysteem zodat de handen schoon blijven na het wassen;
  • Spreiden werktijden over de dag waardoor de spits verdwijnt;
  • Etc…

1 februari 2020, de dag dat na 3,5 jaar de UK eindelijk weer op eigen been staat en de dag dat duidelijk is geworden dat het impeachment proces tegen Donald Trump met een sisser zal aflopen. Eindelijk wordt er een punt gezet achter twee processen die al een tijd een negatieve doorwerking hebben en een rem zetten op de ontwikkeling van deze twee belangrijke spelers op het wereldtoneel. Boris Johnson kan zich nu eindelijke gaan focussen op de groei van de eigen economie en Donald Trump op de verkiezingen eind van het jaar die hij waarschijnlijk, bij gebrek aan een aansprekende democratische tegenkandidaat, zal gaan winnen.

Het ging daarom ook goed op de beurzen de afgelopen tijd, record naar record werd gebroken en de Down Jones index stond een week geleden na de aankondiging van het handelsakkoord met China zelfs even boven de 29.000, een historisch record waar Donald Trump behoorlijk trots op was. Tot er plots een daling optrad rond 27 januari en die daling heeft niets met de economie te maken maar alles met de opmars van het Coron virus die heftiger is dan eerder verwacht, zie onderstaande ontwikkeling van de Dow Jones index in januari en de besmetting en sterftecijfers van de afgelopen week:

Dow Jones index
Dow Jones Index 31 jan 2020

Hoewel de ernst van het Wuhanvirus waarschijnlijk minder is dan eerdere Coronavirussen zoals SARS likt het erop dat de impact en de verspreiding sneller gaat en moeilijker te stuiten is. De WHO heeft inmiddels de medische noodtoestand afgekondigd, buitenlanders worden geëvacueerd uit China, vliegmaatschappijen besluiten niet meer op China te vliegen en de Russische overheid heeft inmiddels besloten de 4.500 kilometer lange grens tussen China en Rusland te sluiten en dan hebben we het nog niet eens over de miljoenen Chinezen die nu gedwongen in quarantaine zitten… De cijfers liegen er niet om en als je een eenvoudige prognose maakt van de potentiële impact zie je dat zelfs bij een kleine sterftekans en een lage verspreidingsfactor deze significant is. Daarbij zal de impact bij landen met een goede gezondheidszorg waarschijnlijk minimaal zijn maar landen die dat niet zo goed voor elkaar flink last krijgen. Onderstaande grafiek rekent de huidige trend door voor de komen twee maanden uitgaande van een sterftekans van 2,2 % – de afgelopen dagen contant – en een verspreiding van 2 tot 3 maal per infectie – geschat – dit laatste percentage weten we nog niet precies maar kijkend naar de cijfers van de afgelopen week ligt dit percentage waarschijnlijk veel hoger (1 op 5).

Lichtpuntje is wel dat massaal aan de oproep van de WHO gehoor wordt gegeven en sommige landen zelfs strengere maatregelen nemen dan noodzakelijk, hoewel sommige landen dit waarschijnlijk uit opportunistische overwegingen doen. Duidelijk is in ieder geval dat de uitbraak van dit virus naast een medische eveneens een economische impact zal hebben, in eerste instantie vooral op China waar het allemaal begonnen is maar waarschijnlijk uiteindelijk op ons allemaal omdat we nu eenmaal economisch steeds meer met elkaar verbonden zijn.

Hopelijk krijgen we deze epidemie onder aanvoering van de WHO snel onder controle en krijgen al die wereldleiders die zich verzetten tegen internationale samenwerking snel door dat samenwerking in een steeds meer onderling afhankelijke wereld een must is. Vanuit deze invalshoek bekeken is de bestrijding van het Coronavirus een stresstest voor de hele wereld om te testen of wij met zijn allen in staat zijn zo’n grote uitbraak zonder al te veel schade onder controle te krijgen.

Benieuw wat de beurzen maandag gaan doen…

%d bloggers like this: